Phần mềm livestream gồm những loại nào, chọn theo nhu cầu ra sao?
Bốn loại công cụ phát trực tiếp làm bốn việc khác nhau. Xác định bạn cần nói chuyện, mời khách, phát game, bán đa kênh hay phát lại video thì việc chọn gần như tự xong.
Phần mềm livestream gồm bốn loại: ứng dụng của chính nền tảng (Facebook, TikTok, YouTube, Shopee), phần mềm dựng hình cài trên máy tính như OBS, studio chạy trên trình duyệt, và dịch vụ phát video, nhân luồng đặt trên đám mây.
Chọn theo việc bạn cần làm chứ không theo tên tuổi: chỉ nói chuyện thì ứng dụng nền tảng là đủ, mời khách từ xa thì studio trên trình duyệt, phát game thì phần mềm dựng hình, bán hàng nhiều kênh hay phát lại video thì cần thêm dịch vụ trên đám mây.
Phần mềm chốt đơn không nằm trong bốn loại này; nó là công cụ quản lý bán hàng chạy song song với buổi phát.
Vì sao cùng một tên gọi mà là bốn thứ khác nhau
Hỏi mười người làm nghề "dùng phần mềm gì để live", bạn sẽ nghe mười câu trả lời không khớp nhau, vì mỗi người đang nói về một khâu khác trong cùng một dây chuyền. Một buổi phát trực tiếp luôn đi qua ba chặng: thu hình và tiếng, ghép chúng thành một khung hình hoàn chỉnh rồi nén lại, và gửi khung hình đó tới nơi người xem đang ngồi. Công cụ nào cũng làm ít nhất một chặng, có cái làm cả ba, có cái chỉ làm chặng cuối.
Bốn loại bên dưới khác nhau ở chỗ chặng nặng nhất, tức ghép hình và nén, được làm ở đâu. Ứng dụng nền tảng làm ngay trên điện thoại. Phần mềm dựng hình làm trên máy tính của bạn. Studio trên trình duyệt đẩy phần lớn việc đó về máy chủ của nhà cung cấp. Dịch vụ đám mây thì nhận một luồng đã hoàn chỉnh hoặc một tệp video rồi lo chặng gửi đi.
Hiểu được điều đó, bạn thôi so sánh những thứ không cùng hạng cân. Câu "OBS hay ứng dụng Facebook tốt hơn" cũng vô nghĩa như hỏi dao thái hay nồi cơm điện tốt hơn. Câu đúng là: buổi phát của bạn cần chặng nào được làm kỹ hơn mức hiện tại.
Loại một: ứng dụng của chính nền tảng
Đây là nút phát trực tiếp nằm sẵn trong ứng dụng Facebook, TikTok, YouTube, Shopee trên điện thoại, và các trang tạo buổi phát trên máy tính của những nền tảng đó. TikTok còn có LIVE Studio, phần mềm chính chủ cài trên máy tính và chỉ phát lên TikTok.
Mạnh ở đâu. Không phải thiết lập gì về kỹ thuật: ứng dụng tự chọn độ phân giải, tự hạ chất lượng khi mạng yếu. Mọi tính năng riêng của nền tảng đều có đủ và có sớm nhất: giỏ hàng, ghim sản phẩm, quà tặng, mời người xem lên cùng khung hình, bộ lọc. Rủi ro về chính sách cũng thấp nhất vì bạn đang đi đúng cửa chính.
Yếu ở đâu. Một ứng dụng chỉ phát lên một nơi. Bố cục gần như cố định: một camera, không chèn được bảng giá hay logo theo ý. Muốn đưa màn hình máy tính, máy ảnh rời hay một tệp video vào thì phần lớn ứng dụng điện thoại không làm được.
Người mới nên bắt đầu ở đây và ở lại đây cho tới khi vấp một giới hạn cụ thể. Rất nhiều shop bán đều đặn mỗi tối chưa bao giờ cần rời khỏi loại này. So sánh kỹ giữa ứng dụng nền tảng và ứng dụng của bên thứ ba có trong bài app livestream trên điện thoại nên dùng loại nào.
Loại hai: phần mềm dựng hình cài trên máy tính
Đại diện quen thuộc nhất là OBS (phần mềm dựng hình và phát luồng miễn phí, mã nguồn mở). Cùng họ còn có Prism và nhiều phần mềm trả phí dành cho ê-kíp sản xuất. Điểm chung: bạn tự xếp các nguồn hình, tiếng thành từng cảnh, phần mềm nén lại và đẩy đi bằng khoá luồng (stream key, chuỗi ký tự nền tảng cấp để nhận hình từ phần mềm bên ngoài).
Mạnh ở đâu. Tự do gần như tuyệt đối về bố cục. Camera chính, camera cận sản phẩm, màn hình trò chơi, bảng giá, băng chữ chạy, nhạc nền, video chèn giữa buổi: tất cả ghép được trong một khung. Với người phát game, đây gần như là lựa chọn duy nhất vì cần thu trực tiếp hình trò chơi đang chạy.
Yếu ở đâu. Máy tính phải gánh toàn bộ việc nén hình, nên máy yếu là hình giật. Bạn phải tự hiểu vài thông số như bitrate (lượng dữ liệu gửi đi mỗi giây) và khung hình khoá (keyframe). Và để phát lên TikTok hay Shopee bằng loại này, tài khoản phải được nền tảng cấp khoá luồng; TikTok không cấp cho mọi tài khoản.
Nếu bạn nghiêng về hướng này, bài OBS làm được gì và khó ở đâu với người mới giúp bạn lượng sức trước khi cài.
Loại ba: studio chạy trên trình duyệt
Bạn mở một trang web, cho phép dùng camera và micro, và trang đó trở thành phòng phát: có khung xem trước, vài kiểu bố cục dựng sẵn, chỗ gắn logo và băng chữ, nút chia sẻ màn hình. Không cài gì lên máy.
Mạnh ở đâu. Mời khách. Bạn gửi cho khách một đường dẫn, khách bấm vào là lên hình cùng bạn, không cần cài phần mềm hay lập tài khoản. Với toạ đàm, phỏng vấn, buổi hỏi đáp có chuyên gia ở tỉnh khác, đây là cách đỡ đau đầu nhất. Việc ghép hình cuối cùng và gửi tới nền tảng thường do máy chủ làm, nên một chiếc máy tính văn phòng bình thường cũng dùng được.
Yếu ở đâu. Bố cục giới hạn trong những mẫu nhà cung cấp cho sẵn. Thu hình trò chơi hay chèn hiệu ứng phức tạp thì không bằng phần mềm cài máy. Phần lớn dịch vụ loại này thu phí theo gói, gói miễn phí thường kèm giới hạn.
Người dạy học, người làm chương trình trò chuyện, tổ chức nhỏ không có người rành kỹ thuật thường hợp với loại này nhất.
Loại bốn: dịch vụ phát video và nhân luồng trên đám mây
Loại này không có camera, không có khung xem trước theo nghĩa thông thường. Nó là một máy chủ làm hai việc: nhận một luồng rồi chép ra nhiều nền tảng cùng lúc (nhân luồng), và phát một tệp video có sẵn như thể đó là một buổi trực tiếp, kèm hẹn giờ hoặc lặp lại.
Mạnh ở đâu. Máy và mạng của bạn chỉ phải gửi đi một luồng duy nhất, dù người xem đang ở ba bốn nền tảng. Với video quay sẵn, bạn tắt được máy tính đi ngủ vì máy chủ mới là thứ đang phát.
Yếu ở đâu. Tự nó không tạo ra hình. Bạn vẫn cần một nguồn: phần mềm dựng hình, studio trên trình duyệt, hoặc tệp video. Và nó không vượt được luật của nền tảng: nơi nào không cấp khoá luồng thì dịch vụ nào cũng chịu, còn phát video quay sẵn thì phải theo chính sách của từng nền tảng. Meta chẳng hạn cho phép đưa video quay sẵn vào luồng trực tiếp nhưng khuyến cáo chỉ phát nội dung thật sự trực tiếp.
Trên thực tế ranh giới giữa loại ba và loại bốn đang mờ dần: nhiều dịch vụ gộp cả phòng phát trên trình duyệt lẫn nhân luồng và phát video vào một tài khoản. Một lựa chọn kiểu gộp như vậy là VietnamStream, có phòng phát trên trình duyệt, nhận luồng từ OBS và phát video quay sẵn theo giờ hẹn; bạn xem giới hạn từng gói ở trang bảng giá VietnamStream.
Bảng chọn theo năm nhu cầu thường gặp
Tìm dòng giống việc của bạn nhất. Cột giữa là thứ nên thử trước, cột cuối là lúc nên nghĩ tới bước tiếp theo:
| Bạn cần | Bắt đầu bằng | Chuyển hoặc thêm khi |
|---|---|---|
| Nói chuyện, bán hàng một kênh, một người một máy | Ứng dụng của nền tảng trên điện thoại. | Cần chèn bảng giá, logo, hoặc dùng máy ảnh rời cho hình đẹp hơn. |
| Mời khách ở xa cùng lên sóng | Studio trên trình duyệt, gửi đường dẫn cho khách. | Cần đồ hoạ riêng, nhiều góc máy tại chỗ: thêm phần mềm dựng hình. |
| Phát game | Phần mềm dựng hình cài trên máy tính. | Muốn có mặt ở hai ba nền tảng: thêm dịch vụ nhân luồng. |
| Bán hàng nhiều kênh cùng lúc | Một nguồn hình (phần mềm dựng hình hoặc studio trên trình duyệt) cộng dịch vụ nhân luồng. | Đơn nhiều tới mức đọc bình luận không kịp: thêm công cụ chốt đơn, chạy song song. |
| Phát lại video đã quay, hẹn giờ, lặp | Dịch vụ phát video trên đám mây. | Muốn xen đoạn trực tiếp thật vào giữa: kết hợp với phòng phát hoặc phần mềm dựng hình. |
Bảng không có cột "tốt nhất" vì không tồn tại thứ đó. Một cô giáo dạy tiếng Anh và một kênh game cùng gọi thứ mình dùng là phần mềm livestream, nhưng đổi công cụ cho nhau thì cả hai cùng khổ.
Lưu ý ở dòng bán đa kênh: nhân luồng chỉ chép hình và tiếng. Giỏ hàng, ghim sản phẩm, mã giảm giá vẫn phải thao tác riêng trong từng nền tảng, nên cần tính trước ai là người làm việc đó khi bạn đang nói.
Công cụ chốt đơn là loại khác, dùng song song
Nhiều chủ shop đi tìm phần mềm livestream trong khi thứ họ thật sự thiếu là phần mềm chốt đơn. Hai thứ này không thay được nhau. Công cụ phát lo hình và tiếng đi ra. Công cụ chốt đơn lo chữ đi vào: đọc bình luận, nhận ra ai vừa gõ mã sản phẩm, tạo đơn, nhắn xác nhận, in phiếu, trừ tồn kho. Về bản chất nó thuộc nhóm phần mềm quản lý bán hàng và kết nối với trang bán của bạn chứ không đụng tới luồng hình.
Vì vậy không có chuyện "chọn một trong hai". Một phiên bán trên fanpage thường chạy cùng lúc: ứng dụng Facebook hoặc phần mềm dựng hình để phát, và một công cụ chốt đơn mở ở máy khác do người trực đơn theo dõi. Đổi công cụ phát không ảnh hưởng tới công cụ chốt đơn và ngược lại.
Khi cả hai cùng có mặt, câu cần hỏi nhà cung cấp là chúng có nối được với nhau không, và nối tới mức nào. Phần giải thích kỹ nằm ở bài phần mềm chốt đơn khác gì phần mềm phát luồng.
Bốn nhầm lẫn khiến người mới chọn sai
Những nhầm lẫn dưới đây lặp lại ở hầu hết người mới, và đều tốn tiền hoặc tốn một buổi phát hỏng:
Chọn theo người nổi tiếng đang dùng. Một kênh lớn có ê-kíp ba người trực kỹ thuật. Bộ công cụ của họ đặt vào tay một người vừa dẫn vừa bán thì thành gánh nặng. Hãy nhìn vào số người bạn có, không phải số người theo dõi của họ.
Mua công cụ để chữa lỗi của mạng. Hình giật vì tốc độ tải lên thấp thì đổi phần mềm nào cũng giật. Đo tốc độ tải lên vào đúng giờ bạn sẽ phát, và giữ bitrate không quá khoảng một nửa con số đó, trước khi kết luận lỗi do công cụ.
Cài phần mềm dựng hình ngay trước buổi quan trọng. Công cụ mới cần ít nhất hai ba buổi phát thử, mỗi buổi tối thiểu mười phút, xem lại ở phía người xem. Đổi công cụ vào đúng ngày mở bán lớn là tự tạo sự cố.
Tin rằng trả tiền là phát được lên mọi nơi. Không công cụ nào mở được cánh cửa mà nền tảng đóng. TikTok cấp khoá luồng tuỳ tài khoản, Shopee cấp khoá theo từng phiên, còn Zalo thì chưa có cổng nhận luồng công khai nào được xác minh.
Cách thử an toàn: giữ nguyên thứ đang dùng cho các buổi chính, mở thêm một buổi phụ chỉ mình bạn xem để tập công cụ mới. Khi buổi phụ chạy trơn ba lần liên tiếp thì mới chuyển.
Câu hỏi thường gặp
Người mới bắt đầu nên dùng phần mềm livestream nào?
Nên bắt đầu bằng nút phát trực tiếp trong chính ứng dụng Facebook, TikTok, YouTube hoặc Shopee trên điện thoại. Ứng dụng tự lo phần kỹ thuật và có đủ tính năng bán hàng của nền tảng. Chỉ chuyển sang công cụ khác khi bạn vấp một giới hạn cụ thể như cần chèn bảng giá, mời khách ở xa hoặc phát nhiều nơi.
Phần mềm livestream trên máy tính và trên điện thoại khác nhau thế nào?
Trên điện thoại, ứng dụng làm hộ mọi việc nhưng bố cục gần như cố định và chỉ phát một nơi. Trên máy tính, bạn ghép được nhiều nguồn hình, chèn chữ, chia sẻ màn hình, đổi lại phải tự đặt thông số và máy phải đủ khoẻ. Studio trên trình duyệt nằm ở giữa: chạy trên máy tính nhưng ít phải thiết lập.
Có phần mềm nào phát cùng lúc lên Facebook, YouTube và TikTok không?
Có, đó là việc của dịch vụ nhân luồng: bạn gửi một luồng lên máy chủ, máy chủ chép ra từng nền tảng. Điều kiện là mỗi nền tảng phải cấp cho bạn địa chỉ máy chủ và khoá luồng. Facebook và YouTube cấp khá rộng rãi, còn TikTok chỉ cấp cho một số tài khoản nên cần kiểm trong tài khoản của bạn trước.
Dùng phần mềm bên ngoài để live có bị giảm lượt tiếp cận không?
Chưa có công bố chính thức nào của nền tảng nói rằng luồng gửi từ phần mềm bị xử ép so với luồng từ ứng dụng. Điều nền tảng nói rõ là chất lượng và tính trực tiếp của nội dung, ví dụ Meta khuyến cáo chỉ phát nội dung thật sự trực tiếp. Nếu số liệu giảm sau khi đổi công cụ, hãy kiểm chất lượng hình, tiếng và giờ phát trước.
Phần mềm chốt đơn có phải là phần mềm livestream không?
Không theo nghĩa kỹ thuật. Phần mềm chốt đơn đọc bình luận, tạo đơn, in phiếu và quản lý kho, thuộc nhóm phần mềm quản lý bán hàng. Nó không tạo ra hình hay tiếng của buổi phát. Shop bán qua live thường dùng cả hai loại cùng lúc, mỗi loại do một người phụ trách.
Có nên trả tiền cho phần mềm livestream ngay từ đầu không?
Chưa cần. Ứng dụng của nền tảng và OBS đều không mất phí và đủ cho giai đoạn tập. Nên cân nhắc trả tiền khi bạn đã phát đều, biết rõ mình thiếu đúng một việc gì, chẳng hạn mời khách, nhân luồng hay hẹn giờ phát video, và việc đó đang ngốn thời gian của bạn mỗi buổi.
Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.
