Trợ lý livestream làm những việc gì trong một phiên bán hàng?
Trợ lý là người giữ cho phiên bán hàng chạy đúng nhịp mà không lên tiếng. Bài kể công việc theo dòng thời gian, kèm bộ tín hiệu tay, bảng nhắc và các lỗi người mới hay mắc.
Trợ lý livestream là người đứng ngoài khung hình lo mọi việc để người dẫn chỉ phải nói: trước phiên xếp hàng mẫu, kiểm tồn và dán mã; trong phiên ghim sản phẩm, lọc bình luận, nhắc giờ và đưa hàng; sau phiên đối soát đơn.
Việc khó nhất của vị trí này là giao tiếp với người dẫn mà không lọt tiếng vào micro, nên hai người cần một bộ tín hiệu tay và một bảng nhắc thống nhất từ trước. Một trợ lý tốt là khi người xem không hề nhận ra có trợ lý.
Vai của trợ lý: giữ nhịp phía sau máy quay
Người dẫn nhìn vào ống kính, vào sản phẩm và vào người xem. Họ không nhìn được giỏ hàng đang ghim món nào, tồn kho còn bao nhiêu, đồng hồ đã chạy tới đâu, bình luận nào đang bị trôi. Trợ lý là đôi mắt cho những thứ đó.
Vì thế công việc không phải là phụ. Một phiên có người dẫn giỏi mà trợ lý ghim sai sản phẩm thì người xem bấm mua nhầm món, giá hiển thị khác giá vừa nghe, và mười phút sau là một loạt bình luận hỏi lại. Người dẫn mất nhịp, phiên mất đà.
Ở shop nhỏ, trợ lý thường là người nhà hoặc nhân viên kho kiêm nhiệm. Ở phòng live lớn, vai này tách thành hai ba người: một người lo hàng mẫu, một người ngồi máy lo ghim và bình luận, một người lo kỹ thuật. Dù một hay ba người, danh sách việc bên dưới vẫn phải có ai đó làm.
Nếu bạn đang cân nhắc xin vào vị trí này, phần mô tả công việc và cách tính lương thường gặp trong tin đăng có ở bài đọc tin tuyển dụng live bán hàng.
Trước phiên: sáu mươi phút đếm ngược
Phần lớn sự cố trong phiên có gốc từ khâu chuẩn bị. Thứ tự dưới đây đi từ thứ khó sửa nhất tới thứ dễ sửa nhất, để nếu trễ giờ thì thứ bị bỏ là thứ ít hại nhất.
- Kiểm tồn theo từng phân loại. Không chỉ “áo còn hàng” mà là còn mấy chiếc mỗi màu, mỗi cỡ. So số trong kho với số trên gian hàng; lệch thì sửa trên gian hàng trước giờ phát.
- Kiểm giá và mã giảm giá. Mở từng sản phẩm trên điện thoại như một người mua, xem giá hiển thị và thử áp mã. Mã đặt sai giờ hiệu lực là lỗi rất hay gặp.
- Xếp hàng mẫu theo thứ tự kịch bản. Món lên trước đặt gần tay nhất, từ trái qua phải hoặc từ trên xuống. Mỗi món đã bóc tem, đã thử hoạt động, pin đã sạc.
- Dán mã lên hàng mẫu. Một mẩu giấy nhỏ ghi số thứ tự trong giỏ hàng và giá phiên, dán ở mặt quay về phía người dẫn. Người dẫn liếc là biết món này số mấy.
- Viết bảng nhắc. Giờ mở từng ưu đãi, món chủ lực, câu cần nói về chính sách đổi trả.
- Thử kỹ thuật cùng người dẫn. Tiếng, hình, mạng, pin, sạc. Phát thử vài phút ở chế độ riêng tư và xem trên một máy khác đã tắt loa.
- Chốt tín hiệu. Nhắc lại bộ tín hiệu tay trong ba mươi giây, kể cả khi hai người đã làm với nhau nhiều lần.
Chuẩn bị thêm một hộp đồ cứu hộ đặt cố định một chỗ: kéo, băng dính, khăn lau, pin dự phòng, cáp sạc, kẹp giấy, bút lông, giấy nhớ, nước cho người dẫn. Phiên nào cũng có lúc cần một trong số này, và lúc ấy không ai rời vị trí đi tìm được.
Trong phiên: sáu việc chạy song song
Trên giấy là sáu việc. Trên thực tế chúng chồng lên nhau, và nghề của trợ lý là biết việc nào bỏ được trong mười giây tới.
Ghim sản phẩm. Người dẫn cầm món nào lên, món đó được ghim trong vòng vài giây. Quy tắc: ghim theo tay người dẫn chứ không theo kịch bản, vì người dẫn có thể đổi thứ tự khi thấy người xem hỏi món khác. Ghim xong liếc lại màn hình xem phía người xem đã hiện đúng chưa.
Lọc bình luận. Không phải mọi bình luận đều cần tới tai người dẫn. Trợ lý chọn ra ba loại để chuyển: câu hỏi về sản phẩm đang nói, câu hỏi lặp lại nhiều lần, và tên người mua quen vừa vào. Câu hỏi đơn giản về phí vận chuyển, cách đặt thì tự trả lời bằng chữ. Bình luận phá rối thì ẩn, không đưa lên.
Nhắc giờ. Còn năm phút tới ưu đãi, đã nói món này quá lâu, sắp tới giờ kết thúc. Người dẫn đang nói thì mất cảm giác thời gian; đồng hồ là việc của trợ lý.
Đưa và dọn hàng. Đưa món tiếp theo vào đúng lúc người dẫn kết món trước, từ phía ngoài khung hình, không vươn tay ngang ống kính. Món đã xong thì dọn ngay để bàn khỏi thành đống.
Ghi đơn và theo tồn. Với phiên chốt qua bình luận, ghi tên và món theo cú pháp đã quy ước. Với phiên có giỏ hàng, theo dõi tồn của món đang chạy để báo khi sắp hết.
Canh kỹ thuật. Thỉnh thoảng nhìn máy theo dõi: hình còn chạy không, tiếng còn không, pin bao nhiêu. Người xem báo “mất tiếng rồi” thì trợ lý là người thấy đầu tiên.
Khi mọi thứ cùng dồn tới, thứ tự ưu tiên là: lỗi kỹ thuật trước, giá và ghim thứ hai, bình luận sau cùng. Một câu hỏi trả lời chậm ba mươi giây không sao; giá sai ba mươi giây là có đơn sai. Thứ tự ghim trên từng nền tảng có khác biệt riêng, ví dụ với TikTok có bài gắn giỏ hàng và ghim sản phẩm khi live TikTok.
Bộ tín hiệu tay giữa người dẫn và trợ lý
Micro bắt được cả tiếng thì thầm, nên trong phiên hai người nói với nhau bằng tay. Không có bộ chuẩn chung; quan trọng là hai người thống nhất, ít ký hiệu và không ký hiệu nào giống ký hiệu nào. Một bộ dùng được ngay:
| Tín hiệu | Ai ra | Nghĩa |
|---|---|---|
| Xoay ngón trỏ thành vòng tròn | Trợ lý | Nói nhanh lên, chuyển món |
| Hai tay kéo giãn ra hai bên | Trợ lý | Kéo dài thêm, ưu đãi chưa sẵn sàng |
| Giơ số ngón tay | Trợ lý | Còn chừng ấy phút tới mốc kế tiếp |
| Chỉ vào tai | Trợ lý | Tiếng có vấn đề, kiểm micro |
| Bàn tay đưa ngang cổ | Trợ lý | Món này hết hàng, dừng bán |
| Chỉ vào bảng nhắc | Trợ lý | Đọc bảng, có thông tin mới |
| Giơ ngón cái | Cả hai | Đã hiểu, đã xong |
| Người dẫn chạm tay vào sản phẩm hai lần | Người dẫn | Ghim món này |
| Người dẫn xoè bàn tay hướng ra ngoài khung hình | Người dẫn | Đưa món tiếp theo |
Ra tín hiệu ở vị trí ngay cạnh ống kính, ngang tầm mắt người dẫn, để họ thấy mà không phải liếc đi chỗ khác. Người xem rất nhanh nhận ra khi người dẫn cứ nhìn lệch sang một bên.
Tín hiệu nào cũng cần được xác nhận. Người dẫn gật nhẹ hoặc giơ ngón cái dưới gầm bàn. Không thấy xác nhận thì lặp lại, đừng cho rằng họ đã thấy.
Bảng nhắc: viết gì, đặt ở đâu
Tín hiệu tay chỉ chở được ý đơn giản. Con số, tên người, câu hỏi cụ thể thì cần bảng nhắc. Dụng cụ rẻ nhất là một bảng trắng nhỏ và bút lông, hoặc giấy khổ lớn kẹp trên bìa cứng. Một số ê-kíp dùng máy tính bảng đặt dưới ống kính, tiện nhưng dễ làm người dẫn sa vào đọc.
Luật viết bảng: chữ to bằng nửa bàn tay, tối đa năm sáu chữ một lần, viết con số trước. “Còn 3 áo đen M” thay vì “chị ơi áo màu đen cỡ M sắp hết rồi nhé”. “Lan hỏi: giặt máy?” thay vì chép nguyên bình luận. Viết xong giơ lên cạnh ống kính, đợi người dẫn gật rồi mới hạ xuống.
Chuẩn bị sẵn vài tấm cố định cho những việc lặp lại mỗi phiên: “nhắc cách đặt hàng”, “nhắc phí vận chuyển”, “chào người mới vào”, “uống nước”. Tấm cuối nghe buồn cười nhưng người dẫn nói liền hai giờ thường quên, và giọng khàn đi ở nửa sau phiên.
Thứ không đưa lên bảng: bình luận chê bai, số người xem đang tụt, chuyện ngoài lề. Người dẫn đang lên sóng không làm được gì với những tin đó ngoài việc mất tinh thần. Để sau phiên nói.
Sau phiên: đối soát đơn và ghi lại
Tắt sóng xong người dẫn được nghỉ, còn trợ lý vào phần việc quyết định tiền về hay không.
- Xuất danh sách đơn của phiên. Từ trang quản lý gian hàng, hoặc từ sổ ghi tay với phiên chốt qua bình luận.
- Đối chiếu ba thứ: đơn trên hệ thống, ghi chép trong phiên và tồn kho thực tế. Món nào bán vượt tồn thì liên hệ khách ngay trong tối, đừng để tới lúc đóng hàng.
- Xác nhận đơn chốt qua bình luận. Nhắn từng người: món, màu, cỡ, giá, địa chỉ. Đơn không phản hồi sau thời hạn đã nói trên sóng thì nhả hàng.
- Kiểm đơn có lời hứa riêng. Người dẫn hứa tặng kèm, hứa giao sớm cho ai thì ghi chú vào đơn đó. Lời hứa trên sóng mà kho không biết là nguồn của đánh giá một sao.
- Trả hàng mẫu về chỗ, đặt lại giá. Ưu đãi của phiên phải tắt đúng giờ; quên là bán giá phiên cả đêm.
- Ghi nhật ký phiên trong mười phút. Món bán chạy, món không ai hỏi, câu hỏi lặp lại nhiều, sự cố và cách đã xử lý.
Nhật ký phiên là thứ biến một trợ lý từ người làm theo thành người được hỏi ý kiến. Sau mươi phiên, chính bạn là người biết rõ nhất món nào nên đưa lên đầu và câu hỏi nào nên trả lời sẵn trong phần giới thiệu.
Lỗi của trợ lý mới và cách sửa
Ba lỗi đầu gần như ai mới vào nghề cũng mắc. Cả ba đều có triệu chứng nhìn thấy được trong bình luận của người xem.
Nói chen. Triệu chứng: người xem nghe thấy giọng thứ hai nhắc bài hoặc trả lời hộ từ ngoài khung hình. Nguyên nhân: micro của người dẫn bắt tiếng cả phòng, và trợ lý sốt ruột. Sửa: mọi trao đổi qua tay và bảng. Nếu phiên được thiết kế để trợ lý có lên tiếng thì đó là kiểu dẫn đôi, cần phân vai từ trước.
Ghim sai sản phẩm. Triệu chứng: bình luận “sao bấm vào ra món khác”. Nguyên nhân: ghim theo kịch bản trong khi người dẫn đã đổi thứ tự, hoặc hai món tên gần giống nhau. Sửa: nhìn tay người dẫn, đối chiếu số thứ tự dán trên hàng mẫu, và luôn kiểm lại hiển thị sau khi ghim.
Quên đổi giá. Triệu chứng: người dẫn hô giá phiên, người xem thấy giá thường; hoặc ngược lại, giá phiên còn chạy sau khi tắt sóng. Sửa: đặt báo thức cho từng mốc mở và tắt ưu đãi, không dựa vào trí nhớ. Thử áp mã bằng một tài khoản người mua trước khi người dẫn hô.
Đưa mọi bình luận lên. Người dẫn bị ngắt liên tục. Sửa: lọc theo ba loại đã nêu, phần còn lại tự trả lời bằng chữ.
Đi ngang ống kính, làm rung bàn. Lỗi nhỏ nhưng người xem thấy ngay. Sửa: xác định trước lối đi và chỗ đứng nằm ngoài khung hình, dán băng dính đánh dấu trên sàn.
Khi trợ lý bắt đầu được lên tiếng thường xuyên, đáp lời người dẫn và cùng thử sản phẩm, vai trò đã chuyển sang người dẫn phụ. Cách chia vai lúc đó có trong bài dẫn live hai người: phân vai chính phụ.
Câu hỏi thường gặp
Trợ lý livestream cần những kỹ năng gì?
Cần cẩn thận với con số, nhanh tay, thạo trang quản lý gian hàng và công cụ của nền tảng đang phát, và hiểu ý người dẫn qua ánh mắt, cử chỉ. Không cần nói hay hay lên hình đẹp. Người từng làm kho, chăm sóc khách hàng hoặc bán hàng tại quầy thường bắt nhịp nhanh với công việc này.
Một phiên live bán hàng cần mấy trợ lý?
Phiên nhỏ dưới mười sản phẩm, một trợ lý là đủ. Khi lượng bình luận và đơn tăng tới mức một người không vừa ghim vừa trả lời kịp thì tách thành hai: một người lo hàng mẫu và đưa hàng, một người ngồi máy lo ghim, giá và bình luận. Phòng live lớn có thêm người chuyên kỹ thuật.
Trợ lý có được lên tiếng trong phiên live không?
Tuỳ cách ê-kíp thiết kế phiên. Mặc định là không, mọi trao đổi với người dẫn qua tín hiệu tay và bảng nhắc để micro không bắt tiếng thừa. Nếu muốn trợ lý đáp lời cho phiên sôi nổi hơn thì đó là kiểu dẫn có người phụ hoạ, phải thống nhất trước ai nói lúc nào.
Shop chỉ có một người thì ai làm việc của trợ lý?
Người dẫn tự làm, bằng cách dồn việc ra trước và sau phiên. Xếp hàng theo đúng thứ tự sẽ nói, đặt sẵn giá và mã, giảm số sản phẩm, quy ước một cách đặt hàng duy nhất và dành vài nhịp nghỉ trong phiên để đọc bình luận. Đối soát đơn làm ngay sau khi tắt sóng.
Trợ lý live có phải làm việc sau khi phiên kết thúc không?
Có. Phần sau phiên gồm xuất danh sách đơn, đối chiếu với tồn kho, nhắn xác nhận với khách chốt qua bình luận, ghi chú các lời hứa riêng của người dẫn, tắt ưu đãi và ghi nhật ký phiên. Thường mất từ ba mươi phút tới hơn một giờ tuỳ số đơn.
Làm trợ lý có lên được vị trí người dẫn hoặc quản lý phiên không?
Có, đây là đường đi khá phổ biến. Trợ lý nắm rõ sản phẩm, câu hỏi của khách và số liệu từng phiên nên có nền để chuyển sang dẫn nếu hợp lên hình, hoặc sang quản lý phiên nếu mạnh về tổ chức và đọc số. Nhật ký phiên ghi đều là thứ chứng minh năng lực rõ nhất.
Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.
