Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Ánh sáng, âm thanh và góc live

Bàn trộn, sound card livestream: ai cần, ai không cần?

Sound card và bàn trộn sinh ra cho ba việc: thêm vang cho giọng hát, trộn nhạc từ nguồn khác và gom nhiều micro. Không rơi vào ba việc đó thì bạn chưa cần mua.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 12 phút đọc

Row of round knobs on a small metal sound mixer box in macro detail, two cables plugged in, a Vietnamese woman's fingers turning one knob, wooden table, low angle, bright window light, silver and warm amber tones

Sound card livestream và bàn trộn cần cho ba nhóm: người hát, người dùng từ hai micro trở lên, và người muốn phát nhạc từ một nguồn khác vào buổi live. Nếu bạn là một người ngồi nói chuyện hoặc bán hàng với một micro, thường không cần: micro cài áo hoặc micro cổng USB cắm thẳng đã đủ.

Thiết bị này không tự làm tiếng hay hơn. Nó cho bạn thêm núm để chỉnh, và cũng thêm chỗ để chỉnh sai: vang quá tay, nhạc át giọng, rè do dây và nguồn.

Sound card làm gì trong một buổi live

Sound card (bộ xử lý âm thanh) là chiếc hộp đứng giữa micro và thiết bị phát. Nó nhận tín hiệu rất nhỏ từ micro, khuếch đại lên, trộn với các nguồn tiếng khác, rồi gửi một đường tiếng duy nhất sang điện thoại hoặc máy tính. Ứng dụng live chỉ thấy một nguồn tiếng đã hoàn chỉnh.

Cụ thể, nó làm bốn việc mà điện thoại một mình không làm được. Một, cấp cổng cắm và độ khuếch đại cho micro thu âm cổng XLR, kể cả nguồn 48 V mà micro tụ điện cần. Hai, trộn: giọng bạn, micro của người thứ hai, nhạc đệm từ một máy khác, mỗi thứ một núm âm lượng riêng. Ba, thêm hiệu ứng, phổ biến nhất là vang (reverb) cho giọng hát. Bốn, cho bạn nghe lại chính đường tiếng đó qua tai nghe kiểm âm ngay tức thì.

Bốn việc đó có giá trị khi bạn thật sự cần chúng. Với một người nói bằng một micro, điện thoại và máy tính đã tự làm việc khuếch đại, không có gì để trộn, và giọng nói không cần vang. Đó là lý do câu hỏi đúng không phải "sound card nào tốt" mà là "buổi live của bạn có nguồn tiếng thứ hai hay không".

Ba loại thiết bị hay bị gọi chung một tên

Người bán thường gọi chung là sound card, nhưng thực tế có ba dòng với ba mục đích. Mua nhầm dòng là lỗi phổ biến hơn mua nhầm mẫu:

LoạiĐiểm nhận raMạnh ởHợp với
Sound card livestream liền hiệu ứngNhiều nút hiệu ứng, cổng nhạc đệm, cáp ra điện thoại, thường có pinVang, đổi giọng, tiếng vỗ tay; nối điện thoại gọnHát, trò chuyện giải trí bằng điện thoại
Bộ thu âm cổng USBMột hoặc hai cổng micro, vài núm, không hiệu ứng trên máyTiếng sạch, ổn định, nghe trực tiếp không trễMáy tính, một hoặc hai micro, thu podcast
Bàn trộn (mixer)Nhiều kênh xếp dọc, mỗi kênh một hàng núm và cần gạtNhiều micro và nhạc cụ cùng lúc, chỉnh tay nhanhToạ đàm ba bốn người, ban nhạc nhỏ, nhà thờ, hội trường

Ranh giới giữa ba dòng không cứng: có bàn trộn kèm cổng USB và hiệu ứng vang, có bộ thu âm kèm phần mềm trộn. Nhưng bảng trên đủ để bạn đọc mô tả sản phẩm và biết món đó thuộc về đâu. Số kênh, loại cổng và khả năng nối điện thoại của từng mẫu thì xem thông số chính hãng, đừng tin tên gọi.

Ai cần: ba tình huống rõ ràng

Nếu buổi live của bạn rơi vào ít nhất một trong các tình huống sau, thiết bị xử lý tiếng là thứ nên có:

Bạn hát. Giọng hát khô không có vang nghe trần trụi và lộ từng chỗ non hơi. Người hát còn phải nghe được nhạc đệm và giọng mình cùng lúc, đúng nhịp. Cả hai nhu cầu đó đều cần một thiết bị trộn có hiệu ứng và có đường nghe trực tiếp. Bộ đồ nghề đầy đủ cho việc này nằm ở bài hát livestream cần thiết bị âm thanh gì.

Bạn có từ hai micro trở lên. Hai người dẫn, một người dẫn một khách mời, hoặc toạ đàm. Điện thoại chỉ nhận một đường tiếng vào. Bộ micro không dây hai bộ phát giải quyết được ca hai người; từ ba người hoặc khi dùng micro thu âm cổng XLR thì cần bàn trộn hay bộ thu âm đủ số kênh, để mỗi người một núm âm lượng.

Bạn phát nhạc hoặc tiếng từ nguồn khác. Nhạc đệm từ một điện thoại thứ hai, tiếng từ máy chơi game, đàn điện, tiếng video minh hoạ. Trộn bằng dây cho tiếng sạch; bật loa ngoài rồi để micro thu lại thì nhạc đục và kéo theo vang phòng.

Bạn dùng micro tụ điện cổng XLR. Loại micro này không cắm thẳng vào điện thoại hay máy tính được, và cần nguồn 48 V. Đây là trường hợp bắt buộc về mặt kỹ thuật, dù bạn chỉ nói.

Ai không cần: một người nói

Một người ngồi tư vấn mỹ phẩm, một chủ shop quần áo đứng bán, một giáo viên giảng bài, một người đọc bình luận và trò chuyện. Tất cả là một giọng nói, một micro, không nhạc đệm chạy liên tục. Micro cài áo cắm thẳng vào điện thoại, hoặc micro để bàn cổng USB cắm thẳng vào máy tính, cho tiếng sạch với ít khâu trung gian nhất.

Thêm sound card vào chuỗi này không làm giọng nói rõ hơn. Ngược lại, nó thêm hai sợi cáp, một viên pin phải sạc, và một hàng núm mà người phụ việc có thể vô tình xoay. Hiệu ứng vang trên giọng bán hàng còn làm khó nghe: người xem cần nghe rõ tên sản phẩm, giá và cách đặt, mà vang thì làm nhoè phụ âm.

Nhu cầu "thỉnh thoảng có chút nhạc nền" cũng chưa phải lý do để mua. Live bằng máy tính, phần mềm như OBS trộn được tiếng micro với một tệp nhạc ngay trong máy, mỗi nguồn một thanh âm lượng. Live bằng điện thoại, nhiều người bán chọn không dùng nhạc nền, vì nó vừa cạnh tranh với giọng vừa mang rủi ro bản quyền. Nếu sau vài tháng bạn mở thêm buổi hát giao lưu hay mời khách ngồi cùng, lúc đó mua vẫn kịp, và bạn sẽ biết mình cần bao nhiêu kênh.

Nối dây đúng thứ tự để khỏi nổ loa, khỏi mất tiếng

Đường tín hiệu luôn đi một chiều: micro và nhạc vào sound card, sound card ra thiết bị phát. Lần đầu nối, làm theo thứ tự này:

  1. Vặn mọi núm âm lượng và độ khuếch đại về mức thấp nhất, tắt nguồn 48 V.
  2. Cắm micro. Chỉ bật nguồn 48 V khi micro là loại tụ điện cần nguồn; micro điện động thông thường không cần.
  3. Cắm tai nghe kiểm âm vào cổng tai nghe của sound card, chưa đeo vội.
  4. Nối nguồn nhạc đệm (nếu có) vào cổng nhạc bằng dây, hoặc ghép không dây nếu thiết bị hỗ trợ.
  5. Nối đường ra sang thiết bị phát. Với máy tính là cáp USB. Với điện thoại, tuỳ mẫu sẽ là cáp tiếng riêng đi kèm hoặc cáp dữ liệu qua bộ chuyển; phải dùng đúng cổng và đúng sợi cáp mà hướng dẫn chính hãng chỉ định.
  6. Bật nguồn, đeo tai nghe, nói vào micro và tăng dần độ khuếch đại tới khi đèn báo mức nháy ở vùng an toàn, không chạm đèn đỏ lúc nói to nhất.
  7. Mở ứng dụng live hoặc phần mềm, kiểm xem nó đã chọn sound card làm nguồn tiếng, rồi ghi thử.

Lỗi kinh điển ở bước năm là cắm cáp sang điện thoại vào nhầm cổng tai nghe của sound card, hoặc dùng một sợi cáp tiếng thông thường thay cho sợi đi kèm. Triệu chứng: điện thoại vẫn thu bằng micro sẵn của máy, người xem nghe tiếng phòng thay vì tiếng đã trộn. Gõ nhẹ vào thân điện thoại khi ghi thử; nghe tiếng gõ to nghĩa là điện thoại chưa nhận đường tiếng ngoài.

Ba lỗi khi dùng: vang quá tay, nhạc át giọng, rè do dây và nguồn

Có núm để chỉnh thì có núm để chỉnh sai. Bốn lỗi dưới đây chiếm phần lớn các ca "mua sound card về tiếng còn tệ hơn":

Vang quá tay. Qua tai nghe, vang nhiều nghe rất "đã", nhưng người xem nghe bằng loa điện thoại nhỏ thì chỉ thấy giọng nhoè và xa. Vặn vang tới khi vừa nghe ra rồi lùi lại một chút. Khi chuyển từ hát sang nói, giảm vang về gần không; nhiều thiết bị có nút tắt hiệu ứng nhanh cho việc này.

Nhạc át giọng. Người dẫn nghe giọng mình qua xương hàm nên luôn tưởng giọng đủ to. Trên luồng, nhạc đệm thường lớn hơn bạn nghĩ. Quy tắc: giọng phải nổi rõ trên nhạc ở mọi thời điểm; nghe bản ghi thử bằng loa điện thoại, nếu phải cố mới nghe ra lời thì hạ nhạc. Khi nói phần quan trọng như giá và cách đặt hàng, kéo nhạc xuống hẳn.

Rè, ù do dây và nguồn. Tiếng rè nền đều, hoặc ù to lên khi cắm sạc, thường không do sound card hỏng. Thủ phạm quen mặt: vừa sạc điện thoại vừa nối cáp tiếng, cục sạc kém chất lượng, cáp lỏng hoặc đứt ngầm, dây tiếng bó chung với dây điện. Thử rút sạc, đổi sang pin dự phòng, đổi từng sợi cáp. Cách dò đầy đủ theo từng khâu có ở bài livestream bị rè tiếng.

Vỡ tiếng dù đèn chưa đỏ. Có hai tầng âm lượng: độ khuếch đại ở sound card và mức thu ở điện thoại hay máy tính. Tầng sau đặt cao quá thì tiếng vỡ ở đó dù tầng trước vẫn an toàn. Hạ mức ra của sound card, hoặc hạ mức thu trong phần mềm.

Cân mức theo đúng thứ tự

Cân tiếng lộn thứ tự là lý do người ta xoay mãi không ra. Mỗi lần dựng lại, đi theo năm bước, bước sau không quay lại sửa bước trước:

  1. Độ khuếch đại micro: nói to nhất có thể xảy ra trong buổi live, đèn mức lên cao nhưng không đỏ.
  2. Âm lượng giọng trong tai nghe: chỉnh núm tai nghe cho vừa tai, không đụng tới độ khuếch đại nữa.
  3. Nhạc đệm: mở bài to nhất bạn sẽ dùng, đẩy nhạc lên tới khi nghe rõ nhịp mà giọng vẫn nổi hẳn phía trên.
  4. Hiệu ứng vang: thêm sau cùng, ở mức vừa nghe ra.
  5. Mức ra tổng: ghi thử trên thiết bị phát, xem thước đo tiếng của phần mềm; đỉnh nằm ở vùng cao nhưng không chạm trần.

Xong thì chụp ảnh mặt thiết bị với vị trí các núm, hoặc dán băng dính đánh dấu. Sound card nằm trên bàn rất dễ bị tay áo, hộp hàng quệt lệch núm giữa hai buổi, và bức ảnh đó giúp bạn trả lại mức cũ trong mười giây.

Trước khi mua: năm câu hỏi và khoảng giá

Trả lời đủ năm câu này thì gần như không mua nhầm:

  • Bạn live bằng điện thoại hay máy tính? Không phải mẫu nào cũng nối được cả hai, và cách nối điện thoại mỗi mẫu một khác.
  • Cần mấy micro cùng lúc, bây giờ và trong một năm tới? Mua dư một kênh thì hợp lý, dư sáu kênh thì chỉ thêm cồng kềnh.
  • Micro của bạn cổng gì, có cần nguồn 48 V không? Đối chiếu với cổng vào của thiết bị.
  • Có cần hiệu ứng vang trên máy không? Hát thì cần; chỉ nói thì không.
  • Có cổng tai nghe để nghe trực tiếp không? Với người hát, đây là điều kiện bắt buộc.

Về giá, chỉ nên hình dung theo khoảng rộng và coi là tham khảo vì thay đổi theo thời điểm: sound card livestream liền hiệu ứng loại phổ thông từ vài trăm nghìn tới vài triệu đồng; bộ thu âm cổng USB một, hai kênh từ khoảng một triệu tới nhiều triệu đồng; bàn trộn nhỏ cũng nằm trong khoảng tương tự và tăng theo số kênh. Hàng rẻ nhất thường yếu ở đúng chỗ khó thấy: tiếng xì nền và độ bền của cổng cắm.

Câu hỏi thường gặp

Livestream bán hàng có cần sound card không?

Thường là không. Một người nói với một micro cài áo hoặc micro cổng USB đã cho tiếng rõ, ít khâu trung gian. Sound card cần khi bạn dùng từ hai micro trở lên, phát nhạc từ nguồn khác bằng dây, hoặc dùng micro thu âm cổng XLR. Hiệu ứng vang không giúp gì cho giọng bán hàng, còn làm khó nghe tên sản phẩm và giá.

Sound card và bàn trộn khác nhau thế nào?

Sound card livestream là hộp nhỏ gọn, ít kênh, có sẵn hiệu ứng và đường nối sang điện thoại. Bàn trộn có nhiều kênh xếp dọc, mỗi kênh một hàng núm, hợp khi có ba bốn micro hoặc nhạc cụ. Hai thứ có thể trùng chức năng một phần; chọn theo số nguồn tiếng bạn cần trộn và thiết bị phát bạn đang dùng.

Sound card có làm giọng hay hơn không?

Nó không tự làm giọng hay hơn. Thứ quyết định trước hết là micro đặt gần miệng và phòng ít vang. Sound card thêm vang cho giọng hát đỡ khô và cho phép cân âm lượng từng nguồn. Chỉnh đúng thì tiếng tròn hơn; chỉnh sai, nhất là vang quá tay, thì tiếng tệ hơn cả khi không dùng.

Dùng sound card với điện thoại bị rè thì do đâu?

Nguyên nhân hay gặp nhất là vừa sạc điện thoại vừa nối cáp tiếng, cục sạc kém, hoặc cáp lỏng. Thử rút sạc và chạy bằng pin, đổi cục sạc sang pin dự phòng, thay từng sợi cáp, tách dây tiếng khỏi dây điện. Nếu chỉ rè khi vặn độ khuếch đại rất cao, hãy kéo micro lại gần miệng rồi hạ độ khuếch đại.

Micro thu âm cổng XLR có bắt buộc dùng sound card không?

Có. Micro cổng XLR cho ra tín hiệu rất nhỏ, không cắm thẳng vào điện thoại hay máy tính được. Nó cần một thiết bị có cổng XLR để khuếch đại, và nếu là micro tụ điện thì cần thêm nguồn 48 V do thiết bị đó cấp. Muốn cắm thẳng không qua trung gian thì chọn micro cổng USB.

Nên mua sound card mấy kênh cho hai người live?

Hai người cần ít nhất hai đường micro có núm chỉnh riêng. Chọn thiết bị có hai cổng micro, dư thêm một đường cho nhạc nếu bạn định phát nhạc đệm. Nếu hai người chỉ nói và live bằng điện thoại, một bộ micro không dây gồm hai bộ phát dùng chung một bộ thu là phương án gọn hơn, không cần sound card.

bàn trộn âm thanhbộ xử lý âm thanhhiệu ứng vang giọng hátmicro XLRnguồn 48V microsound card cho điện thoạisound card livestreamsound card thu âmtai nghe kiểm âmtrộn nhạc nền khi live

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.