Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Lỗi kỹ thuật khi livestream

Livestream bị rè tiếng: tìm thủ phạm theo từng khâu

Rè ù đều kể cả khi im lặng, rè chỉ khi nói to và rè lúc có lúc không là ba bệnh khác nhau. Một bản ghi thử 30 giây cho biết bạn đang gặp bệnh nào.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 11 phút đọc

Livestream bị rè tiếng thuộc một trong ba họ: rè điện (ù, xì đều đều, có cả khi không ai nói), vỡ tiếng do mức vào quá lớn (chỉ rè ở những tiếng to) và rè do đường truyền (lẹt xẹt, méo, lúc có lúc không).

Cách tìm thủ phạm nhanh nhất là ghi thử 30 giây ngay trên máy, không qua mạng. Bản ghi sạch mà buổi phát rè thì lỗi ở bitrate tiếng hoặc mạng. Bản ghi cũng rè thì lỗi nằm ở micro, dây hoặc nguồn điện, và bạn dò tiếp bằng cách cho máy chạy pin.

Ba họ rè nghe khác nhau thế nào

Trước khi rút dây nào, hãy nghe cho ra kiểu rè. Đeo tai nghe, nghe một đoạn phát lại có cả lúc im lặng, lúc nói thường và lúc nói to:

Bạn nghe thấyHọ rèHướng dò đầu tiên
Tiếng ù trầm hoặc xì đều, không đổi theo giọng, vẫn còn khi cả phòng imRè điệnRút sạc cho máy chạy pin, lay nhẹ từng đầu dây
Tiếng nứt, gắt, bẹt ở đúng những chỗ cười to, nhấn giọng, vỗ tayVỡ tiếng do mức vào quá lớnGiảm mức thu ngay tại micro hoặc lùi micro ra
Tiếng lẹt xẹt, lách tách, giọng méo kiểu kim loại, từng đợt rồi lại sạchRè do đường truyền hoặc do nén tiếngSo bản ghi trên máy với bản phát
Tiếng sột soạt, bụp theo cử động người hoặc theo hơi thởRè cơ họcXem lại chỗ kẹp micro và miếng chắn gió

Bảng này quan trọng hơn mọi mẹo phía sau, vì ba họ rè có ba cách chữa không dính gì tới nhau. Hạ mức thu không làm hết tiếng ù của nguồn điện, và đổi dây không cứu được tiếng vỡ.

Phép thử 30 giây: ghi ngay trên máy để chia đôi vấn đề

Chuỗi tiếng đi qua hai nửa: nửa thu (micro, dây, bộ xử lý âm thanh, máy) và nửa gửi (nén tiếng, mạng, nền tảng). Một bản ghi không qua mạng tách được hai nửa đó:

  1. Giữ nguyên toàn bộ dây và thiết bị như lúc phát. Đừng dọn dẹp gì trước khi thử, kẻo vô tình xoá mất dấu vết.
  2. Ghi 30 giây bằng chính phần mềm đang dùng để phát: nút ghi hình của OBS trên máy tính, hoặc ứng dụng quay video có sẵn nếu phát bằng điện thoại.
  3. Trong 30 giây đó làm đủ ba việc: im lặng năm giây, nói bình thường mười giây, rồi nói to và cười một lần.
  4. Nghe lại bản ghi bằng tai nghe có dây, đừng nghe bằng loa điện thoại vì loa nhỏ che mất tiếng ù trầm.
  5. Bản ghi sạch: nửa thu vô can, chuyển sang mục về bitrate tiếng và mạng. Bản ghi rè: lỗi ở nửa thu, đọc hai mục kế tiếp.

Phép thử này tránh được cái sai tốn tiền nhất của người mới: nghe khán giả than rè liền mua micro mới, trong khi micro cũ hoàn toàn sạch và tiếng chỉ hỏng trên đường gửi đi.

Rè điện: dây lỏng, sạc kém và nguồn chung với đèn

Dấu hiệu của họ này là tiếng ù hoặc xì có mặt cả khi không ai nói. Dò theo thứ tự dưới đây, mỗi bước chỉ đổi một thứ:

Thử chạy pin trước tiên. Rút sạc khỏi máy tính xách tay hoặc điện thoại, để máy chạy pin một phút. Tiếng ù biến mất thì thủ phạm là bộ sạc hoặc ổ điện. Sạc không chính hãng, sạc đã cũ và ổ cắm không có tiếp đất là ba nguồn ù quen mặt. Cách xử lý: đổi bộ sạc tốt hơn, cắm sang ổ khác, hoặc sạc đầy trước buổi rồi phát bằng pin nếu thời lượng cho phép.

Tách nguồn của tiếng khỏi nguồn của đèn. Đèn quay, nhất là loại có núm chỉnh độ sáng, và quạt có thể đẩy nhiễu vào đường điện chung. Nếu máy và bộ xử lý âm thanh (sound card) cắm cùng một ổ chia với đèn, hãy thử tắt đèn mười giây. Tiếng ù đổi theo công tắc đèn hoặc theo mức sáng thì chuyển đèn sang ổ cắm ở mạch khác.

Lay từng đầu dây. Vừa nghe tai nghe vừa lay nhẹ từng giắc: đầu micro, đầu bộ xử lý âm thanh, đầu chuyển của điện thoại. Chỗ nào lay mà tiếng xoẹt lên là chỗ tiếp xúc kém. Giắc 3,5 mm cắm chưa hết nấc là lỗi rất hay gặp, nhất là khi điện thoại mang ốp dày.

Dọn đường đi của dây. Dây tiếng nằm song song sát dây nguồn một đoạn dài thì dễ nhặt nhiễu; cho hai loại dây đi hai lối, nếu phải cắt nhau thì cắt vuông góc. Điện thoại đặt sát micro hoặc sát dây tiếng đôi khi gây một tràng tít tít ngắn mỗi lần máy trao đổi sóng; dời điện thoại ra xa chừng một sải tay.

Nghi cổng USB. Micro USB cắm qua bộ chia cổng không có nguồn riêng có thể thiếu điện và sinh tiếng xì. Cắm thẳng vào cổng trên thân máy để so.

Vỡ tiếng do mức vào quá lớn: giảm ở micro trước

Mỗi tầng trong chuỗi tiếng chỉ chứa được tín hiệu tới một mức nhất định. Bạn nói to quá sức chứa của tầng đầu tiên thì phần đỉnh của sóng âm bị cắt phẳng, nghe thành tiếng nứt, gắt. Tín hiệu đã bị cắt ở tầng nào thì mọi tầng phía sau chỉ nhận được bản đã hỏng.

Vì thế thứ tự sửa rất quan trọng: giảm mức ở micro trước, không giảm ở phần mềm. Kéo thanh trượt trong phần mềm xuống chỉ làm tiếng vỡ nhỏ đi, nó vẫn là tiếng vỡ. Nơi cần vặn là núm mức thu trên thân micro, trên bộ xử lý âm thanh, hoặc mức ra trên đầu phát của micro không dây. Nếu thiết bị không có núm nào, cách giảm mức duy nhất là lùi micro xa miệng thêm một gang tay hoặc xoay micro lệch khỏi luồng hơi.

Chỉnh xong thì nhìn vạch mức tiếng trong OBS khi nói to nhất có thể có trong buổi phát, kể cả lúc reo mừng chốt đơn. Vạch nên lên tới vùng vàng và không chạm vùng đỏ. Người bán hàng hay đặt mức theo giọng nói thường lúc thử, rồi vào phiên thật hào hứng nói to gấp đôi; hãy thử bằng đúng giọng to nhất đó. Trên điện thoại, ứng dụng thường tự chỉnh mức thu nên ít vỡ hơn, nhưng micro ngoài có mức ra đặt quá cao vẫn làm vỡ từ trước khi tiếng vào tới máy.

Rè do bitrate tiếng quá thấp hoặc do mạng

Nếu bản ghi trên máy sạch mà người xem vẫn nghe rè, hãy nhìn vào khâu nén và gửi. Bitrate (lượng dữ liệu gửi đi mỗi giây) dành cho tiếng đặt quá thấp khiến bộ nén phải bỏ bớt chi tiết: giọng nghe đục, có tiếng lẹt xẹt như nước chảy quanh các âm "s", "x", nhạc nền thì nhoè. Mức nên đặt là 128 kbps, định dạng AAC. Đây cũng là mức các nền tảng lớn như Facebook và YouTube nêu trong yêu cầu luồng gửi vào. Trong OBS, ô này nằm ở Cài đặt, mục Đầu ra, phần âm thanh.

Hạ bitrate tiếng để nhường băng thông cho hình là phép tính sai. Tiếng chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với hình, bớt ở tiếng không cứu được hình, mà người xem bỏ đi vì tiếng khó nghe nhanh hơn nhiều so với vì hình hơi mờ.

Kiểm thêm tần số lấy mẫu: thiết bị thu chạy 48 kHz mà phần mềm đặt 44,1 kHz, hoặc ngược lại, có thể sinh tiếng lách tách nhỏ đều đặn. Chọn một con số và đặt giống nhau ở cả hệ điều hành lẫn phần mềm phát.

Còn rè do mạng có chữ ký riêng: nó đến từng đợt, thường đi kèm hình giật hoặc đứng, giọng méo kiểu người máy rồi tự hết. Lúc đó sửa tiếng là vô ích, việc cần làm là ổn định đường tải lên: dùng mạng dây, ngắt thiết bị khác đang tải nặng, hạ bitrate hình. Micro nối qua Bluetooth cũng cho thứ tiếng mỏng và rè nhẹ ngay từ đầu, vì khi tai nghe không dây làm luôn việc thu, kết nối chuyển sang chế độ đàm thoại chất lượng thấp.

Rè cơ học và rè do bộ lọc đặt quá tay

Có những tiếng rè không thuộc ba họ trên mà sinh ra ngay tại micro hoặc do phần mềm "làm sạch" quá mức:

  • Micro cài áo cọ vào vải. Tiếng sột soạt theo từng cử động. Kẹp micro vào chỗ vải đứng yên, luồn dây thành một vòng nhỏ sau kẹp để dây không kéo micro.
  • Hơi bật vào màng thu. Tiếng bụp ở các âm "p", "b", "ph". Gắn miếng mút chắn gió, đặt micro chếch sang bên khoé miệng thay vì ngay trước môi.
  • Rung truyền qua bàn. Gõ phím, đặt sản phẩm xuống bàn nghe như tiếng sấm nhỏ. Micro để bàn nên có đế cao su hoặc tay treo, đừng đặt trực tiếp lên mặt bàn rỗng.
  • Bộ lọc khử ồn đặt quá mạnh. Giọng nghe như nói dưới nước, đuôi chữ bị nuốt. Tắt bộ lọc để so; nếu tiếng gốc đã khá sạch thì để mức nhẹ hoặc bỏ hẳn.
  • Chồng nhiều tầng khuếch đại. Mức thu ở micro để rất thấp rồi bù bằng bộ lọc tăng âm lượng trong phần mềm thì tiếng xì nền bị kéo lên theo. Cho micro thu đủ lớn từ gốc, phần mềm chỉ thêm rất ít.

Nếu sau mọi phép thử, tiếng rè vẫn bám theo đúng một chiếc micro dù đã đổi dây, đổi cổng, đổi máy, lúc đó mới là lúc nghĩ tới việc thay; bài chọn micro livestream cài áo, để bàn hay không dây so các loại theo hoàn cảnh phát.

Tự kiểm sau khi sửa và việc cần làm trước mỗi buổi

Sửa xong, đừng tin tai mình ngay lúc đó, vì tai đã quen với tiếng rè sau mười phút nghe. Ghi lại đúng bài thử 30 giây ban đầu, im lặng, nói thường, nói to, rồi nghe hai bản cạnh nhau. Phần im lặng của bản mới phải gần như không còn gì; phần nói to không còn tiếng nứt. Sau đó phát thử mười phút ở chế độ riêng tư và nghe bằng một máy khác, mạng khác, để chắc rằng khâu gửi cũng sạch.

Trước mỗi buổi phát, ba việc sau chỉ tốn một phút: ấn lại mọi giắc cho hết nấc, nói thử một câu thật to trong lúc nhìn vạch mức tiếng, và đeo tai nghe nghe năm giây im lặng. Nếu có trợ lý, giao hẳn cho trợ lý việc đeo tai nghe theo dõi tiếng suốt phiên, vì rè do dây lỏng thường xuất hiện giữa chừng khi ai đó vướng chân vào dây.

Một lưu ý về chẩn đoán: rè mỗi lúc một nặng rồi tắt hẳn tiếng là dấu hiệu dây hoặc giắc sắp đứt, hoặc pin micro không dây sắp cạn. Khi đó vấn đề chuyển sang một loại khác, được bàn riêng ở bài livestream bị mất tiếng giữa chừng.

Câu hỏi thường gặp

Micro livestream bị rè ù liên tục kể cả khi không nói là do đâu?

Tiếng ù có mặt cả lúc im lặng gần như luôn là rè điện: bộ sạc kém, ổ cắm thiếu tiếp đất, đèn dùng chung ổ điện hoặc giắc cắm lỏng. Hãy rút sạc cho máy chạy pin một phút. Nếu tiếng ù hết thì đổi bộ sạc hoặc ổ cắm; nếu còn thì lay từng đầu dây để tìm chỗ tiếp xúc kém.

Vì sao nói to thì tiếng livestream bị vỡ, nói nhỏ thì bình thường?

Mức tiếng đi vào đã vượt sức chứa của micro hoặc bộ xử lý âm thanh nên phần đỉnh bị cắt. Hãy giảm núm mức thu trên chính thiết bị hoặc lùi micro xa miệng hơn. Giảm thanh trượt trong phần mềm không có tác dụng vì tín hiệu đã vỡ từ trước khi tới phần mềm.

Bitrate âm thanh livestream nên đặt bao nhiêu để không rè?

Đặt 128 kbps với định dạng AAC là mức phù hợp cho giọng nói lẫn nhạc nền, cũng là mức Facebook và YouTube nêu cho luồng gửi vào. Đặt thấp hơn nhiều thì giọng đục và có tiếng lẹt xẹt quanh các âm gió. Không nên bớt bitrate tiếng để nhường cho hình vì phần tiết kiệm được rất nhỏ.

Làm sao biết rè tiếng do micro hay do mạng?

Ghi một đoạn 30 giây ngay trên máy, không phát lên mạng, rồi nghe lại bằng tai nghe. Bản ghi sạch mà buổi phát rè thì lỗi nằm ở khâu nén tiếng hoặc đường truyền. Bản ghi cũng rè thì lỗi ở micro, dây, nguồn điện hoặc mức thu, không liên quan tới mạng.

Livestream bằng điện thoại bị rè khi cắm sạc thì khắc phục thế nào?

Bộ sạc đang đẩy nhiễu vào đường tiếng, hay gặp với sạc không chính hãng và khi micro ngoài cắm qua đầu chuyển. Thử đổi sang bộ sạc và dây chính hãng, cắm ổ điện khác, hoặc dùng sạc dự phòng thay cho sạc tường. Nếu buổi phát ngắn, sạc đầy trước rồi phát bằng pin là cách gọn nhất.

Bật khử ồn trong OBS xong giọng nghe méo, có phải rè không?

Đó là tác dụng phụ của bộ lọc khử ồn đặt quá mạnh: nó nuốt luôn đuôi chữ và làm giọng nghe như dưới nước. Hãy tắt bộ lọc để so với tiếng gốc. Nếu phòng không quá ồn, đặt mức khử nhẹ hoặc bỏ hẳn và xử lý tiếng ồn từ gốc bằng cách đưa micro lại gần miệng.

âm thanh obsbitrate âm thanhlivestream bị rè tiếngmicro bị rèmức thu micronhiễu nguồn điệnrè điệntiếng lẹt xẹttiếng ù khi livevỡ tiếng micro

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.