Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Thiết bị livestream

Thiết bị livestream chuyên nghiệp gồm những gì, khi nào nên lên đời?

Một bộ nhiều máy quay gồm sáu thành phần và cần người vận hành. Dấu hiệu cho thấy đã đến lúc đầu tư, thứ tự nâng cấp và những phần dự phòng không nên bỏ.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 13 phút đọc

Thiết bị livestream chuyên nghiệp là một hệ thống gồm máy ảnh hoặc máy quay có cổng xuất hình sạch, thiết bị ghi hình, bàn trộn hình, bàn trộn tiếng, dàn đèn và một máy tính lo việc mã hoá.

Nên lên đời khi doanh thu từ live đã ổn định và thứ đang kìm buổi phát là thiết bị chứ không phải nội dung. Thêm máy thì phải thêm người vận hành; thiếu người, bộ đồ đắt tiền cho ra buổi live tệ hơn một chiếc điện thoại.

Chuyên nghiệp khác bán chuyên ở chỗ nào

Khác biệt không nằm ở giá từng món. Một người ngồi trước máy ảnh đắt tiền nối vào máy tính vẫn là bộ bán chuyên. Bộ chuyên nghiệp được nhận ra bằng ba đặc điểm: có nhiều nguồn hình và chuyển cảnh trong lúc phát, có sự tách vai giữa người lên hình và người điều khiển, và mỗi mắt xích quan trọng đều có phương án thay thế khi hỏng.

Nhiều nguồn hình là thứ người xem thấy rõ nhất. Một phiên bán thời trang có góc toàn cho người mẫu xoay, góc cận cho chất vải, góc trên cao nhìn xuống bàn phụ kiện; một buổi toạ đàm có góc rộng cả bàn và góc riêng từng diễn giả. Việc đổi góc đúng lúc giữ mắt người xem ở lại lâu hơn, và đó là thứ điện thoại đơn lẻ không làm được.

Hai đặc điểm sau người xem không thấy, nhưng chúng quyết định buổi phát ba giờ có trôi chảy hay không. Vì vậy câu hỏi đầu tiên khi tính chuyện lên đời không phải "mua máy nào" mà là "ai sẽ ngồi bàn điều khiển" và "hỏng một món giữa buổi thì làm gì".

Sáu thành phần của một bộ nhiều máy quay

Mỗi thành phần đảm một việc. Hiểu việc của nó thì chọn được theo tiêu chí, không phải theo quảng cáo:

Thành phầnViệc nó làmTiêu chí chọn
Máy ảnh hoặc máy quayTạo hình ảnhXuất hình sạch qua HDMI (không kèm thông số, khung lấy nét); chạy liên tục nhiều giờ không tự tắt; cấp nguồn được từ ổ điện
Thiết bị ghi hình (capture card)Đưa tín hiệu HDMI vào máy tính như một nguồn hìnhSố cổng vào đủ cho số máy quay; hỗ trợ đúng độ phân giải và số khung hình mỗi giây sẽ phát; cổng USB tốc độ cao hoặc khe cắm trong
Bàn trộn hìnhChọn nguồn nào lên sóng, chuyển cảnh, ghép hình trong hìnhSố cổng vào dư một so với nhu cầu; có màn hình xem cùng lúc mọi nguồn; nút bấm vật lý dễ thao tác khi căng thẳng
Bàn trộn tiếngGom micro, nhạc, tiếng từ máy tính; chỉnh to nhỏ từng nguồnSố kênh micro đủ dùng; có cổng USB đưa tiếng vào máy tính hoặc đường ra nối vào bàn trộn hình
Dàn đènChiếu sáng người và sản phẩm đều, ổn định suốt buổiĐèn chính có tản sáng lớn, đèn phụ xoá bóng, đèn ven tách người khỏi nền; cùng một sắc ấm lạnh
Máy tính mã hoáNén hình tiếng và đẩy luồng lên nền tảngCard đồ hoạ có mã hoá phần cứng, mạng dây, không dùng chung cho việc khác trong lúc phát

Bàn trộn hình và thiết bị ghi hình đôi khi nằm chung một hộp: nhiều bàn trộn cỡ nhỏ có sẵn cổng USB xuất thẳng hình đã trộn vào máy tính. Khi đó máy tính chỉ thấy một "webcam" duy nhất, nhẹ hơn nhiều so với việc tự ghép ba bốn nguồn trong phần mềm. Phần giải thích riêng về thiết bị ghi hình có ở bài capture card dùng làm gì và khi nào cần mua.

Đường đi của tín hiệu và ba chỗ hay vấp

Vẽ đường đi ra giấy trước khi mua bất cứ thứ gì. Hình: ống kính, cáp HDMI, bàn trộn hình, máy tính, nền tảng. Tiếng: micro, bàn trộn tiếng, rồi nhập vào bàn trộn hình hoặc vào máy tính. Mỗi mũi tên trên giấy là một sợi cáp phải mua và một chỗ có thể hỏng.

Chỗ vấp thứ nhất là số khung hình không thống nhất. Một máy quay đặt 25 khung hình mỗi giây, máy kia 30, bàn trộn đặt một kiểu khác nữa: hình sẽ giật nhẹ từng nhịp ở một góc máy mà không ai hiểu vì sao. Trước buổi đầu, mở trình đơn từng máy và đặt cùng một độ phân giải, cùng một số khung hình cho cả dây chuyền.

Chỗ vấp thứ hai là tiếng lệch hình. Hình đi qua bàn trộn và thiết bị ghi hình chậm hơn tiếng một chút, đủ để miệng mở trước khi tiếng tới hoặc ngược lại. Cách dò: vỗ tay một cái trước ống kính rồi xem lại bản ghi, tiếng vỗ và lúc hai bàn tay chạm nhau có trùng không. Lệch thì thêm độ trễ cho tiếng trong bàn trộn hoặc trong OBS (phần mềm dựng hình và phát luồng miễn phí) tới khi khớp.

Chỗ vấp thứ ba là cáp. Cáp HDMI thông thường chỉ đáng tin trong khoảng ngắn, thường dưới chừng mười mét; kéo xa hơn thì hình chớp tắt. Sân khấu rộng cần cáp chủ động, bộ chuyển sang chuẩn SDI dùng trong truyền hình, hoặc bộ truyền hình không dây. Đầu HDMI cỡ nhỏ trên máy ảnh rất dễ lỏng, nên cố định cáp vào thân máy bằng kẹp.

Dấu hiệu đã đến lúc lên đời, và dấu hiệu chưa

Bốn điều kiện sau nên có đủ trước khi đặt cọc mua bộ mới:

Doanh thu từ live đã ổn định. Không phải một tháng trúng lớn, mà là nhiều tháng liền buổi phát tự nuôi được mình. Khi đó khoản đầu tư có nguồn hoàn lại và có số liệu để so trước sau.

Giới hạn hiện tại là thiết bị, không phải nội dung. Xem lại ba bản ghi gần nhất. Nếu lần nào bạn cũng phải cầm máy đi lại để cho xem chi tiết, khách liên tục hỏi "cho xem gần hơn", máy nóng tắt giữa phiên dài, thì máy móc đang kìm bạn. Nếu người xem rời đi ngay phút đầu, lỗi nằm ở mở đầu và kịch bản, thêm máy quay không giữ được họ.

Đã có người thứ hai sẵn sàng ngồi bàn điều khiển. Có thể là nhân viên, người nhà, cộng tác viên, miễn là người đó có mặt đều và chịu tập trước.

Có chỗ đặt cố định. Bộ nhiều máy mà mỗi buổi phải dựng rồi tháo thì mất cả giờ và lần nào cũng lệch một thứ. Một góc phòng để nguyên dây, nguyên đèn là điều kiện gần như bắt buộc.

Ngược lại, ba lý do sau chưa đủ để lên đời: kênh khác trông hoành tráng hơn; muốn "làm cho đàng hoàng" trước khi có người xem; hoặc đang chán và hy vọng đồ mới tạo hứng. Những trường hợp này, tiền bỏ vào hàng hoá, vào người dẫn hoặc vào thời gian phát đều đặn cho kết quả rõ hơn.

Thiết bị nhiều thì cần người vận hành

Trong một phiên chuyên nghiệp có bốn việc diễn ra cùng lúc: dẫn, chuyển hình, giữ tiếng, và theo bình luận cùng đơn hàng. Một người làm tốt nhất được hai việc. Người dẫn tự bấm chuyển cảnh là công thức quen thuộc của những khoảng lặng vụng về và những lần lên nhầm góc máy.

Với ê-kíp hai người, cách chia phổ biến là: người dẫn chỉ dẫn; người còn lại ngồi bàn điều khiển, một tay chuyển hình, mắt liếc cột mức tiếng, đồng thời ghim sản phẩm và nhắc người dẫn qua một tấm bảng nhỏ hoặc tai nghe. Ba người thì tách riêng một người lo bình luận và đơn. Buổi sự kiện có sân khấu cần thêm người đứng máy quay.

Người vận hành cần được tập, và buổi tập cần kịch bản. Trước phiên thật, chạy trọn một lượt ở chế độ riêng tư: người dẫn nói đúng lời, người điều khiển chuyển đúng góc theo từng mục. Thống nhất vài ám hiệu tay cho những việc không thể nói thành lời khi đang lên sóng: tiếng nhỏ, hết hàng, kéo dài thêm, chuyển món.

Nếu chưa có người, vẫn có một nấc trung gian: hai máy quay cố định và một bàn trộn hình nhỏ đặt ngay trong tầm tay người dẫn, chỉ chuyển giữa góc toàn và góc cận sản phẩm. Hai nút, không hiệu ứng. Nhiều shop dừng ở nấc này và thấy đủ.

Khoảng chi tham khảo cho từng phần

Các con số dưới đây là khoảng rộng để hình dung quy mô, không phải báo giá. Giá thiết bị thay đổi theo thời điểm, theo hãng, theo hàng mới hay đã qua sử dụng; trước khi mua hãy xem giá và thông số chính hãng.

PhầnKhoảng chi tham khảoGhi chú
Mỗi máy ảnh kèm ống kínhKhoảng 15 tới 40 triệu đồngMáy đã qua sử dụng đời trước vẫn dùng tốt nếu xuất hình sạch và không giới hạn thời gian quay
Thiết bị ghi hình, mỗi cổngKhoảng 1 tới 5 triệu đồngKhông cần nếu bàn trộn hình đã có cổng USB xuất hình
Bàn trộn hình bốn cổng vàoKhoảng 8 tới 30 triệu đồngMua dư một cổng so với số máy đang có
Bàn trộn tiếng và microKhoảng 5 tới 25 triệu đồngTuỳ số người nói; micro không dây đẩy chi phí lên nhanh
Dàn đèn ba chiếc kèm chânKhoảng 5 tới 20 triệu đồngĐèn bền, ít lỗi thời, đáng mua loại tốt
Máy tính mã hoáKhoảng 25 tới 50 triệu đồngCó thể dùng máy sẵn có nếu đủ khoẻ và dành riêng lúc phát
Cáp, chân máy, nguồn, dự phòngKhoảng 5 tới 15 triệu đồngKhoản hay bị quên khi lập ngân sách

Cộng lại, một bộ ba máy quay gọn nằm quanh mức một trăm triệu đồng trở lên. Tiền công người vận hành theo tháng mới là khoản lớn về lâu dài, và nên được tính vào bài toán ngay từ đầu.

Lên đời từng nấc để không mua thừa

Không ai buộc bạn mua cả hệ thống trong một lần. Thứ tự sau cho phép dừng ở bất cứ nấc nào mà bộ đồ vẫn dùng trọn vẹn:

  1. Cố định ánh sáng và tiếng trước. Dàn đèn và micro tốt dùng được cho mọi nấc về sau, kể cả khi vẫn quay bằng điện thoại.
  2. Thêm máy tính và một máy quay rời qua thiết bị ghi hình. Làm quen với việc tự chọn bitrate (lượng dữ liệu gửi đi mỗi giây) và đọc chỉ số máy.
  3. Thêm máy quay thứ hai cho góc sản phẩm cùng một bàn trộn hình nhỏ. Từ đây bắt đầu cần người thứ hai, hoặc đặt bàn trộn trong tầm tay.
  4. Thêm bàn trộn tiếng khi có từ hai người nói trở lên hoặc có nhạc cụ. Ai cần và ai chưa cần món này được bàn riêng ở bài bàn trộn và sound card livestream.
  5. Thêm máy quay thứ ba, đường mạng thứ hai, bộ lưu điện. Đây là nấc của studio phát hằng ngày và của sự kiện.

Sau mỗi nấc, chạy ít nhất năm buổi thật trước khi mua tiếp. Năm buổi đủ để lộ ra món nào thực sự thiếu; danh sách mua sắm viết sau năm buổi luôn ngắn hơn danh sách viết trước đó.

Dự phòng: phần phân biệt bộ chuyên nghiệp thật

Một phiên bán hàng ngày khuyến mãi lớn hay một lễ khai trương không phát lại được. Những món sau rẻ so với cả hệ thống nhưng là thứ cứu buổi phát:

  • Nguồn cắm điện cho máy ảnh. Pin theo máy chỉ chạy được một hai giờ. Bộ nguồn thay pin cắm thẳng ổ điện cho phép quay cả ngày.
  • Bộ lưu điện cho máy tính, bàn trộn và bộ phát mạng. Mất điện vài giây là đủ để rớt luồng; bộ lưu điện nhỏ giữ được mười lăm phút để kết thúc buổi cho tử tế.
  • Đường mạng thứ hai. Một đường cáp quang chính và một bộ phát 4G hoặc 5G cắm sẵn, đã thử chuyển qua lại trước.
  • Bản ghi tại chỗ. Bật ghi hình trong phần mềm hoặc trên bàn trộn. Luồng có rớt thì vẫn còn bản gốc để đăng lại và cắt video ngắn.
  • Cáp và thẻ nhớ dự phòng. Mỗi loại cáp đang dùng có một sợi thừa trong hộp. Cáp hỏng là sự cố hay gặp nhất và rẻ nhất để phòng.
  • Một điện thoại sẵn sàng lên sóng. Đã đăng nhập đúng tài khoản, đặt trên chân máy. Khi cả hệ thống đứng, chuyển sang điện thoại trong một phút còn hơn để màn hình đen.

Khi buổi phát phải có mặt trên nhiều nền tảng, đừng bắt máy mã hoá đẩy ba bốn luồng cùng lúc, vì mỗi luồng ăn thêm sức máy và băng thông tải lên. Cách nhẹ hơn là gửi một luồng duy nhất tới một dịch vụ nhân luồng trên máy chủ; một lựa chọn là VietnamStream, nhận luồng từ phần mềm rồi chuyển tiếp tới từng nền tảng, mô tả ở trang nhận luồng từ OBS.

Câu hỏi thường gặp

Bộ thiết bị livestream chuyên nghiệp gồm những gì?

Gồm sáu phần chính: máy ảnh hoặc máy quay có cổng xuất hình sạch, thiết bị ghi hình, bàn trộn hình, bàn trộn tiếng kèm micro, dàn đèn và một máy tính lo mã hoá. Đi kèm là chân máy, cáp, nguồn điện liên tục và các món dự phòng. Quan trọng không kém là người ngồi điều khiển.

Dựng một studio livestream nhỏ tốn khoảng bao nhiêu?

Một bộ ba máy quay gọn thường nằm quanh mức một trăm triệu đồng trở lên, tuỳ chọn hàng mới hay đã qua sử dụng. Đây chỉ là con số tham khảo để hình dung quy mô và thay đổi theo thời điểm. Ngoài tiền máy còn tiền công người vận hành hằng tháng, về lâu dài thường lớn hơn.

Khi nào nên nâng cấp từ điện thoại lên bộ nhiều máy quay?

Khi doanh thu từ live đã đều qua nhiều tháng, khi xem lại bản ghi thấy thứ cản trở là máy móc chứ không phải kịch bản, và khi đã có người thứ hai để điều khiển. Thiếu một trong ba điều đó, nâng cấp ánh sáng và micro cho bộ đang dùng thường đáng tiền hơn.

Bàn trộn hình có thay được phần mềm trên máy tính không?

Thay được phần chuyển cảnh. Bàn trộn hình xử lý việc chọn nguồn bằng phần cứng, nút bấm chắc tay và máy tính nhẹ đi nhiều. Phần mềm linh hoạt hơn về chữ, lớp phủ, hiệu ứng. Nhiều ê-kíp dùng cả hai: bàn trộn lo chuyển góc máy, phần mềm lo chèn chữ và đẩy luồng.

Một người có vận hành được bộ livestream nhiều máy quay không?

Được ở mức đơn giản: hai máy quay cố định và một bàn trộn nhỏ đặt trong tầm tay, chỉ chuyển giữa hai góc. Nhiều hơn thế thì người dẫn sẽ phân tâm và buổi phát kém đi. Từ ba máy quay hoặc có khách mời, nên có riêng một người ngồi bàn điều khiển.

Máy ảnh nào cũng dùng livestream nhiều giờ được chứ?

Không hẳn. Máy cần xuất được hình sạch qua cổng HDMI, không tự tắt sau một khoảng thời gian quay và không quá nóng khi chạy liên tục. Một số máy đời cũ giới hạn thời lượng hoặc luôn hiện thông số lên hình xuất ra. Trước khi mua, hãy xem thông số chính hãng về hai điểm này.

bàn trộn hìnhbàn trộn tiếngchi phí studio livestreamê-kíp livestreamlivestream nhiều máy quaymáy tính mã hoánâng cấp thiết bị livestreamstudio livestreamthiết bị ghi hìnhthiết bị livestream chuyên nghiệpxuất hình sạch HDMI

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.