Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Ánh sáng, âm thanh và góc live

Chọn micro livestream: cài áo, để bàn hay không dây?

Micro càng gần miệng thì tiếng càng sạch. Từ nguyên tắc đó, chọn giữa micro cài áo, để bàn, định hướng và không dây trở thành câu hỏi bạn đứng hay ngồi, phòng ồn tới đâu.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 13 phút đọc

Tiny clip-on lavalier microphone pinned to the collar of a Vietnamese man in a light blue shirt, close-up at three-quarter angle, shop shelves softly blurred behind, bright morning daylight, blue and cream tones

Chọn micro livestream theo hai câu hỏi: micro đặt cách miệng bạn bao xa, và phòng ồn tới mức nào. Bán hàng phải đứng lên, đi lại thì dùng micro cài áo, có dây hoặc không dây; ngồi một chỗ nói chuyện thì dùng micro để bàn có hướng thu hẹp, đặt gần miệng; đứng cách máy quay chừng một mét mà không muốn lộ micro thì dùng micro định hướng gắn trên máy.

Micro sẵn trong điện thoại chỉ ổn khi bạn cầm máy gần mặt: đặt máy lên chân cách hai mét, nó thu tiếng cả căn phòng nhiều hơn tiếng bạn.

Nguyên tắc gốc: micro càng gần miệng, tiếng càng sạch

Micro không biết đâu là giọng bạn, đâu là tiếng ồn. Nó thu mọi thứ tới được màng thu, và thứ nào tới mạnh hơn thì thắng. Khi micro cách miệng một gang tay, giọng bạn lớn gấp nhiều lần tiếng quạt, tiếng xe ngoài đường và tiếng dội từ tường. Khi micro cách miệng hai mét, giọng yếu đi rất nhiều trong lúc tiếng phòng vẫn y nguyên, nên người xem nghe bạn như đang nói trong một cái thùng.

Đó là lý do điện thoại đặt trên chân máy cho tiếng tệ dù điện thoại đắt tiền. Micro của nó không dở, nó chỉ ở sai chỗ. Và cũng là lý do một chiếc micro cài áo giá bình dân kẹp ngay dưới cằm thường cho tiếng rõ hơn một micro thu âm đắt tiền đặt cuối bàn.

Từ nguyên tắc này, việc chọn micro đổi thành việc trả lời: trong buổi live, thứ gì giữ được micro ở gần miệng bạn suốt buổi? Người ngồi yên thì chiếc bàn giữ hộ. Người đi lại thì chiếc áo giữ hộ. Người không muốn thấy micro trong hình thì phải chấp nhận micro xa hơn và bù bằng hướng thu hẹp. Mọi so sánh bên dưới chỉ là triển khai của ba trường hợp đó.

So nhanh bốn kiểu micro theo tình huống

Bảng này xếp theo cách bạn đứng ngồi khi live, không theo giá:

Kiểu microCách miệngHợp vớiĐiểm yếu
Cài áo có dâyKhoảng một gang tayNgồi hoặc đứng gần máy, người mới, ngân sách thấpVướng dây, cọ áo gây sột soạt
Cài áo không dâyKhoảng một gang tayBán hàng đi lại, thử đồ, nấu ăn, quay ngoài trờiPhải sạc pin, có thể nhiễu sóng
Để bàn hướng thu hẹpMột nắm tay tới một gang tayNgồi nói: trò chuyện, dạy học, chơi game, thu podcastRời micro là tiếng tụt; micro hiện trong hình
Định hướng gắn máyTrong khoảng một métĐứng cách máy vừa phải, không muốn lộ microPhòng vang vẫn nghe vang; xa quá là mất tác dụng
Micro sẵn của điện thoạiBằng khoảng cách tới máyCầm máy gần mặt, đi đườngĐặt xa thì thu cả phòng

Nếu bạn làm hai kiểu buổi live khác nhau, ví dụ sáng ngồi tư vấn, tối đứng bán quần áo, thì kiểu micro phủ được cả hai là cài áo không dây. Còn nếu chỉ ngồi, micro để bàn cho giọng dày và ấm hơn.

Micro cài áo: cho người bán hàng phải di chuyển

Micro cài áo đi theo người, nên khoảng cách tới miệng không đổi dù bạn quay lưng lấy hàng trên kệ. Dùng tốt hay không nằm ở bốn chi tiết:

Vị trí kẹp. Giữa ngực, dưới cằm khoảng một gang tay. Kẹp sát cổ quá thì tiếng bị cằm che và nghe ngạt; kẹp thấp xuống bụng thì trở lại chuyện xa miệng. Nếu bạn hay quay đầu về một phía để lấy hàng, kẹp lệch nhẹ về phía đó.

Chống sột soạt. Tiếng sột soạt đến từ đầu micro cọ vào vải, tóc dài quệt qua, dây chuyền gõ vào. Kẹp micro vào mép áo cứng (cổ, nẹp khuy), vén tóc ra sau, tháo dây chuyền dài. Với loại có dây, luồn dây vào trong áo và tạo một vòng dây lỏng ngay sau kẹp để lực giật không truyền tới đầu micro.

Bông chắn gió. Miếng mút hoặc bông lông đi kèm không phải đồ trang trí. Trong nhà, nó chặn hơi thở và gió quạt. Ngoài trời, thiếu nó là tiếng ù ù che hết giọng.

Thử đồ thì kẹp ở đâu. Người bán quần áo thay đồ liên tục nên kẹp micro vào thứ không thay: dây đeo cổ, quai tạp dề, hoặc đeo bộ phát ở thắt lưng và chạy một micro cài nhỏ lên cổ áo lót trong.

Micro cài áo phần lớn thu đều mọi hướng, nên trong phòng rất ồn nó vẫn nhặt tiếng nền. Bù lại nó ở rất gần miệng. Phòng ồn tới mức cài áo vẫn không cứu được thì việc cần làm là xử lý phòng, xem bài giảm tiếng ồn, tiếng vang phòng khi livestream.

Micro để bàn hướng thu hẹp: cho người ngồi nói

Micro để bàn dùng cho livestream nên là loại có hướng thu hẹp, tức thu mạnh ở phía trước và yếu ở phía sau. Quay lưng micro về phía nguồn ồn (bàn phím, quạt, cửa sổ) là bạn đã bớt được một phần tiếng nền mà chưa cần phần mềm nào.

Có hai dòng hay gặp. Micro điện động chịu ồn tốt, cần nói rất gần, hợp với phòng chưa xử lý vang. Micro tụ điện nhạy hơn, bắt chi tiết giọng tốt hơn nhưng cũng bắt luôn tiếng xe ngoài ngõ và tiếng phòng dội. Phòng ngủ có rèm, có nệm thì loại nào cũng được; phòng trống, sàn gạch, gần mặt đường thì loại điện động dễ sống hơn. Về cổng, micro USB cắm thẳng vào máy tính là đủ cho một người nói. Micro cổng XLR cần thêm một bộ xử lý âm thanh (sound card) ở giữa, đáng khi bạn sẽ có hai micro trở lên.

Ba lỗi dùng micro để bàn gặp hằng ngày. Thứ nhất, nói vào sai mặt: có micro thu từ đỉnh, có micro thu từ bên hông, phải đọc hướng dẫn của đúng mẫu đó. Thứ hai, để micro trên bàn cách miệng nửa mét rồi vặn độ khuếch đại lên bù, kết quả là tiếng phòng to lên theo. Dùng tay đỡ kẹp bàn để đưa micro lại gần miệng, lệch nhẹ khỏi luồng hơi. Thứ ba, tiếng "p", "b" nổ bụp: thêm màng lọc hoặc mút chắn, và nói chếch qua đầu micro thay vì thổi thẳng vào.

Micro định hướng gắn máy: cho khoảng cách vừa

Micro định hướng là chiếc micro thân dài gắn trên nóc máy ảnh hoặc trên khung giữ điện thoại, chĩa về phía người nói. Nó thu hẹp theo hướng ống kính, nên trong khoảng một mét trở lại, giọng bạn rõ hơn hẳn so với micro sẵn của máy, và trong hình không có micro nào cả.

Phải hiểu đúng giới hạn của nó. Micro định hướng không kéo âm thanh ở xa lại gần; nó chỉ bớt thu hai bên hông. Đứng cách ba mét trong phòng gạch men, nó vẫn thu một giọng nói xa và vang. Tiếng dội từ bức tường sau lưng bạn cũng nằm đúng hướng thu của nó. Vì vậy nó hợp với kiểu live đứng bán thân trước máy, quay món ăn trên bếp ở gần, hoặc đi quay ngoài trời có gắn bông chắn gió.

Một cách dùng ít người biết: không gắn trên máy mà treo micro định hướng trên tay đỡ, ngay ngoài mép trên khung hình, chĩa xuống miệng bạn. Khoảng cách rút xuống còn hai ba gang tay, tiếng sạch gần bằng micro để bàn mà hình vẫn trống. Người ngồi dạy học, hướng dẫn trang điểm dùng cách này rất hợp.

Không dây: đáng tiền khi nào

Bộ micro không dây gồm bộ phát kẹp trên người và bộ thu cắm vào điện thoại hoặc máy quay. Nó không làm tiếng hay hơn micro cài áo có dây; nó mua cho bạn sự tự do. Đáng tiền khi bạn đứng xa máy quá hai mét, khi phải xoay người liên tục, khi dây đã từng kéo đổ chân máy, hoặc khi có hai người dẫn mỗi người cần một micro.

Đổi lại, bạn nhận thêm ba thứ phải canh. Pin: sạc đầy cả bộ phát lẫn bộ thu trước mỗi phiên, phiên dài thì chọn loại vừa dùng vừa sạc được hoặc có hộp sạc. Sóng: nhiều bộ phổ thông chạy cùng dải tần với wifi, phòng nhiều thiết bị phát sóng thì đôi lúc tiếng rớt một nhịp; đặt bộ thu trong tầm nhìn thẳng của bộ phát và đừng để người che giữa hai bên. Và dự phòng: luôn có một micro cài áo có dây trong ngăn kéo, vì ngày bộ không dây hết pin là ngày phiên đang đông.

Chi tiết về các dòng không dây và cách ghép với thiết bị truyền hình ảnh nằm ở bài thiết bị livestream không dây. Ở đây chỉ cần nhớ: nếu bạn ngồi yên trước máy tính, không dây là thứ chưa cần mua.

Cổng cắm và bộ chuyển cho điện thoại: chỗ hay mua nhầm nhất

Micro tốt mà cắm không nhận là chuyện xảy ra thường hơn micro dở. Bốn điểm cần soát trước khi đặt mua:

Giắc tròn 3,5 mm có hai loại. Nhìn đầu giắc: hai vạch đen là loại dành cho máy ảnh, máy ghi âm; ba vạch đen là loại dành cho điện thoại. Cắm micro hai vạch vào điện thoại thường không lên tiếng hoặc tiếng rất nhỏ. Có đầu chuyển từ hai vạch sang ba vạch, giá rẻ, nhưng phải mua đúng chiều.

Điện thoại không còn lỗ tròn. Máy chỉ có cổng USB-C hoặc Lightning thì cần bộ chuyển sang giắc tròn, hoặc mua thẳng micro có đầu cắm đúng cổng. Không phải bộ chuyển nào cũng nhận tín hiệu micro; loại chỉ dành cho tai nghe có thể cho nghe mà không cho thu. Hỏi rõ người bán và thử ngay khi nhận hàng.

Vừa cắm micro vừa sạc. Phiên live dài mà cổng duy nhất đã bị micro chiếm thì máy sẽ cạn pin. Chọn bộ thu không dây hoặc bộ chuyển có thêm cổng sạc đi qua, và thử trước vì có loại khi cắm sạc thì sinh tiếng rè.

Ứng dụng có dùng micro ngoài không. Đa số ứng dụng live lấy tiếng theo micro mà hệ điều hành đang chọn, nhưng không nên tin mặc định. Cách biết chắc: phát thử ở chế độ riêng tư, gõ nhẹ móng tay vào micro ngoài rồi gõ vào thân điện thoại, nghe lại xem tiếng gõ nào to.

Khoảng giá tham khảo và thứ tự nên mua

Giá dưới đây là khoảng rộng để hình dung, thay đổi theo thời điểm và nơi bán; thông số từng mẫu xem ở trang chính hãng:

  • Micro cài áo có dây: từ khoảng một trăm nghìn tới vài trăm nghìn đồng. Là món nâng chất lượng tiếng rõ nhất trên mỗi đồng bỏ ra.
  • Micro cài áo không dây: từ vài trăm nghìn đồng cho loại phổ thông tới vài triệu đồng cho bộ hai micro có hộp sạc của hãng lớn.
  • Micro để bàn cổng USB: từ khoảng năm trăm nghìn tới vài triệu đồng. Nhớ tính thêm tay đỡ kẹp bàn và màng lọc.
  • Micro định hướng gắn máy: từ vài trăm nghìn tới vài triệu đồng, tuỳ kích cỡ và có pin riêng hay không.
  • Bộ chuyển, đầu đổi giắc: vài chục tới vài trăm nghìn đồng; nên mua loại chính hãng của điện thoại hoặc loại người bán cam đoan nhận micro.

Thứ tự hợp lý cho người mới: micro cài áo có dây trước, dùng một tháng để biết mình live kiểu gì. Sau đó mới quyết định lên không dây (nếu đi lại nhiều) hay micro để bàn (nếu ngồi nhiều). Mua cả ba ngay từ đầu thường dẫn tới hai món nằm trong hộp.

Thử micro trong hai phút trước mỗi buổi

Micro nào cũng phải thử bằng tai, vì cột sóng âm trên màn hình không cho biết tiếng có rè hay ngạt không:

  1. Ghi âm hoặc phát thử riêng tư 30 giây, nói đúng âm lượng sẽ dùng khi live, có cả đoạn nói to lúc hào hứng.
  2. Nghe lại bằng tai nghe, không nghe bằng loa điện thoại. Loa nhỏ che mất tiếng ù nền và tiếng vang.
  3. Kiểm ba thứ: tiếng có vỡ ở đoạn nói to không, có sột soạt khi cử động không, im lặng giữa hai câu có nghe tiếng ù hay tiếng quạt không.
  4. Vỡ tiếng thì giảm độ nhạy thu trên micro hoặc lùi micro ra một chút. Tiếng nhỏ thì kéo micro lại gần trước, tăng độ nhạy sau.
  5. Với bộ không dây, đi tới góc xa nhất bạn sẽ đứng và nói thử từ đó.

Khi đã live, giữ một tai nghe cắm ở thiết bị phụ đã tắt loa để thỉnh thoảng nghe lại chính mình như một người xem. Tiếng hỏng giữa buổi mà không ai báo là chuyện rất thường, vì người xem thấy khó nghe thì họ rời đi chứ ít khi nhắn.

Câu hỏi thường gặp

Livestream bằng điện thoại có cần mua micro rời không?

Nếu bạn cầm điện thoại gần mặt hoặc ngồi cách máy chưa tới một sải tay trong phòng yên tĩnh, micro sẵn của máy dùng được. Khi đặt máy lên chân cách xa từ một mét rưỡi, hoặc phòng có quạt, có tiếng xe, micro rời là thứ nên mua đầu tiên. Micro cài áo có dây là lựa chọn rẻ và hiệu quả nhất để bắt đầu.

Micro cài áo và micro không dây khác nhau thế nào?

Hai tên gọi này không loại trừ nhau. Cài áo là kiểu dáng: micro nhỏ kẹp trên ngực. Không dây là cách truyền tín hiệu: qua sóng thay vì qua dây. Có micro cài áo có dây và micro cài áo không dây. Chất lượng tiếng tương đương nhau khi cùng tầm giá; bản không dây cho bạn đi lại tự do, đổi lại phải sạc pin.

Micro thu âm để bàn có dùng được cho điện thoại không?

Một số micro USB dùng được với điện thoại qua cáp hoặc bộ chuyển phù hợp, nhưng không phải mẫu nào cũng chạy vì micro có thể cần nhiều điện hơn mức điện thoại cấp. Xem hướng dẫn chính hãng của mẫu micro về việc hỗ trợ điện thoại, và thử trước buổi live. Micro cổng XLR thì luôn cần thêm bộ xử lý âm thanh ở giữa.

Phòng ồn thì nên chọn micro loại nào?

Chọn loại cho phép đặt sát miệng nhất: micro cài áo kẹp dưới cằm một gang tay, hoặc micro để bàn điện động có hướng thu hẹp nói cách một nắm tay. Quay lưng micro về phía nguồn ồn. Tránh micro tụ điện nhạy đặt xa. Micro chỉ giảm được một phần; tắt quạt gần micro và đóng cửa vẫn là việc phải làm.

Hai người cùng live thì dùng một hay hai micro?

Hai người ngồi sát nhau có thể chung một micro để bàn đặt giữa, nhưng người nào quay đi là tiếng tụt. Ổn hơn là mỗi người một micro cài áo; nhiều bộ không dây bán sẵn hai bộ phát dùng chung một bộ thu. Khi dùng hai micro có dây vào máy tính, bạn cần bộ xử lý âm thanh có hai đường vào.

Vì sao cắm micro vào điện thoại mà tiếng vẫn như cũ?

Thường do điện thoại không nhận micro ngoài và vẫn thu bằng micro sẵn. Nguyên nhân hay gặp: giắc micro là loại hai vạch dành cho máy ảnh, bộ chuyển chỉ hỗ trợ tai nghe, hoặc cắm chưa hết giắc do ốp lưng dày. Thử bằng cách gõ nhẹ vào micro ngoài khi ghi âm; không nghe tiếng gõ to là máy chưa nhận.

bộ chuyển micro điện thoạichọn micro bán hànghướng thu micromicro cài áomicro cho điện thoạimicro để bànmicro định hướngmicro không dâymicro livestreammicro thu âm USB

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.