Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Ánh sáng, âm thanh và góc live

Bố trí đèn livestream: một đèn, hai đèn, ba đèn đặt ở đâu?

Một đèn đặt chếch 45 độ, cao hơn mắt và có tản sáng đã đủ cho phần lớn buổi live. Đèn thứ hai và thứ ba chỉ thêm khi bạn biết nó sửa lỗi gì.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 13 phút đọc

Twin softbox lamps on stands flanking a young Vietnamese woman seated at a small desk, a third small lamp glowing behind her shoulder, tidy living room in wide view, bright daylight, fresh white and mint tones

Ánh sáng livestream gọn nhất là một đèn chính đặt chếch khoảng 45 độ so với hướng nhìn của bạn, cao hơn tầm mắt một chút, chúc xuống và có tản sáng. Có hai đèn thì đèn thứ hai làm đèn phụ ở phía đối diện, yếu hơn đèn chính. Có ba đèn thì đèn thứ ba đặt phía sau làm đèn ven để tách bạn khỏi nền.

Trước khi bật bất kỳ đèn nào, tắt đèn trần nếu nó khác màu với đèn quay. Ban ngày, cửa sổ vẫn là nguồn sáng tốt nhất mà bạn không phải mua.

Việc đầu tiên là tắt bớt đèn, chưa phải mua thêm đèn

Phần lớn góc live xấu không phải vì thiếu sáng mà vì thừa nguồn sáng. Đèn trần chiếu thẳng từ đỉnh đầu tạo hai hốc mắt tối và một vệt bóng dưới mũi. Đèn tuýp trắng xanh trên trần trộn với đèn quay màu ấm làm nửa mặt vàng, nửa mặt xanh, và máy quay không biết phải cân màu theo bên nào.

Vì vậy thứ tự làm đúng là: tắt hết đèn trong phòng, kéo rèm lại, nhìn khung hình tối để biết còn nguồn sáng nào lọt vào. Sau đó bật từng đèn một, đèn nào bật lên mà mặt bạn không đẹp hơn thì tắt đi. Làm kiểu trừ dần như vậy bạn hiểu từng đèn đang đóng góp gì, thay vì bật tất cả rồi đoán.

Nguyên tắc về màu rất ngắn: mọi nguồn sáng chiếu vào người phải cùng một màu. Đèn quay có núm chỉnh nhiệt độ màu thì đặt tất cả về cùng một số. Ban ngày phòng có ánh sáng trời thì đặt đèn về phía trắng, quanh mốc 5.600 K là mốc ánh sáng ban ngày quen dùng. Buổi tối bạn chọn ấm hay trắng đều được, miễn là mọi đèn giống nhau và đèn trần khác màu đã tắt.

Một đèn: chếch 45 độ, cao hơn mắt, có tản sáng

Với một đèn duy nhất, vị trí quan trọng hơn công suất. Dựng theo thứ tự này:

  1. Ngồi vào đúng chỗ sẽ live, nhìn thẳng vào máy quay. Đường từ mắt bạn tới ống kính là trục gốc để đo mọi góc.
  2. Đặt đèn lệch sang một bên khoảng 45 độ so với trục đó. Chọn bên nào cũng được, nhưng nếu có cửa sổ thì đặt đèn cùng phía cửa sổ để hai nguồn không đánh nhau.
  3. Nâng đèn cao hơn tầm mắt khoảng một đến hai gang tay rồi chúc mặt đèn xuống phía mặt bạn. Cao như vậy bóng mũi rơi chéo xuống má, gương mặt có khối mà hốc mắt vẫn sáng.
  4. Gắn tản sáng. Đèn có hộp tản sáng (softbox) thì dùng luôn; đèn trần trụi thì căng một lớp vải trắng mỏng hoặc giấy can phía trước, giữ khoảng cách với bóng đèn để không nóng.
  5. Kéo đèn lại gần tới mức vừa sát mép khung hình. Nguồn sáng càng lớn và càng gần mặt thì bóng càng mềm; đèn đẩy ra xa trở thành một chấm sáng nhỏ và bóng gắt trở lại.
  6. Giảm công suất đèn cho tới khi trán và sống mũi không còn cháy trắng. Chỉnh sáng bằng núm đèn, đừng để máy quay tự gánh.

Nếu nửa mặt xa đèn quá tối, chưa cần mua đèn thứ hai. Dựng một tấm bìa trắng, tấm xốp hoặc đặt một tờ giấy trắng lớn trên bàn ở phía đối diện đèn: ánh sáng dội lại đủ để nâng vùng tối lên một nấc. Đây là món rẻ nhất trong cả bộ đèn và nhiều góc live nhỏ dừng ở đây là đủ.

Hai đèn: thêm đèn phụ yếu hơn đèn chính

Đèn thứ hai có một việc duy nhất: làm nhạt bớt bóng mà đèn chính tạo ra. Nó không phải đèn chính thứ hai. Đặt đèn phụ ở phía đối diện đèn chính, cũng chếch khoảng 45 độ, ngang tầm mắt hoặc thấp hơn đèn chính một chút.

Lỗi phổ biến nhất khi có hai đèn là bật hai bên bằng nhau. Mặt sáng đều hai nửa, không còn bóng nào, và hình trông phẳng như ảnh thẻ. Hãy để đèn phụ yếu hơn rõ rệt, vào khoảng một nửa đèn chính hoặc thấp hơn. Có hai cách giảm: vặn núm công suất xuống, hoặc kéo đèn phụ ra xa. Kéo xa có tác dụng mạnh hơn bạn nghĩ, vì gấp đôi khoảng cách thì lượng sáng tới mặt chỉ còn chừng một phần tư.

Cách chỉnh nhanh bằng mắt: tắt đèn phụ, nhìn phần má tối. Bật đèn phụ ở mức thấp nhất rồi tăng dần tới khi bạn vừa nhìn rõ chi tiết ở má tối nhưng vẫn nhận ra bên nào là bên sáng. Dừng ở đó. Người bán mỹ phẩm, cần da đều màu để khách nhìn lớp nền, cho đèn phụ mạnh hơn một chút. Người trò chuyện, dạy học thích hình có chiều sâu thì để đèn phụ yếu hơn nữa.

Ba đèn: thêm đèn ven để tách người khỏi nền

Đèn thứ ba không chiếu vào mặt. Nó đặt phía sau bạn, lệch về phía đối diện đèn chính, cao hơn đầu và chúc xuống tóc với vai. Ánh sáng quệt một đường viền mảnh quanh tóc và bờ vai, nên người ta gọi là đèn ven hay đèn viền tóc. Tác dụng thấy rõ nhất khi tóc đen ngồi trước phông tối: không có đèn ven, đầu bạn chìm vào nền thành một khối.

Ba điều cần giữ khi đặt đèn ven. Một, đèn nằm ngoài khung hình, kể cả chân đèn. Hai, mặt đèn không được rọi thẳng vào ống kính, nếu không hình sẽ bị loá mờ một lớp sương; che bằng một miếng bìa đen cạnh đèn nếu cần. Ba, công suất thấp: chỉ cần một viền sáng mảnh, viền dày và trắng xoá là quá tay.

Nếu phòng hẹp không đủ chỗ dựng chân đèn phía sau, có hai lối thay. Kẹp một đèn nhỏ lên kệ hoặc mép tủ sau lưng. Hoặc bỏ hẳn đèn ven mà dùng đèn thứ ba chiếu lên phông: một vệt sáng trên tường sau lưng cũng tách người khỏi nền, lại làm phông có chiều sâu. Hai cách cho hai cảm giác khác nhau, thử cả hai rồi chọn theo màu tóc và màu phông của bạn.

Sơ đồ đặt đèn theo số đèn bạn có

Bảng dưới gom ba sơ đồ để bạn dựng theo đúng số đèn đang có. Góc tính từ trục mắt tới ống kính.

Số đènĐèn đặt ở đâuMức sáng tương đốiSửa được gì
MộtĐèn chính chếch 45 độ, cao hơn mắt, chúc xuống, có tản sáng; tấm trắng hắt sáng phía đối diệnĐèn chính là mốcMặt đủ sáng, có khối, không hốc mắt
HaiThêm đèn phụ phía đối diện, ngang tầm mắtĐèn phụ khoảng một nửa đèn chính hoặc thấp hơnBóng bên má tối nhạt đi, da đều hơn
BaThêm đèn ven phía sau, cao hơn đầu, lệch về phía đối diện đèn chínhĐèn ven thấp, chỉ đủ tạo viềnTóc và vai tách khỏi nền
Ba, phòng hẹpĐèn thứ ba chiếu lên phông thay cho đèn venThấp hơn đèn chínhNền có chiều sâu, bớt bóng người đổ lên tường

Thứ tự mua cũng đi theo đúng thứ tự trong bảng. Một đèn tốt có tản sáng lớn đáng tiền hơn ba đèn nhỏ trần trụi. Chỉ mua đèn tiếp theo khi bạn chỉ được vào khung hình và gọi tên lỗi nó sẽ sửa.

Đèn vòng: tiện ở đâu, kém ở đâu

Đèn vòng là chiếc đèn đầu tiên của rất nhiều người, nên đáng nói riêng. Nó không dở, nó chỉ có một kiểu sáng:

Tiện vì gọn và khó đặt sai. Đèn vòng (ring light) ôm quanh điện thoại, chiếu thẳng từ hướng máy quay nên mặt sáng đều, gần như không có bóng. Một chân, một ổ cắm, dựng xong trong một phút. Với người live bằng điện thoại ở khoảng cách một sải tay, đó là lý do nó phổ biến.

Phẳng mặt. Chính vì chiếu thẳng nên đèn vòng xoá luôn bóng tạo khối. Gương mặt trông bẹt, mũi thấp đi, gò má mất nét. Hợp với quay cận để trang điểm; kém hợp khi bạn muốn hình có chiều sâu.

Bóng tròn trong mắt. Con ngươi in nguyên một vòng tròn sáng. Có người thích, có người thấy lộ đồ nghề. Điều này không sửa được bằng cách chỉnh, chỉ đổi được bằng cách đổi loại đèn hoặc đổi vị trí.

Kính cận loé hai vòng. Người đeo kính sẽ thấy hai vòng sáng nằm ngay trên tròng kính, che mất mắt. Cách xử lý là thôi đặt đèn vòng thẳng mặt: kéo nó lệch sang bên, nâng cao lên và chúc xuống, tức là dùng nó như một đèn chính chếch 45 độ.

Yếu khi lùi xa. Đèn vòng cỡ nhỏ chỉ đủ cho bán thân ở gần. Đứng lùi ra để khoe cả bộ quần áo thì nó không phủ nổi, mặt sáng mà thân tối.

Đã lỡ có đèn vòng thì đừng bỏ. Dùng nó làm đèn chính đặt chếch, hoặc khi có thêm một đèn hộp tản sáng thì cho đèn vòng xuống làm đèn phụ. Thiết bị cũ vẫn có chỗ trong sơ đồ mới.

Ban ngày: cửa sổ là đèn chính tốt nhất

Một ô cửa sổ không bị nắng rọi thẳng là một hộp tản sáng khổng lồ, màu chuẩn và không tốn điện. Ngồi quay mặt chếch về phía cửa sổ, để cửa sổ ở đúng vị trí của đèn chính: lệch 45 độ so với hướng nhìn vào máy. Phía đối diện dựng tấm trắng hắt sáng. Bộ này cho hình mềm và thật da hơn đa số đèn giá phổ thông.

Hai điều cấm với cửa sổ. Đừng ngồi quay lưng về cửa sổ: máy quay sẽ đo sáng theo khoảng trời phía sau và biến bạn thành bóng đen. Và đừng để nắng trực tiếp rọi lên mặt: nắng gắt tạo mảng cháy và bóng sắc cạnh. Nắng rọi vào thì kéo rèm voan trắng, lớp vải mỏng biến tia nắng thành ánh sáng tản.

Nhược điểm của cửa sổ là nó thay đổi. Mây kéo qua, trời ngả chiều, hình của bạn tối dần và ấm dần trong lúc đang live. Buổi phát dưới một giờ vào giữa buổi sáng thì ít ảnh hưởng. Phiên bán hàng kéo từ chiều sang tối thì đừng dựa vào cửa sổ: kéo rèm kín và dùng đèn ngay từ đầu, để hình phút thứ nhất và phút thứ một trăm giống nhau. Cần làm đẹp riêng cho món hàng thì xem tiếp bài chiếu sáng sản phẩm khi live.

Năm lỗi đèn hay gặp và cách dò trong một phút

Khi hình chưa ổn, đừng chỉnh mọi thứ cùng lúc. Nhìn triệu chứng, tra nguyên nhân, sửa một chỗ:

Mặt nửa vàng nửa xanh. Hai nguồn sáng khác màu đang cùng chiếu vào bạn, thường là đèn trần và đèn quay, hoặc cửa sổ và đèn ấm. Tắt lần lượt từng nguồn để tìm thủ phạm. Nếu tắt rồi màu da vẫn lệch thì lỗi nằm ở máy quay, cách sửa có trong bài chỉnh cân bằng trắng và phơi sáng khi lên hình bị vàng, xanh.

Hốc mắt tối, bóng dưới cằm đậm. Đèn đặt quá cao hoặc đèn trần vẫn bật. Hạ đèn chính xuống tới khi thấy đốm sáng của đèn hiện trong mắt.

Bóng người to đổ lên tường. Bạn ngồi sát phông. Dịch người và bàn ra xa tường nửa mét trở lên, nâng đèn cao hơn để bóng rơi xuống sàn thay vì lên phông.

Hình nhấp nháy hoặc có sọc chạy ngang. Đèn LED rẻ khi vặn nhỏ thường chớp ở tần số mắt không thấy nhưng máy quay thấy. Tăng công suất đèn lên rồi kéo đèn ra xa thay vì vặn nhỏ. Nếu máy cho chỉnh tốc độ màn trập, thử 1/50 hoặc 1/100 giây vì điện lưới ở Việt Nam chạy 50 Hz.

Trán, mũi bóng nhẫy. Nguồn sáng nhỏ và gắt chiếu lên da dầu. Tản sáng to hơn, kéo gần hơn, giảm công suất; thấm dầu trước khi lên sóng. Đừng giải quyết bằng bộ lọc làm mịn.

Tự kiểm trước khi bấm phát

Dựng xong, dành ba phút soát bằng chính máy sẽ dùng để live, vì mắt người và máy quay nhìn ánh sáng khác nhau:

  • Quay thử 30 giây bằng đúng ứng dụng sẽ phát, xem lại trên một máy khác. Màn hình của máy đang quay thường để độ sáng cao nên hình trông đẹp hơn thực tế.
  • Giơ một tờ giấy trắng cạnh mặt: giấy phải ra trắng, không ngả vàng hay xanh. Giấy lệch màu nghĩa là còn nguồn sáng lạc hoặc máy đang cân màu sai.
  • Quay đầu sang trái, sang phải, cúi xuống cầm hàng: mặt không được rơi vào vùng tối ở bất kỳ tư thế nào bạn sẽ làm trong buổi live.
  • Giơ món hàng sáng màu nhất lên trước ống kính: nếu mặt bạn tối sầm lại, máy đang tự chỉnh phơi sáng và cần được khoá.
  • Nhìn bốn góc khung hình: không lọt chân đèn, dây điện, mép hộp tản sáng.
  • Sờ thử thân đèn sau mười phút bật: đèn quá nóng đặt sát rèm, sát giấy tản sáng là rủi ro cháy, phải nới khoảng cách.

Khi mọi thứ đã ổn, đánh dấu vị trí ba chân đèn trên sàn bằng băng dính và ghi lại số công suất của từng đèn. Lần sau dựng lại mất hai phút, và hình của bạn giống nhau giữa các buổi, thứ làm người xem quen mắt và nhận ra bạn.

Câu hỏi thường gặp

Livestream bằng điện thoại thì cần mấy đèn?

Một đèn là đủ để bắt đầu, miễn là đèn có tản sáng và đặt chếch khoảng 45 độ, cao hơn tầm mắt. Thêm một tấm bìa trắng ở phía đối diện để nâng vùng tối. Đèn thứ hai và thứ ba chỉ cần khi bạn thấy rõ lỗi cần sửa, ví dụ má tối quá đậm hoặc tóc chìm vào phông.

Đèn livestream nên để ánh sáng trắng hay vàng?

Màu nào cũng dùng được, điều kiện là mọi nguồn sáng chiếu vào bạn cùng một màu. Ban ngày có ánh sáng trời lọt vào phòng thì đặt đèn về phía trắng cho khớp. Buổi tối kéo kín rèm thì chọn theo sở thích, nhưng phải tắt đèn trần khác màu. Người bán hàng cần màu sản phẩm trung thực thường chọn trắng trung tính.

Đeo kính bị loá đèn khi live thì làm sao?

Vệt loá xuất hiện khi đèn nằm ở hướng mà tròng kính phản chiếu thẳng vào ống kính. Nâng đèn cao hơn và kéo lệch sang bên nhiều hơn, chúc đèn xuống, vệt sáng sẽ trượt ra khỏi tròng kính. Hơi cúi gọng kính xuống một chút cũng có tác dụng. Đèn vòng đặt thẳng mặt là trường hợp khó tránh loá nhất.

Đèn phụ nên sáng bằng bao nhiêu so với đèn chính?

Đèn phụ nên yếu hơn rõ rệt, vào khoảng một nửa đèn chính hoặc thấp hơn. Nếu đèn không có núm giảm sáng, kéo đèn ra xa gấp đôi thì lượng sáng tới mặt còn chừng một phần tư. Chỉnh bằng mắt: tăng dần tới khi nhìn rõ chi tiết bên má tối mà vẫn phân biệt được bên sáng, bên tối.

Không có đèn thì ngồi ở đâu để live cho sáng?

Ban ngày, ngồi quay mặt chếch về phía cửa sổ, để cửa sổ lệch khoảng 45 độ so với hướng nhìn vào máy. Không ngồi quay lưng ra cửa sổ vì sẽ bị ngược sáng. Nắng rọi thẳng thì kéo rèm voan trắng. Buổi tối không có đèn quay thì dùng đèn bàn chụp vải đặt chếch, và tắt đèn trần nếu khác màu.

Có nên bật thêm đèn trần cho phòng sáng hơn không?

Thường là không. Đèn trần chiếu từ đỉnh đầu tạo hốc mắt tối, và hay khác màu với đèn quay nên làm da loang hai màu. Chỉ giữ đèn trần khi nó cùng màu với đèn quay và bạn đã kiểm trên hình thấy mặt không xấu đi. Muốn nền sáng hơn, dùng một đèn nhỏ chiếu riêng lên phông.

ánh sáng livestreambố trí đèn livestreamchiếu sáng ba điểmđèn chính đèn phụđèn led quay videođèn livestreamđèn ven tách nềnđèn vòng livestreamhộp tản sángnhiệt độ màu đèn

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.