Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Xu hướng và AI trong livestream

Livestream bán hàng đang đổi thế nào: phiên dài, đa kênh, phát lại

Năm chuyển động đang thấy rõ trong nghề live bán hàng và ba điều vẫn đứng yên. Bài mô tả bằng quan sát, không dự báo bằng con số.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 11 phút đọc

Xu hướng livestream bán hàng hiện nay gói trong năm chuyển động quan sát được: phiên dài hơn và chia ca, phát đồng thời nhiều kênh, dùng lại nội dung sau phiên, ê-kíp được chuyên nghiệp hoá, và công cụ AI vào vai hỗ trợ.

Ba thứ không đổi qua mọi đợt thay công cụ: sản phẩm tốt, người dẫn thật thà và hậu mãi tử tế. Bài này mô tả các chuyển động ấy bằng quan sát trong nghề, không đưa số liệu thị trường.

Phiên dài hơn, và không còn một người gánh

Vài năm trước, hình ảnh quen thuộc là một chủ shop cầm điện thoại live một tiếng buổi tối. Giờ nhìn vào các gian hàng làm nghiêm túc trên sàn, nhiều phiên kéo từ sáng tới khuya, với hai ba gương mặt thay nhau xuất hiện.

Lý do dễ hiểu. Người mua vào sàn rải suốt ngày, không chỉ buổi tối. Một phiên đang chạy là một quầy đang mở cửa; phiên tắt là quầy đóng. Phiên dài cũng có thời gian để lượng người xem tích lại, thay vì mỗi lần mở lại bắt đầu từ con số không.

Nhưng một người không nói được sáu tiếng mà vẫn hay. Vì thế phiên dài kéo theo việc chia ca: mỗi người dẫn một tới hai giờ, có quãng gối đầu năm mười phút để người mới bắt nhịp và người cũ chào. Kịch bản được viết theo ca, sản phẩm chủ lực rơi vào ca đông, ca vắng dùng để trả lời kỹ và giới thiệu hàng ít người biết.

Có hai giới hạn thật cần biết khi kéo dài. Về nền tảng: Facebook giới hạn tối đa 8 giờ cho mỗi buổi phát, hết giờ là buổi tự kết thúc và phải mở buổi mới; các nền tảng khác có quy định riêng, kiểm trong phần trợ giúp của từng nơi. Về con người: giọng và sức khoẻ của người dẫn là tài sản, và phiên dài mà không chia ca là cách nhanh nhất để mất cả hai.

Một phiên, nhiều kênh cùng lúc

Chuyển động thứ hai: cùng một buổi nói, hình và tiếng được đưa lên vài nền tảng một lượt. Người bán không muốn đặt hết trứng vào một sàn, và khách của mỗi nền tảng là một nhóm người khác nhau.

Phát nhiều kênh nghe đơn giản nhưng có bốn cái khó mà chỉ người đã làm mới thấy. Khung hình: sàn và nền tảng video ngắn quen khung dọc, một số nơi khác quen khung ngang; một nguồn hình không đẹp cho cả hai. Bình luận: mỗi nơi một ô bình luận riêng, người dẫn không thể nhìn năm màn hình, cần người trực từng kênh. Giỏ hàng: mỗi sàn có giỏ và mã riêng; câu "bấm vào giỏ số ba" chỉ đúng với một nơi. Quyền phát: TikTok không cấp khoá luồng (stream key) cho mọi tài khoản và mỗi phiên phải lấy khoá mới; Shopee cấp khoá theo từng phiên; mỗi nền tảng một bộ điều kiện.

Vì thế những ê-kíp làm đa kênh ổn thường chọn một kênh chính, nơi người dẫn nhìn bình luận và ra đơn, còn các kênh khác là kênh phụ có người trực đáp bằng chữ. Lời nói trên sóng được giữ trung tính: "bạn xem ở đâu thì bấm vào giỏ hàng ngay ở đó".

Về công cụ, có hai đường: tự cấu hình phần mềm trên máy để đẩy nhiều luồng, tốn sức máy và đường truyền gấp bội, hoặc gửi một luồng tới một dịch vụ trung chuyển để nó nhân ra các nơi. Một lựa chọn thuộc loại thứ hai là phát đa nền tảng của VietnamStream, cho bật tắt riêng từng đích khi đang phát; việc đọc và đáp bình luận ở từng nền tảng vẫn do người trực của bạn làm ngay trên nền tảng đó, và TikTok, Shopee vẫn cần tài khoản được chính nền tảng cấp khoá luồng.

Nội dung của một phiên được dùng lại nhiều lần

Ngày trước, phiên live xong là xong. Giờ một phiên hai giờ được coi như một buổi quay, và phần quay được ấy sống tiếp theo bốn hướng:

Cắt thành video ngắn. Đoạn thử sản phẩm, đoạn trả lời một câu hỏi hay, đoạn so hai mẫu. Mỗi đoạn một hai phút, đăng rải trong tuần, kéo người xem về phiên sau. Quy trình có ở bài cắt buổi live thành video ngắn.

Làm tư liệu cho trang sản phẩm và tin nhắn tư vấn. Đoạn người dẫn mặc thử, đo thử, là câu trả lời tốt nhất cho khách nhắn hỏi "áo này lên người thế nào".

Phát lại ở khung giờ trống. Một số shop phát lại phiên cũ, có ghi rõ là phát lại và có người trực bình luận, để quầy không tắt đèn. Cách này chịu chính sách từng nền tảng về nội dung quay sẵn và hiệu quả không như nhau ở mọi nơi; bài treo live, phát lại video có còn hiệu quả không phân tích từng trường hợp.

Làm dữ liệu cải tiến. Xem lại bản ghi để tìm câu nào ra đơn, phút nào người xem rời đi. Đây là cách dùng lại ít hào nhoáng nhất và có lợi lâu dài nhất.

Điều cần nhớ khi dùng lại: ưu đãi trong phiên có hạn. Đoạn cắt hay bản phát lại có câu "giảm tới chín giờ tối nay" mà đăng vào tuần sau là tự tạo ra khiếu nại. Cắt bỏ hoặc che phần ưu đãi trước khi dùng lại.

Ê-kíp được chia vai rõ hơn

Chuyển động thứ tư là từ "một người làm hết" sang phân vai. Không phải shop nào cũng cần đủ người, nhưng đủ vai thì cần; ở quy mô nhỏ, một người giữ vài vai:

VaiViệc chính trong phiênShop một hai ngườiÊ-kíp năm người trở lên
Người dẫnNói, thử sản phẩm, giữ nhịpChủ shopHai ba người chia ca
Trợ lý bình luậnĐọc và đáp bình luận, nhắc người dẫn câu hỏi hayNgười thứ hai, hoặc người dẫn tự liếcMột người mỗi kênh
Vận hành giỏ hàngGhim sản phẩm, tung mã, kiểm tồn khoNgười thứ hai kiêmMột người riêng
Kỹ thuậtHình, tiếng, đường truyền, chuyển cảnhDựng sẵn trước phiên rồi để yênMột người trực suốt phiên
Kế hoạch và số liệuLịch phiên, kịch bản, đọc số sau phiênChủ shop làm ngoài giờ liveMột người hoặc trưởng nhóm

Đi kèm phân vai là những thứ giấy tờ nghe khô nhưng làm nên sự ổn định: lịch ca cố định, kịch bản theo ca, danh sách kiểm trước phiên, bảng giao ca ghi mã nào đã tung và món nào hết hàng. Nghề này đang đi từ chỗ dựa vào năng khiếu của một người sang chỗ dựa vào quy trình của một nhóm. Mặt trái là chi phí cố định tăng, và shop nhỏ không nên bắt chước bộ máy của shop lớn khi doanh thu từ live chưa nuôi nổi nó.

AI vào vai phụ, chưa vào vai chính

Chuyển động thứ năm được nói tới nhiều nhất, và thường được nói quá. Thứ đang thật sự được dùng hằng ngày trong các ê-kíp là AI ở hậu trường: soạn nháp dàn ý, gom câu hỏi hay gặp thành bảng, cắt và gắn chữ cho video ngắn, đọc thông báo lặp bằng giọng máy. Những việc này không thay ai, chúng lấy bớt phần việc tẻ nhạt khỏi tay người.

Thứ đang ở giai đoạn thử là AI ở tiền cảnh: hình người do máy tạo dẫn phiên ở khung giờ vắng, máy tự trả lời bình luận. Có nơi dùng, có nơi thử rồi bỏ. Giới hạn chung khá rõ: máy không thử được sản phẩm thật, dễ đáp sai ngoài phạm vi dữ liệu, và quy định của nền tảng về nội dung do máy tạo đang thay đổi nên phải theo dõi chính sách hiện hành.

Nhìn từ góc người làm nghề, câu hỏi đúng không phải "AI có thay người dẫn không" mà là "phần nào trong ngày làm việc của ê-kíp nên giao cho máy để người dồn sức cho phần chỉ người làm được". Phân tích từng khâu có ở bài livestream bán hàng bằng AI.

Ba thứ không đổi

Công cụ, định dạng, nền tảng đổi liên tục. Ba thứ dưới đây thì người bán mười năm trước và mười năm sau đều phải có:

Sản phẩm tốt. Phiên live là cái loa. Loa to làm tiếng tốt vang xa và làm tiếng xấu vang xa y như vậy. Hàng nhận về không giống hàng trên sóng thì đánh giá xấu, tỉ lệ hoàn cao, và mọi kỹ thuật giữ chân người xem trở thành cách đẩy nhanh việc mất khách.

Người dẫn thật thà. Thật thà ở đây rất cụ thể: nói cả điểm chưa hay của món hàng, nói rõ ai không nên mua, không dựng khan hiếm giả, không hứa điều sản phẩm không làm được. Người xem live nhiều đã chai với lời có cánh và nhạy với sự thẳng thắn. Câu "mẫu này vải mỏng, ai thích đứng dáng thì lấy mẫu kia" bán được cả hai mẫu.

Hậu mãi. Đơn hàng không kết thúc ở nút đặt mua. Đóng gói cẩn thận, giao đúng hẹn, đổi trả không làm khó, trả lời tin nhắn sau bán. Khách quay lại phiên sau, và nói tên shop trong bình luận của phiên sau, đến từ đây chứ không đến từ kịch bản.

Mọi chuyển động ở các mục trên chỉ nhân thêm sức cho ba thứ này. Thiếu chúng, phiên dài chỉ là nói lâu hơn, đa kênh chỉ là nhiều nơi thấy hơn, và máy chỉ giúp lặp lại nhanh hơn một lời mời không ai tin.

Shop nhỏ nên theo chuyển động nào trước

Không cần theo cả năm. Thứ tự dưới đây xếp theo tỉ lệ giữa công bỏ ra và lợi thu về với shop một tới ba người:

  1. Dùng lại nội dung. Không tốn thêm buổi quay nào. Mỗi phiên cắt ba video ngắn, đăng trong tuần.
  2. Chia vai, dù chỉ có hai người. Một người nói, một người lo bình luận và giỏ hàng. Chất lượng phiên đổi ngay trong buổi đầu.
  3. AI ở hậu trường. Soạn nháp dàn ý, lập bảng hỏi đáp, cắt video. Rủi ro thấp vì bạn duyệt trước khi dùng.
  4. Kéo dài phiên có chia ca. Chỉ khi đã có hai người dẫn được. Thử thêm một ca vào khung giờ khác, đo trong hai tuần.
  5. Thêm kênh thứ hai. Chỉ khi kênh thứ nhất đã đều. Bắt đầu bằng một kênh phụ có người trực bình luận, chưa cần hơn.

Mỗi bước đo bằng số của chính bạn trong trang thống kê của nền tảng: thời gian xem trung bình, số đơn mỗi phiên, tỉ lệ hoàn. Bài này cố ý không đưa ra con số thị trường hay dự báo tăng trưởng. Những con số kiểu đó trôi nổi rất nhiều, khó kiểm, và không giúp bạn quyết định gì cho phiên tối mai. Số của chính shop bạn thì có.

Câu hỏi thường gặp

Xu hướng livestream bán hàng hiện nay là gì?

Có năm chuyển động dễ thấy: phiên dài hơn và chia ca cho nhiều người dẫn, phát cùng lúc lên vài nền tảng, dùng lại nội dung phiên thành video ngắn và phát lại, ê-kíp chia vai rõ, và công cụ AI hỗ trợ ở khâu chuẩn bị. Nền tảng vẫn là sản phẩm tốt và người dẫn trung thực.

Shop nhỏ có nên live nhiều giờ như các shop lớn không?

Chưa nên nếu chỉ có một người dẫn. Phiên dài hiệu quả khi được chia ca, có kịch bản theo ca và người hỗ trợ. Một người cố nói nhiều giờ liền thường xuống sức, chất lượng giảm và hại giọng. Tăng dần thời lượng khi đã có người thứ hai.

Phát livestream lên nhiều nền tảng cùng lúc có khó không?

Phần đưa hình và tiếng đi nhiều nơi thì công cụ lo được. Phần khó là vận hành: mỗi nơi một ô bình luận, một giỏ hàng, một bộ điều kiện phát. Cần chọn một kênh chính và có người trực các kênh còn lại, nếu không người xem ở kênh phụ sẽ bị bỏ quên.

AI có đang thay người dẫn livestream bán hàng không?

Chưa, xét trên diện rộng. Máy đang được dùng nhiều ở hậu trường như soạn dàn ý, cắt video, đọc thông báo. Hình người do máy tạo dẫn phiên mới ở mức thử nghiệm, có giới hạn về thử sản phẩm, ứng biến và còn phụ thuộc chính sách của từng nền tảng.

Vì sao bài không đưa số liệu thị trường livestream?

Vì nhiều con số đang lưu truyền khó kiểm chứng nguồn và phương pháp đo, và chúng không giúp ra quyết định cho một shop cụ thể. Số liệu đáng tin nhất với bạn nằm trong trang thống kê của nền tảng: thời gian xem, số đơn, tỉ lệ hoàn của chính các phiên bạn làm.

Điều gì quyết định khách quay lại phiên live sau?

Trải nghiệm sau khi đặt hàng: hàng đúng như đã thấy trên sóng, đóng gói cẩn thận, giao đúng hẹn, đổi trả dễ. Cộng với một người dẫn nói thật về sản phẩm. Kịch bản và công cụ giúp phiên trôi chảy, còn lý do quay lại nằm ở món hàng và cách shop đối xử.

ai hỗ trợ livestreamchuyên nghiệp hoá livestreamdùng lại nội dung livestreamê-kíp livestreamhậu mãi bán hàngngười dẫn livestreamphát đa kênh cùng lúcphát lại phiên livephiên live dài chia caxu hướng livestream bán hàng

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.