Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
YouTube Live

Live dọc trên YouTube và nguồn cấp Shorts: nên phát dọc hay ngang?

Khung dọc hợp trò chuyện, bán hàng, người xem điện thoại; khung ngang hợp game, màn hình, sự kiện. Luồng từ webcam, điện thoại có thể hiện ở nguồn cấp Shorts, còn luồng dọc từ phần mềm thì chưa xác minh.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 11 phút đọc

Nên phát dọc khi nội dung là một người trò chuyện, bán hàng và người xem chủ yếu cầm điện thoại; nên phát ngang khi nội dung là game, màn hình máy tính hay sự kiện có cảnh rộng. Livestream dọc YouTube còn có một lợi thế riêng: YouTube cho biết luồng phát bằng webcam, điện thoại có thể hiện ở nguồn cấp Shorts.

Luồng dọc gửi từ phần mềm có được đưa vào nguồn cấp này hay không thì chưa xác minh, nên đừng dựng cả kế hoạch trên giả định đó.

Nguồn cấp Shorts và buổi live: điều đã biết, điều chưa biết

Nguồn cấp Shorts là dòng video dọc người dùng vuốt liên tục trên điện thoại. Một buổi phát xuất hiện ở đó nghĩa là gặp được người chưa từng biết kênh. Tách rõ ba mức thông tin:

MứcNội dungNên hiểu thế nào
YouTube đã cho biếtLuồng phát bằng webcam, điện thoại có thể được hiện ở nguồn cấp Shorts"Có thể" không phải "sẽ". Đây là khả năng được phân phối, không phải cam kết
Tuỳ tài khoản, kiểm trong ứng dụngKênh của bạn có được phát bằng điện thoại không; buổi phát của bạn có thật sự nhận lượt xem từ nguồn này khôngXem nguồn lưu lượng trong số liệu của từng buổi
Chưa xác minhLuồng dọc gửi từ phần mềm qua khoá luồng có vào nguồn cấp Shorts khôngKhông có căn cứ chắc chắn. Tự thử và tự đo, đừng tin lời khẳng định một chiều
Chưa xác minhThời gian xem tới từ nguồn cấp này được tính thế nào vào các điều kiện của kênhĐối chiếu trang chính sách hiện hành

Cách đọc bảng này: khung dọc là một cửa thêm, không phải lối tắt. Nếu nội dung của bạn hợp khung dọc thì cửa đó là phần thưởng. Nếu bạn bẻ một nội dung vốn cần khung ngang sang dọc chỉ để đuổi theo nguồn cấp, bạn làm hỏng buổi phát cho người đã theo dõi để đổi lấy một khả năng chưa chắc xảy ra.

Dọc hợp với gì, ngang hợp với gì

Quyết định khung hình là quyết định về nội dung và về người xem, trước khi là quyết định kỹ thuật:

Tiêu chíKhung dọcKhung ngang
Nội dung hợpTrò chuyện một người, bán hàng cầm sản phẩm trên tay, trang điểm, thử đồ, đi bộ kể chuyệnGame, chia sẻ màn hình, dạy học có trình chiếu, sự kiện, sân khấu, bàn hai ba người
Người xemCầm điện thoại một tay, xem lúc rảnh, vào ra nhanhNgồi trước máy tính, tivi, hoặc chủ động xoay ngang điện thoại để xem lâu
Cảm giácGần, như gọi video với một ngườiRộng, như xem một chương trình
Chỗ cho thông tinHẹp: một người, một vật, một dòng chữRộng: người, màn hình, bảng, băng chữ cùng lúc
Bản ghi sau buổiXem trên máy tính có hai dải trống hai bên; cắt thành video ngắn rất tiệnDùng lại như video thường; cắt thành video ngắn phải cắt khung
Thời lượng thường hợpBuổi ngắn, nhịp nhanhBuổi dài, cần theo dõi

Phép thử nhanh: thứ quan trọng nhất trong hình của bạn cao hay rộng. Một người đứng, một chiếc váy, một chai mỹ phẩm giơ lên là cao. Một màn hình game, một bàn ba khách, một sân khấu là rộng. Khung hình đi theo chủ thể.

Xem người xem của bạn đang dùng thiết bị gì

Đừng đoán người xem cầm điện thoại hay ngồi máy tính. Kênh đã có vài buổi phát thì số liệu trả lời được:

  1. Mở YouTube Studio, vào số liệu phân tích của kênh, phần người xem hoặc phần nâng cao.
  2. Chọn xem theo loại thiết bị: điện thoại, máy tính, tivi, máy tính bảng. Ghi lại tỉ trọng thời gian xem, không chỉ lượt xem.
  3. Lọc riêng các buổi phát trực tiếp, vì thói quen xem live thường khác xem video dựng sẵn.
  4. Xem nguồn lưu lượng của từng buổi: bao nhiêu tới từ nguồn cấp Shorts, bao nhiêu từ thông báo, từ tìm kiếm, từ đề xuất.
  5. So thời lượng xem trung bình giữa điện thoại và tivi. Người xem tivi thường ở lại lâu hơn nhiều.

Nếu phần lớn thời gian xem tới từ tivi và máy tính, chuyển sang khung dọc là quay lưng với chính những người đang nuôi kênh. Nếu điện thoại chiếm áp đảo và buổi phát của bạn là trò chuyện, khung dọc là thử nghiệm đáng làm. Kênh mới chưa có số liệu thì chọn theo nội dung, rồi đo sau bốn buổi.

Phát dọc từ điện thoại: đường ngắn nhất

Trên điện thoại, khung hình đi theo cách cầm máy lúc bắt đầu: dựng máy dọc thì ra luồng dọc. Đây cũng là kiểu phát mà YouTube nói rõ là có thể hiện ở nguồn cấp Shorts. Điều kiện để kênh được phát từ ứng dụng, cùng trình tự thao tác, có ở bài livestream YouTube bằng điện thoại.

Khung dọc khắt khe với bố cục hơn người ta tưởng. Đặt mắt ở khoảng một phần ba trên của khung, chừa khoảng trống trên đầu vừa phải. Phần dưới khung trên điện thoại người xem bị khung trò chuyện và các nút che, nên đừng để sản phẩm hay bàn tay thao tác ở sát mép dưới. Đứng lùi lại để khung lấy từ đầu tới ngang hông cho buổi bán hàng; lấy cận ngực cho buổi trò chuyện.

Dùng camera sau nếu có người hỗ trợ nhìn khung giúp, vì camera sau thường cho hình tốt hơn. Phát một mình thì camera trước tiện hơn vì bạn thấy được bình luận. Và luôn dùng chân máy: hình dọc rung lắc trên màn hình cao gây khó chịu nhanh hơn hình ngang.

Phát dọc bằng phần mềm: làm được, nhưng đừng giả định về nguồn cấp

Phần mềm như OBS (phần mềm dựng hình và phát luồng miễn phí) cho phép đặt khung dựng cảnh và khung đầu ra theo chiều dọc, ví dụ 1080 nhân 1920 điểm ảnh. Bạn xoay camera chín mươi độ trên chân máy, hoặc cắt lấy phần giữa của hình ngang. Bitrate (lượng dữ liệu gửi đi mỗi giây) chọn như một luồng 1080p thông thường, trong khoảng 5–14 Mbps mà YouTube khuyến nghị cho 1080p ở 30 khung hình mỗi giây, và không quá khoảng một nửa tốc độ tải lên đo được.

YouTube sẽ nhận luồng và hiển thị theo khung dọc trên điện thoại. Điều chưa xác minh là luồng dọc tới từ phần mềm có được đối xử như luồng từ điện thoại trong nguồn cấp Shorts hay không. Thông tin công khai của YouTube nhắc tới webcam và điện thoại; với phần mềm, không có căn cứ chắc chắn theo hướng nào. Ai nói với bạn rằng "cứ phát dọc bằng phần mềm là vào Shorts" đang nói điều họ không kiểm chứng được cho kênh của bạn.

Cách làm đúng là thử có đo. Phát hai buổi dọc bằng phần mềm, cùng khung giờ với các buổi thường, rồi xem nguồn lưu lượng. Có lượt xem ghi là từ nguồn cấp Shorts thì bạn có câu trả lời cho kênh mình ở thời điểm đó. Không có thì bạn vẫn có một buổi phát dọc dễ xem trên điện thoại, không mất gì.

Bố cục an toàn khi một nguồn phải dùng cho cả hai khung

Nhiều người phát ngang trên YouTube rồi cắt đoạn hay thành video dọc, hoặc cùng lúc đưa một nguồn lên nền tảng dọc khác. Khi đó dựng khung ngang sao cho phần giữa cắt ra vẫn dùng được:

  • Giữ chủ thể trong dải giữa. Phần cắt dọc từ một khung ngang chỉ rộng chừng một phần ba chiều ngang. Mặt, tay và sản phẩm phải nằm trọn trong dải đó.
  • Chữ và logo cũng vào dải giữa, hoặc chấp nhận mất. Băng chữ chạy sát hai mép sẽ bị cắt cụt ở bản dọc. Nếu thông tin quan trọng, đặt nó ngay dưới chủ thể.
  • Chừa mép trên và mép dưới. Các ứng dụng xem dọc phủ nút và khung trò chuyện lên phần dưới, tên kênh lên phần trên. Đừng đặt gì quan trọng ở khoảng một phần sáu trên và một phần tư dưới của khung dọc.
  • Đứng thay vì ngồi sau bàn. Người đứng lấp khung dọc tốt hơn; ngồi sau bàn rộng thì bản dọc chỉ còn một cái đầu và mặt bàn.
  • Hai bên khung ngang để phông nền, không để nội dung. Kệ hàng, cây, đèn trang trí lấp hai bên cho bản ngang đỡ trống mà bản dọc mất đi cũng không sao.
  • Kẻ hai vạch băng dính trên sàn. Đánh dấu vùng bạn được di chuyển. Bước ra ngoài vạch là ra khỏi bản dọc.

Bố cục này là thoả hiệp: bản ngang hơi thừa hai bên, bản dọc hơi chật. Nó đủ tốt cho trò chuyện và bán hàng, không dùng được cho game hay chia sẻ màn hình, nơi mọi góc khung đều có thông tin. Với những nội dung đó, hoặc chọn hẳn khung ngang, hoặc dựng hai cảnh riêng cho hai khung và chấp nhận công sức gấp đôi.

Bốn sai lầm hay gặp khi chuyển sang khung dọc

Khung dọc không khó, nhưng có vài chỗ người quen khung ngang hay vấp:

Xoay máy giữa buổi. Khung hình được chốt lúc bắt đầu. Xoay máy sau đó chỉ làm hình nằm nghiêng. Muốn đổi khung thì kết thúc và mở buổi mới.

Phát dọc một nội dung ngang. Màn hình máy tính nhét vào khung dọc thành một dải nhỏ giữa hai khối đen, chữ không ai đọc nổi. Người xem trên tivi rời đi, người xem trên điện thoại cũng chẳng thấy gì.

Quên bản ghi. Bản ghi dọc nằm trên kênh sẽ hiện với hai dải trống khi xem trên máy tính. Kênh sống nhờ người tìm kiếm trên máy tính thì cân nhắc: phát ngang, cắt đoạn dọc sau.

Đánh giá sau một buổi. Lượt xem từ nguồn cấp biến động rất mạnh giữa các buổi. Một buổi dọc đông bất thường hay vắng bất thường đều chưa nói lên điều gì.

Thử trong bốn buổi rồi mới quyết

Cách ra quyết định ít tốn kém nhất: giữ nguyên chủ đề, khung giờ, thời lượng, chỉ đổi khung hình. Phát hai buổi ngang, hai buổi dọc, xen kẽ. Sau mỗi buổi ghi ba số: số người xem cùng lúc cao nhất, thời lượng xem trung bình, số người đăng ký mới. Thêm một dòng về nguồn lưu lượng lớn nhất.

Đọc kết quả theo mục tiêu. Nếu bạn cần người mới biết tới kênh, nhìn số người đăng ký mới và nguồn lưu lượng. Nếu bạn cần giờ xem và người ở lại nghe trọn buổi, nhìn thời lượng xem trung bình; khung dọc thường kéo người vào nhanh mà rời cũng nhanh. Không có đáp án chung, và kênh bán hàng với kênh dạy học sẽ ra hai kết luận khác nhau từ cùng một phép thử.

Dù chọn khung nào, người lướt qua vẫn quyết định bấm vào hay không dựa trên vài chữ và một tấm hình. Phần đó được bàn ở bài đặt tiêu đề, ảnh bìa cho buổi live YouTube.

Câu hỏi thường gặp

Livestream dọc trên YouTube có lên Shorts không?

YouTube cho biết luồng phát bằng webcam và điện thoại có thể được hiện ở nguồn cấp Shorts, tức là có khả năng chứ không bảo đảm. Bạn kiểm bằng cách xem nguồn lưu lượng trong số liệu của từng buổi phát. Với luồng dọc gửi từ phần mềm qua khoá luồng, việc có vào nguồn cấp này hay không hiện chưa xác minh.

Live YouTube nên phát dọc hay ngang?

Phát dọc khi nội dung là một người trò chuyện, bán hàng, thử đồ và người xem chủ yếu dùng điện thoại. Phát ngang khi cần cảnh rộng: game, chia sẻ màn hình, dạy học có trình chiếu, sự kiện, nhiều khách. Hãy xem số liệu thiết bị của kênh để biết người xem của bạn đang ở đâu trước khi đổi.

Phát dọc bằng OBS lên YouTube đặt độ phân giải bao nhiêu?

Đặt khung dựng cảnh và khung đầu ra theo chiều dọc, phổ biến là 1080 nhân 1920 điểm ảnh, tỉ lệ 9:16. Bitrate chọn như luồng 1080p thông thường trong khoảng YouTube khuyến nghị, bitrate cố định, khung hình khoá 2 giây. Xoay camera dọc trên chân máy cho hình nét hơn là cắt từ hình ngang.

Live dọc thì bản ghi trên YouTube trông thế nào?

Bản ghi giữ nguyên khung dọc. Trên điện thoại nó hiện kín màn hình khi cầm dọc; trên máy tính và tivi nó hiện ở giữa với hai dải trống hai bên. Bản ghi dọc tiện cho việc cắt thành video ngắn, nhưng kém hấp dẫn với người xem trên màn hình lớn.

Một nguồn hình có dùng cho cả khung dọc và ngang được không?

Được với nội dung trò chuyện, bán hàng: dựng khung ngang nhưng giữ người, tay và sản phẩm trong dải giữa rộng khoảng một phần ba chiều ngang, để hai bên là phông nền. Khi cắt phần giữa thành khung dọc, nội dung chính vẫn đủ. Cách này không hợp game và chia sẻ màn hình.

Đang live có đổi từ ngang sang dọc được không?

Không. Khung hình được xác định khi buổi phát bắt đầu và giữ suốt buổi. Xoay điện thoại giữa chừng chỉ làm hình bị nghiêng với người xem. Muốn đổi khung, bạn kết thúc buổi hiện tại, đặt lại hướng máy hoặc thông số phần mềm, rồi mở một buổi phát mới.

bố cục khung dọckhung hình 9:16live dọc hay nganglive dọc youtubelive youtube trên điện thoạilivestream dọc youtubenguồn cấp shortsphát trực tiếp youtubevùng an toàn khung hìnhyoutube shorts

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.