Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Xu hướng và AI trong livestream

Livestream bán hàng bằng AI: làm được gì, chưa làm được gì?

AI đang làm tốt phần chuẩn bị và phần lặp lại của một phiên live, nhưng chưa thay được người dẫn ở việc thử hàng, ứng biến và chịu trách nhiệm về lời nói.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 11 phút đọc

Livestream bán hàng bằng AI hiện làm tốt phần chuẩn bị và phần lặp lại: soạn dàn ý kịch bản, đọc lời thông báo, gắn phụ đề, cắt phiên dài thành video ngắn, trả lời những câu hỏi đã có sẵn đáp án.

Nó chưa thay được người dẫn ở ba việc quyết định đơn hàng: thử sản phẩm thật trước máy quay, xử lý câu hỏi ngoài kịch bản và chịu trách nhiệm về lời mình nói. Cách dùng hợp lý lúc này là để AI làm trợ lý cho người dẫn thật, chưa phải người thay thế.

Chữ "AI" trong một phiên live thật ra chỉ sáu việc khác nhau

Khi một người bán nói "shop bên kia live bằng AI", câu đó có thể mang sáu nghĩa. Có shop chỉ nhờ máy soạn dàn ý trước giờ lên sóng. Có shop để một giọng máy đọc lời chào và thông báo ưu đãi. Có shop dựng hẳn một hình người do máy tạo đứng nói suốt đêm. Có shop vẫn dẫn bằng người thật nhưng để máy trả lời bình luận hỏi giá. Có shop dùng máy gắn phụ đề, và có shop chỉ dùng máy sau phiên để cắt video ngắn.

Sáu việc này trưởng thành rất khác nhau. Soạn dàn ý và cắt video đã dùng được hằng ngày, sai thì bạn kịp sửa vì chưa lên sóng. Người dẫn ảo và trả lời bình luận tự động thì chạy ngay trước mắt người mua, sai là sai công khai. Gộp tất cả vào một chữ "AI" rồi hỏi "có nên dùng không" sẽ không ra câu trả lời. Hỏi từng khâu một thì ra.

Một cách nhìn gọn: việc nào diễn ra trước và sau phiên thì máy giúp được nhiều và rủi ro thấp. Việc nào diễn ra trong phiên, đối mặt người mua thì máy giúp được ít hơn và rủi ro cao hơn. Phần còn lại của bài đi theo trục đó.

Sáu khâu AI đang tham gia và phần người vẫn phải giữ

Bảng dưới mô tả theo loại việc, không theo tên sản phẩm, vì công cụ đổi liên tục còn bản chất công việc thì không:

KhâuMáy làm đượcNgười vẫn phải làm
Soạn kịch bảnRa dàn ý, gợi câu mở đầu, xếp thứ tự sản phẩm, viết nháp lời giới thiệuĐưa thông tin sản phẩm thật, ưu đãi thật; sửa lại cho giống giọng mình
Giọng đọcĐọc lời chào, thông báo lặp, thuyết minh video sản phẩm đều giọng, không mệtSoát cách đọc tên riêng, con số; quyết định chỗ nào phải là giọng người
Người dẫn ảoĐọc kịch bản soạn sẵn nhiều giờ, đổi ngôn ngữCầm, thử, mặc, nếm sản phẩm; ứng biến; trực phiên
Trả lời bình luậnĐáp câu hỏi lặp có sẵn đáp án: giá, kích cỡ, phí giaoCâu hỏi về tình trạng da, sức khoẻ, đổi trả, khiếu nại
Phụ đềChuyển lời nói thành chữ gần như tức thời khi tiếng sạchKiểm tên sản phẩm, giá tiền hiện có đúng không
Cắt video sau phiênTìm đoạn nói liền mạch, cắt dọc, gắn chữChọn đoạn đáng đăng, bỏ đoạn có ưu đãi đã hết hạn

Đọc cột thứ ba sẽ thấy một điểm chung: máy làm phần hình thức và phần lặp, người giữ phần sự thật về sản phẩm và phần quan hệ với người mua. Bài riêng về người dẫn ảo livestream nói kỹ hơn khâu gây tranh luận nhiều nhất trong sáu khâu này.

Bốn giới hạn cần biết trước khi giao việc cho máy

Không giới hạn nào dưới đây là lý do để tránh hẳn AI. Chúng là lý do để chọn đúng việc giao cho máy:

Trả lời sai về sản phẩm mà giọng vẫn rất tự tin. Mô hình ngôn ngữ sinh ra câu trôi chảy kể cả khi không có dữ kiện. Hỏi "kem này bà bầu dùng được không", nếu bạn không nạp sẵn câu trả lời, máy có thể đáp "được" một cách ngọt ngào. Với mỹ phẩm, thực phẩm, đồ cho trẻ nhỏ, một câu đáp bừa là một khiếu nại chờ sẵn. Cách chặn: chỉ cho máy trả lời trong phạm vi bảng hỏi đáp bạn tự soạn, ngoài phạm vi thì chuyển cho người.

Thiếu cảm xúc đúng lúc. Người dẫn giỏi nghe được một bình luận hơi dỗi và đổi giọng ngay. Giọng máy và hình máy đọc đều như nhau cho lời chào lẫn lời xin lỗi. Người xem ở lại vài phút thì nhận ra, và thứ họ nhận ra không phải "đây là máy" mà là "không ai đang nghe mình".

Quy định gắn nhãn của nền tảng. Các nền tảng lớn đều đã có chính sách về nội dung do máy tạo trông như thật, thường yêu cầu người đăng tự khai. Áp dụng cho phiên trực tiếp tới đâu thì mỗi nơi một khác và thay đổi theo thời gian, nên phải đọc chính sách hiện hành của đúng nền tảng bạn phát. Bài livestream dùng AI có cần gắn nhãn không bàn riêng chuyện này.

Niềm tin người mua. Mua hàng qua live là mua vì tin người đang cầm món hàng. Khi người xem phát hiện mình bị giấu chuyện đang xem hình máy, cái mất không dừng ở một phiên mà lan sang cả shop.

Vì sao người mua vẫn cần thấy một người thật cầm món hàng

Thử nghĩ về khoảnh khắc ra đơn trong một phiên bán áo. Người dẫn mặc cái áo lên, xoay một vòng, kéo thử vải, rồi nói: "Mình cao mét năm lăm, bình thường mặc cỡ M, cái này mình mặc S vẫn rộng nha". Câu đó bán được hàng vì nó đến từ một cơ thể thật đang mặc một cái áo thật. Hình do máy tạo không mặc được áo của bạn. Nó chỉ nói về cái áo.

Điều tương tự xảy ra với đồ ăn (cắn một miếng), mỹ phẩm (thoa lên tay, soi dưới đèn), đồ gia dụng (bật lên cho nghe tiếng máy). Ngành hàng nào mà bằng chứng nằm ở việc thử thì người thật vẫn là trung tâm. Ngành hàng thiên về thông số như phụ kiện, sách, mã nạp thì phần thuyết minh bằng máy đỡ thiệt hơn.

Còn một lý do ít người nói: trách nhiệm. Lời giới thiệu sản phẩm trên sóng là lời quảng cáo, và người bán chịu trách nhiệm về nó dù miệng nói là người hay máy. Máy không chịu thay bạn được. Vì thế kịch bản cho máy đọc càng phải được soát kỹ hơn kịch bản cho người, chứ không phải ngược lại.

Thứ tự đưa AI vào: sau phiên, trước phiên, rồi mới tới trong phiên

Nếu bạn là shop nhỏ và muốn bắt đầu, đi theo thứ tự rủi ro tăng dần. Mỗi bước dùng ổn hai tuần rồi mới sang bước sau:

  1. Cắt video sau phiên. Lỗi ở đây không ai thấy vì bạn duyệt trước khi đăng. Lợi ích đến ngay: một phiên hai giờ thành năm bảy video ngắn.
  2. Soạn dàn ý trước phiên. Đưa cho máy danh sách sản phẩm, ưu đãi thật, các câu khách hay hỏi; nhận về dàn ý rồi sửa bằng lời mình. Bạn vẫn là người nói.
  3. Soạn sẵn bảng hỏi đáp. Nhờ máy gom các câu hỏi lặp từ bình luận những phiên cũ thành bảng. Bảng này trước hết đưa cho trợ lý người thật dùng.
  4. Giọng máy cho phần lặp. Lời chào lúc chờ đủ người, thông báo ưu đãi phát xen giữa các sản phẩm. Người dẫn được nghỉ giọng vài chục giây.
  5. Trả lời bình luận tự động trong phạm vi bảng hỏi đáp. Chỉ bật khi bảng đã được dùng tay vài phiên và ít sai. Luôn có người đọc lướt các câu máy đã đáp.
  6. Người dẫn ảo cho khung giờ vắng. Bước cuối, và chỉ khi đã đọc chính sách nền tảng, đã có người trực, đã ghi rõ với người xem.

Lý do của thứ tự này: mỗi bước tạo ra nguyên liệu cho bước sau. Không có bảng hỏi đáp đã thử qua người thì máy trả lời bình luận sẽ đáp bừa. Không có kịch bản đã chạy bằng người thì người dẫn ảo đọc một bài chưa ai kiểm.

Những thứ shop nhỏ chưa cần mua

Nhiều lời chào hàng công cụ AI đánh vào nỗi sợ bị bỏ lại. Trước khi trả tiền, đối chiếu với danh sách này:

  • Người dẫn ảo khi bạn mới live dưới vài chục phiên. Bạn chưa biết kịch bản nào bán được thì máy cũng chỉ lặp lại một kịch bản chưa bán được, suốt đêm.
  • Gói trả lời tự động đắt tiền khi mỗi phiên chỉ vài chục bình luận. Một trợ lý ngồi cạnh, hoặc chính bạn đọc lướt, vẫn kịp. Xem thêm việc của người này ở bài trợ lý livestream làm những việc gì.
  • Giọng máy nhái giọng người nổi tiếng. Ngoài chuyện quyền với giọng nói của người khác, người nghe nhận ra rất nhanh và phản ứng ngược.
  • Máy tính mới chỉ để chạy AI. Phần lớn công cụ loại này chạy trên máy chủ của nhà cung cấp, máy bạn chỉ cần đủ khoẻ để phát luồng như bình thường.
  • Gói năm. Công cụ đổi rất nhanh, giá cũng vậy. Trả theo tháng cho tới khi chắc mình dùng đều.

Thứ đáng đầu tư trước mọi công cụ AI vẫn là tiếng rõ, ánh sáng đủ và một kịch bản đã thử. AI khuếch đại cái đang có, tốt lẫn dở.

Tự kiểm sau hai tuần: máy có đang giúp thật không

Đừng đo bằng cảm giác "trông hiện đại hơn". Chọn ba con số bạn đã có sẵn trong trang thống kê của nền tảng và ghi lại trước khi dùng: thời gian xem trung bình mỗi người, số bình luận hỏi về sản phẩm, số đơn trong phiên. Sau hai tuần dùng một công cụ, so lại đúng ba số đó ở các phiên cùng khung giờ.

Thêm một phép thử định tính: mở lại bản ghi phiên, tua tới ba đoạn có máy tham gia và xem như một người lạ. Giọng máy có đọc sai tên sản phẩm không? Câu trả lời tự động nào khiến khách hỏi lại lần hai? Phụ đề có hiện sai giá không? Mỗi lỗi tìm được là một dòng sửa trong bảng hỏi đáp hoặc kịch bản.

Nếu sau hai tuần ba con số không nhúc nhích mà bạn mất thêm thời gian soát lỗi, công cụ đó chưa hợp với quy mô của bạn lúc này. Tắt đi không phải là thua. Phần việc máy làm tốt nhất, soạn nháp và cắt video, thì gần như shop nào cũng giữ lại được.

Câu hỏi thường gặp

Livestream bán hàng bằng AI có thay được người dẫn không?

Hiện chưa thay được trong phần lớn ngành hàng. Máy đọc kịch bản và đáp câu hỏi lặp khá ổn, nhưng không thử được sản phẩm thật, khó ứng biến với câu hỏi ngoài kịch bản và không chịu trách nhiệm thay người bán. Dùng máy làm trợ lý cho người dẫn là cách ít rủi ro hơn.

Shop một người nên dùng AI vào khâu nào trước?

Bắt đầu từ việc không lên sóng trực tiếp: cắt phiên live thành video ngắn và soạn dàn ý kịch bản. Hai việc này sai thì bạn kịp sửa trước khi ai thấy. Giọng máy và trả lời bình luận tự động nên để sau, khi đã có bảng hỏi đáp được thử qua vài phiên.

AI trả lời bình luận có hay sai không?

Có, nhất là khi câu hỏi nằm ngoài dữ liệu bạn đã nạp. Máy thường vẫn đáp trôi chảy nên lỗi khó nhận ra. Nên giới hạn máy chỉ trả lời theo bảng hỏi đáp do bạn soạn, và chuyển cho người thật mọi câu về sức khoẻ, đổi trả, khiếu nại.

Dùng AI trong phiên live có phải báo cho người xem không?

Nhiều nền tảng yêu cầu người đăng tự khai nội dung do máy tạo trông như thật, còn mức áp dụng với phiên trực tiếp thì tuỳ từng nơi và thay đổi theo thời gian. Bạn cần đọc chính sách hiện hành của nền tảng mình phát. Kể cả khi chưa bắt buộc, nói rõ vẫn giữ được niềm tin của người mua.

Chi phí làm livestream bán hàng bằng AI khoảng bao nhiêu?

Không có một con số chung vì mỗi loại công cụ tính tiền một kiểu: theo tháng, theo số phút tạo ra, hoặc theo số giờ phát. Giá cũng đổi nhanh. Hãy tính theo chi phí cho một giờ phát thực tế của bạn và so với chi phí một ca người dẫn, kèm thời gian bạn bỏ ra soát lỗi.

Ngành hàng nào hợp với người dẫn ảo hơn?

Những mặt hàng người mua quyết định theo thông số và giá, ít cần xem thử, thì phần thuyết minh bằng máy đỡ thiệt hơn. Quần áo, mỹ phẩm, đồ ăn, những thứ cần mặc, thoa, nếm trước máy quay, vẫn phụ thuộc nhiều vào người thật.

ai trong livestreamcắt video bằng aigắn nhãn nội dung aigiọng đọc aikịch bản livestream bằng ailivestream bán hàng bằng aingười dẫn ảophụ đề tự độngtrả lời bình luận tự độngtrợ lý ai cho người dẫn

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.