Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Phần mềm và công cụ livestream

Phần mềm livestream chuyên nghiệp khác gì bản phổ thông?

Chuyên nghiệp không có nghĩa là giao diện rối hơn. Đó là bộ tính năng để nhiều người cùng vận hành một chương trình và để chương trình không sập khi một khâu hỏng.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 11 phút đọc

Phần mềm livestream chuyên nghiệp khác bản phổ thông ở hai nhóm: tính năng để một ê-kíp cùng vận hành (nhiều nguồn hình, đồ hoạ, phát lại tức thì, nhiều đường ra, ghi riêng từng nguồn) và độ tin cậy (dự phòng, tự nối lại, giám sát).

Nó không cho hình đẹp hơn nếu máy quay, đèn và micro vẫn vậy. Người thật sự cần là đơn vị làm sự kiện, thể thao, hội nghị, chương trình nhiều góc máy. Phần lớn người bán hàng qua live không cần tới.

"Chuyên nghiệp" đo bằng gì nếu không phải số nút bấm

Người mới hay hiểu "chuyên nghiệp" là giao diện nhiều bảng, nhiều thông số, nhìn vào thấy choáng. Người trong nghề hiểu khác. Một công cụ được gọi là chuyên nghiệp khi nó trả lời được hai câu hỏi mà công cụ phổ thông bỏ ngỏ.

Câu thứ nhất: khi có bốn người cùng làm một chương trình, mỗi người làm việc của mình ở đâu? Đạo diễn hình cần chuyển góc máy. Người làm đồ hoạ cần đẩy tên diễn giả lên đúng lúc. Người làm tiếng cần nghe riêng từng micro. Người phụ trách ghi cần chắc là bản gốc đang được lưu. Công cụ phổ thông giả định một người làm hết trên một màn hình.

Câu thứ hai: khi một thứ hỏng, chương trình có tiếp tục được không? Một máy quay tắt, đường mạng chính rớt, máy tính treo. Với kênh cá nhân, rớt sóng năm phút là chuyện đáng tiếc. Với lễ khai mạc có khách mời và nhà tài trợ, năm phút đó là vi phạm hợp đồng.

Vậy nên khoảng cách giữa hai hạng không nằm ở chất lượng hình. Cùng một máy quay, cùng bitrate (lượng dữ liệu gửi đi mỗi giây), OBS miễn phí và một phần mềm sản xuất đắt tiền cho ra hình gần như không phân biệt được. Bạn trả tiền cho quy trình và sự yên tâm.

Nhóm tính năng thứ nhất: phục vụ ê-kíp

Năm tính năng dưới đây gần như có mặt ở mọi phần mềm sản xuất chương trình trực tiếp hạng chuyên nghiệp. Tên gọi mỗi hãng một khác, công dụng thì giống nhau:

Nhiều nguồn hình với bàn chuyển cảnh thật sự. Tám, mười hai nguồn hoặc hơn, có khung xem trước và khung đang phát tách bạch, chuyển cảnh bằng phím cứng hoặc bàn điều khiển rời. Nguồn có thể tới qua thiết bị ghi hình (capture card), qua mạng nội bộ, hoặc từ khách ở xa.

Đồ hoạ điều khiển riêng. Tên diễn giả, bảng tỉ số, đồng hồ, băng chữ thông báo được soạn sẵn thành danh sách và do một người khác đẩy lên, thường từ một máy thứ hai. Dữ liệu có thể lấy từ bảng tính nên sửa một ô là hình đổi theo.

Phát lại tức thì. Phần mềm liên tục giữ vài chục giây gần nhất của các góc máy. Bấm một phím là có đoạn chiếu chậm bàn thắng hay khoảnh khắc trao giải. Với thể thao, đây là tính năng quyết định; với buổi bán hàng, gần như không bao giờ dùng tới.

Nhiều đường ra cùng lúc. Một đường lên nền tảng, một đường ra màn hình lớn trong hội trường, một đường cho phòng phiên dịch, một đường ghi vào ổ cứng. Mỗi đường có thể mang bố cục và tiếng khác nhau.

Ghi riêng từng nguồn. Ngoài bản đã dựng, mỗi máy quay được ghi thành một tệp sạch, không dính đồ hoạ. Hậu kỳ nhờ đó cắt lại được một bản khác hẳn bản đã phát.

Điều đáng nói là OBS làm được một phần của cả năm việc này, nhờ chế độ xem trước, bộ đệm phát lại và các phần mở rộng. Khác biệt là ở phần mềm chuyên nghiệp chúng được thiết kế để nhiều người thao tác cùng lúc mà không giẫm chân nhau.

Nhóm tính năng thứ hai: độ tin cậy

Đây mới là phần đắt tiền, và là phần người ngoài nghề ít thấy nhất vì khi nó hoạt động tốt thì không có gì xảy ra.

Dự phòng

Hai đường mạng từ hai nhà mạng khác nhau, tự chuyển khi một đường rớt. Hai bộ mã hoá cùng đẩy một luồng chính và một luồng dự phòng tới nền tảng; YouTube chẳng hạn có sẵn địa chỉ nhận luồng dự phòng trong phần thiết lập buổi phát. Ê-kíp kỹ hơn còn có máy thứ hai chạy song song, sẵn sàng thay máy chính.

Tự nối lại

Khi kết nối tới nền tảng đứt, phần mềm tự thử lại thay vì chờ người bấm. Nghe thì nhỏ, nhưng ở một sự kiện dài sáu tiếng, người trực kỹ thuật không thể dán mắt vào đèn báo từng giây. Cần biết thêm giới hạn của chính nền tảng: Facebook kết thúc buổi phát khi chạm 8 giờ, tự nối lại cũng không vượt được, nên chương trình dài phải chia buổi có chủ đích.

Giám sát

Bảng theo dõi số khung hình bị bỏ, tải bộ xử lý, mức tiếng từng kênh, trạng thái từng đường ra, và cảnh báo trước khi người xem kịp nhận ra. Ê-kíp nghiêm túc luôn cử một người chỉ để xem buổi phát ở phía người xem, trên một thiết bị và một đường mạng khác hẳn.

Phần mềm tốt không thay được phần cứng dự phòng. Một bộ lưu điện cho máy tính và bộ phát mạng thường cứu được nhiều buổi phát hơn mọi tính năng trong trình đơn. Danh sách phần cứng đi kèm có trong bài thiết bị livestream chuyên nghiệp gồm những gì.

Đặt hai hạng cạnh nhau

Bảng dưới so theo tiêu chí, không theo tên sản phẩm. Cột phổ thông gồm ứng dụng nền tảng, OBS và các studio trên trình duyệt ở gói thấp:

Tiêu chíBản phổ thôngBản chuyên nghiệp
Số người vận hànhMột người làm hết.Mỗi vai một bàn: hình, tiếng, đồ hoạ, ghi.
Nguồn hìnhMột tới vài nguồn.Nhiều nguồn, nhận qua cáp, qua mạng nội bộ và từ xa.
Đồ hoạẢnh và chữ đặt sẵn trong cảnh.Danh sách đồ hoạ điều khiển riêng, nối với dữ liệu.
Phát lại tức thìKhông có hoặc rất cơ bản.Nhiều góc, chiếu chậm, đánh dấu khoảnh khắc.
Đường raMột luồng lên nền tảng, kèm ghi hình.Nhiều đường với bố cục và tiếng riêng.
Khi có sự cốNgười phát tự xử lý, chấp nhận gián đoạn.Có luồng dự phòng, cảnh báo sớm, quy trình chuyển đổi.
Chi phíKhông mất phí hoặc phí tháng thấp.Bản quyền đáng kể, cộng máy mạnh và người biết dùng.

Dòng cuối là dòng hay bị xem nhẹ. Giá bản quyền chỉ là một phần. Phần mềm sản xuất đòi máy tính mạnh hơn hẳn, thiết bị ghi hình cho từng máy quay, và quan trọng nhất là người đã được đào tạo. Một phần mềm đắt tiền trong tay người chưa quen còn dễ gây sự cố hơn OBS trong tay người thạo.

Ai thật sự cần, và vì sao phần lớn người bán hàng thì không

Những nhóm sau thường dùng hết giá trị của công cụ hạng chuyên nghiệp:

  • Đơn vị làm sự kiện thuê. Hội nghị, lễ ra mắt, tiệc cuối năm. Khách trả tiền cho sự chắc chắn, và hợp đồng thường ghi rõ trách nhiệm khi mất sóng.
  • Giải thể thao, giải đấu game. Cần phát lại tức thì, bảng tỉ số, nhiều góc máy chuyển liên tục.
  • Chương trình định kỳ nhiều khách mời. Toạ đàm có ba bốn người, có phóng sự chèn giữa, có người xem gọi vào.
  • Nhà thờ, chùa, trường học có đội tình nguyện ổn định và phát mỗi tuần với hai ba máy quay. Nhóm này thường chỉ cần một phần: nhiều nguồn hình và ghi riêng.

Còn người bán hàng qua live thì sao? Một phiên bán điển hình có một tới hai góc máy, một người dẫn, một người trực đơn. Thứ làm phiên đó ra đơn là sản phẩm, giá, cách dẫn và tốc độ trả lời bình luận. Không có khâu nào trong số đó được phần mềm sản xuất cải thiện. Tiền định bỏ vào bản quyền nên đi vào đèn, micro, và một người phụ trực đơn.

Ngoại lệ là các phòng live của thương hiệu lớn, chạy nhiều ca mỗi ngày, có sân khấu và nhiều máy quay. Họ gần với một đài truyền hình nhỏ hơn là một cửa hàng, và cần công cụ tương ứng.

Con đường lên đời không cần mua ngay bản quyền

Giữa ứng dụng điện thoại và một bộ phần mềm sản xuất có rất nhiều bậc, và bạn nên leo từng bậc. Bậc đầu là OBS với hai máy quay và một thiết bị ghi hình: bạn học được tư duy chuyển cảnh mà chưa tốn tiền bản quyền. Bậc kế là thêm một bàn chuyển hình phần cứng nhỏ, để việc chuyển góc máy không phụ thuộc vào máy tính. Bậc tiếp nữa là tách người: một người lo hình, một người lo tiếng.

Chỉ khi đã có ê-kíp từ ba người, có lịch phát đều, và đã từng mất tiền hoặc mất mặt vì một sự cố mà công cụ hiện tại không đỡ được, bản quyền chuyên nghiệp mới bắt đầu có lý. Thứ tự này quan trọng: mua công cụ trước khi có người và quy trình thì công cụ nằm đó, còn sự cố vẫn xảy ra y như cũ.

Với những chương trình chỉ diễn ra một hai lần mỗi năm, thuê một đơn vị có sẵn công cụ và người thường rẻ hơn tự đầu tư. Bạn mua kết quả của một ngày thay vì gánh chi phí cả năm cho thứ dùng hai lần.

Muốn nhìn lại vị trí của các hạng công cụ trong bức tranh chung, bài phần mềm livestream gồm những loại nào xếp chúng theo việc mỗi loại làm.

Bảy câu hỏi trước khi quyết định nâng hạng

Trả lời bằng giấy bút, không trả lời trong đầu. Từ năm câu "có" trở lên thì việc nâng hạng đáng bàn:

  1. Chương trình của bạn có từ ba nguồn hình trở lên phải chuyển qua lại liên tục không?
  2. Có ít nhất hai người vận hành kỹ thuật ngoài người dẫn không?
  3. Bạn có cần đưa hình ra hai nơi khác nhau với bố cục khác nhau, ví dụ nền tảng và màn hình hội trường không?
  4. Bạn có cần cắt lại chương trình sau khi phát, từ các tệp sạch của từng máy quay không?
  5. Mất sóng mười phút có gây thiệt hại đo được bằng tiền hoặc hợp đồng không?
  6. Bạn đã dùng hết khả năng của công cụ hiện tại chưa, hay chỉ mới dùng một phần?
  7. Có người trong nhóm sẵn sàng bỏ vài tuần để học công cụ mới trước buổi thật đầu tiên không?

Câu thứ sáu loại được nhiều trường hợp nhất. Rất nhiều nhóm muốn đổi công cụ khi chưa từng mở chế độ xem trước hay chưa từng thử ghi song song trong thứ họ đang có. Dùng cạn công cụ cũ trước, rồi danh sách thứ còn thiếu sẽ tự chỉ ra công cụ mới.

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm livestream chuyên nghiệp có làm hình đẹp hơn không?

Không trực tiếp. Chất lượng hình do máy quay, ánh sáng, ống kính và bitrate quyết định. Với cùng nguồn và cùng thông số, phần mềm miễn phí và phần mềm đắt tiền cho hình gần như giống nhau. Thứ phần mềm chuyên nghiệp thêm vào là khả năng phối hợp nhiều người và giữ chương trình không gián đoạn khi có sự cố.

OBS có được coi là phần mềm chuyên nghiệp không?

OBS đủ mạnh để nhiều đơn vị dùng cho sự kiện thật, nhất là khi kết hợp phần mở rộng và phần cứng phù hợp. Nó thiếu những thứ được thiết kế sẵn cho ê-kíp như phát lại nhiều góc hay điều khiển đồ hoạ từ máy riêng. Với chương trình một tới hai người vận hành, OBS thường là đủ.

Shop bán hàng qua mạng có cần phần mềm livestream chuyên nghiệp không?

Phần lớn là không. Một phiên bán thường chỉ có một hai góc máy và kết quả phụ thuộc vào sản phẩm, cách dẫn, tốc độ trả lời bình luận. Khoản tiền bản quyền nên dành cho micro, đèn và người trực đơn. Chỉ các phòng live quy mô lớn, nhiều máy quay, chạy nhiều ca mới cần tới.

Phát lại tức thì trong livestream dùng để làm gì?

Tính năng này giữ lại vài chục giây gần nhất của các góc máy để chiếu lại ngay, thường kèm chiếu chậm. Nó dùng nhiều trong thể thao và giải đấu game để xem lại bàn thắng hay pha xử lý. Với buổi trò chuyện, dạy học hay bán hàng, tính năng này hầu như không cần.

Luồng dự phòng khi livestream là gì?

Đó là luồng thứ hai, mang cùng nội dung, được đẩy song song tới nền tảng từ một bộ mã hoá hoặc một đường mạng khác. Khi luồng chính đứt, nền tảng chuyển sang luồng dự phòng để người xem không bị gián đoạn. Một số nền tảng như YouTube cấp sẵn địa chỉ nhận luồng dự phòng trong phần thiết lập.

Nên mua phần mềm chuyên nghiệp hay thuê dịch vụ livestream sự kiện?

Nếu mỗi năm chỉ có một vài chương trình lớn, thuê đơn vị có sẵn công cụ và người vận hành thường hợp lý hơn. Tự đầu tư đáng cân nhắc khi bạn phát đều hằng tuần, có ê-kíp ổn định và sẵn sàng dành thời gian đào tạo. Bản quyền chỉ là một phần chi phí, máy và người mới là phần lớn.

dự phòng luồng phátđồ hoạ trực tiếpê-kíp livestreamghi riêng từng nguồngiám sát buổi phátlivestream hội thảolivestream sự kiệnnhiều góc máyphần mềm livestream chuyên nghiệpphần mềm sản xuất chương trìnhphát lại tức thì

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.