Cá nhân bán hàng qua livestream kê khai thuế: cần chuẩn bị gì để đi hỏi?
Buổi hỏi cơ quan thuế hay kế toán chỉ có ích khi bạn mang theo số liệu. Đây là danh sách thứ cần gom, cách xếp tệp và bộ câu hỏi nên chép sẵn.
Để đi hỏi về kê khai thuế bán hàng qua mạng khi bạn là cá nhân bán qua livestream, hãy chuẩn bị bốn nhóm thông tin: doanh thu theo từng kênh, sao kê tài khoản nhận tiền, các khoản phí sàn đã trừ và chứng từ hàng nhập.
Kèm theo đó là ba câu hỏi chính: nên đăng ký hình thức nào, kê khai theo kỳ nào, hoá đơn xử lý ra sao. Người trả lời là cơ quan thuế quản lý hoặc kế toán; phần của bạn là mang đủ số liệu để họ trả lời đúng trường hợp của bạn chứ không phải trường hợp chung chung.
Vì sao nên chuẩn bị trước khi đi hỏi
Câu “em bán hàng qua live thì đóng thuế thế nào” gần như không ai trả lời được một cách có ích. Người hướng dẫn sẽ phải hỏi ngược lại: bán gì, bán ở đâu, tiền về bằng đường nào, một năm khoảng bao nhiêu, đã đăng ký gì chưa. Nếu bạn ấp úng ở các câu đó, buổi hỏi kết thúc bằng một lời khuyên chung và bạn ra về với đúng nỗi lo lúc đến.
Ngược lại, một người đặt lên bàn một trang tổng hợp cùng xấp sao kê thường nhận được câu trả lời cụ thể ngay trong buổi đầu. Với kế toán dịch vụ, chuẩn bị kỹ còn có nghĩa là bạn trả ít tiền hơn, vì phần tốn công nhất của họ là dọn lại số liệu lộn xộn.
Bài này không hướng dẫn thủ tục, không nêu biểu mẫu hay mức thuế. Những thứ đó thay đổi theo thời kỳ và phụ thuộc hình thức kinh doanh, nên phải do người có thẩm quyền hoặc người hành nghề xác nhận. Việc ở đây hẹp hơn: giúp bạn bước vào buổi hỏi với đủ dữ kiện.
Bốn nhóm thông tin cần gom
Gom theo mười hai tháng gần nhất nếu có, ít hơn thì gom từ ngày bắt đầu bán. Mỗi nhóm lấy từ một nguồn khác nhau:
| Nhóm | Lấy ở đâu | Cần ra được con số nào | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|---|
| Doanh thu theo kênh | Báo cáo bán hàng của từng sàn, sổ đơn chốt qua tin nhắn, sổ bán tại nhà | Tổng tiền bán từng tháng, tách riêng từng kênh | Lấy số tiền thực nhận sau khi sàn trừ phí thay cho giá trị đơn hàng |
| Sao kê tài khoản | Ngân hàng điện tử: xuất tệp theo tháng cho mọi tài khoản và ví có nhận tiền bán hàng | Tổng tiền vào liên quan tới bán hàng | Bỏ sót ví điện tử, tài khoản của người nhà đứng tên nhận hộ |
| Phí sàn và khoản bị trừ | Bảng đối soát, mục thu nhập hoặc tài chính trong trang quản lý gian hàng | Phí cố định, phí thanh toán, phí vận chuyển, khuyến mãi shop chịu, khoản sàn đã khấu trừ nộp thay nếu có | Chỉ chụp màn hình thay vì tải tệp; về sau không cộng lại được |
| Chứng từ hàng nhập | Hoá đơn của nhà cung cấp, phiếu giao hàng, sao kê chuyển tiền, tin nhắn đặt hàng | Tổng tiền nhập từng tháng, nhập của ai | Mua gom ở chợ đầu mối không lấy giấy tờ gì |
Hai con số đầu phải khớp nhau ở mức hợp lý: doanh thu qua sàn trừ các khoản bị trừ thì ra tiền sàn chuyển về trong sao kê; doanh thu ngoài sàn thì ra các khoản khách chuyển thẳng. Nếu lệch lớn, hãy tìm nguyên nhân trước khi đi hỏi. Thường là đơn hoàn, tiền cọc, hoặc tiền riêng lẫn vào.
Cách xếp hồ sơ để người khác đọc được trong mười phút
Số liệu đúng mà xếp rối thì vẫn mất thời gian. Thứ tự dưới đây dựa trên cách kế toán thường đọc hồ sơ của một người bán cá nhân:
- Tạo một thư mục cho từng năm, bên trong chia mười hai thư mục tháng. Mỗi tháng có bốn thư mục con ứng với bốn nhóm thông tin ở trên.
- Đặt tên tệp theo một kiểu duy nhất: năm, tháng, nguồn, loại. Ví dụ “thang-03 san-A doi-soat”. Đừng để tên tệp mặc định do sàn sinh ra.
- Lập một bảng tổng hợp một trang: mỗi dòng là một tháng, các cột là doanh thu từng kênh, tổng bị trừ, tiền nhập hàng, số đơn hoàn.
- Viết nửa trang mô tả việc bán: bán mặt hàng gì, tự nhập hay nhận ký gửi, live trên những nền tảng nào, mấy buổi mỗi tuần, ai phụ giúp và trả công ra sao.
- Ghi rõ tình trạng hiện tại: đã có mã số thuế cá nhân chưa, đã đăng ký kinh doanh chưa, đã từng kê khai khoản nào chưa, đã nhận thông báo gì từ sàn hoặc cơ quan thuế.
- In bảng tổng hợp và trang mô tả ra giấy; phần còn lại để trong máy hoặc ổ lưu trữ, mở được ngay khi được hỏi.
Trang mô tả nghe có vẻ thừa nhưng lại là thứ quyết định câu trả lời, vì cùng một mức doanh thu, người tự nhập hàng về bán và người chỉ nhận hoa hồng có thể rơi vào hai cách xử lý khác nhau.
Bộ câu hỏi nên chép sẵn
Chép nguyên các câu này vào điện thoại, hỏi lần lượt và ghi câu trả lời ngay bên dưới từng câu:
Về hình thức đăng ký. Với quy mô và cách bán như trong hồ sơ, bạn nên đăng ký hình thức nào: tiếp tục là cá nhân, đăng ký hộ kinh doanh hay lập doanh nghiệp? Mỗi hình thức kéo theo nghĩa vụ sổ sách gì, đổi từ hình thức này sang hình thức khác có khó không?
Về kỳ kê khai. Trường hợp của bạn kê khai theo kỳ nào, hạn nộp rơi vào lúc nào, nộp qua kênh nào? Nếu bán theo mùa, có tháng không phát sinh doanh thu thì xử lý ra sao?
Về phần sàn đã xử lý. Khoản sàn đã khấu trừ và nộp thay, nếu có, được ghi nhận thế nào trong hồ sơ của bạn? Bạn cần lấy chứng từ gì từ sàn và còn phải tự kê khai phần nào?
Về hoá đơn. Bạn có phải xuất hoá đơn cho người mua không, xuất theo từng đơn hay theo cách khác, dùng loại hoá đơn nào? Khi khách là tổ chức yêu cầu hoá đơn thì làm sao?
Về chi phí và hàng nhập. Hàng nhập không có hoá đơn ảnh hưởng gì tới bạn? Những khoản chi nào nên giữ chứng từ: phí sàn, phí quảng cáo, tiền thuê người trực phiên, thiết bị?
Về giai đoạn đã qua. Thời gian bán trước khi đăng ký hoặc trước khi kê khai nên xử lý thế nào? Hỏi thẳng câu này, đừng giấu; người tư vấn chỉ giúp được khi biết đủ.
Cuối buổi, hỏi thêm một câu: “Trong ba tháng tới em cần làm những việc gì, theo thứ tự nào?”. Câu trả lời cho câu này là thứ bạn thật sự mang về dùng.
Những thứ không cần làm trước buổi hỏi
Người mới thường làm thừa mấy việc sau vì sợ thiếu. Bỏ được hết:
- Không cần mua phần mềm kế toán. Bảng tính là đủ cho tới khi người tư vấn bảo bạn cần thứ khác.
- Không cần tự tính số thuế phải nộp theo công thức xem trên mạng. Con số tự tính dễ sai căn cứ và làm bạn hoặc hoảng, hoặc chủ quan.
- Không cần tải biểu mẫu về điền trước. Biểu mẫu phụ thuộc hình thức đăng ký, mà hình thức chính là điều bạn đang đi hỏi.
- Không cần “làm đẹp” số liệu. Xoá bớt đơn, gộp tài khoản, chuyển tiền lòng vòng trước khi hỏi chỉ khiến lời khuyên nhận về sai với thực tế của bạn.
- Không cần chờ đủ mười hai tháng số liệu. Có ba tháng thì mang ba tháng.
Việc duy nhất không được bỏ là sự trung thực của hồ sơ. Lời khuyên dựa trên số liệu thiếu sẽ thành lời khuyên sai, và người chịu hậu quả là bạn. Bối cảnh chung về nghĩa vụ của người bán nằm ở bài livestream bán hàng có phải đóng thuế không.
Sau buổi hỏi: biến câu trả lời thành lịch việc
Về tới nhà, làm ngay ba việc khi còn nhớ. Một, viết lại các câu trả lời thành danh sách việc có ngày: việc nào làm trong tuần, việc nào lặp lại hằng tháng, hằng quý. Hai, đặt lời nhắc trong lịch điện thoại cho từng hạn, nhắc trước một tuần. Ba, sửa lại bảng tính cho khớp với cách người tư vấn yêu cầu, ví dụ thêm cột hoặc tách thêm kênh.
Nếu người tư vấn bảo bạn phải xuất hoá đơn hoặc công bố thông tin gì đó cho người mua, hãy đưa việc ấy vào quy trình sau phiên live, cùng chỗ với việc đóng gói và nhắn xác nhận đơn. Phần nghĩa vụ đối với người mua được nói riêng ở bài thông tin phải nói rõ, đổi trả và hoá đơn khi bán qua livestream.
Ghi lại ngày hỏi và tên người trả lời. Quy định về thuế đối với người bán trên mạng đã thay đổi nhiều lần và còn tiếp tục thay đổi. Mỗi năm một lần, hoặc khi sàn gửi thông báo về chính sách mới, hãy mở lại ghi chú đó và hỏi lại những điểm có thể đã khác.
Phạm vi của bài này
Toàn bộ nội dung trên là thông tin chung về cách chuẩn bị, không phải hướng dẫn thủ tục và không phải tư vấn cho hoàn cảnh riêng của bạn. Bài không nêu mức thuế, mức doanh thu, tên biểu mẫu hay tên văn bản vì những chi tiết đó do cơ quan có thẩm quyền ban hành và cập nhật; chỉ cơ quan thuế quản lý hoặc người hành nghề kế toán, thuế, luật mới xác nhận được điều gì đang áp dụng cho bạn.
Nếu một câu trong bài khác với điều cơ quan thuế hay kế toán của bạn nói, hãy theo họ. Họ nhìn thấy hồ sơ của bạn và quy định hiện hành, còn một bài viết chung thì không. Giá trị của bài nằm ở danh sách gom tài liệu và bộ câu hỏi, hai thứ ít phụ thuộc vào việc quy định thay đổi ra sao.
Câu hỏi thường gặp
Cá nhân bán hàng qua livestream cần mang gì khi đi hỏi cơ quan thuế?
Nên mang một bảng tổng hợp doanh thu theo tháng và theo kênh, sao kê các tài khoản nhận tiền bán hàng, bảng đối soát của sàn có ghi các khoản bị trừ, chứng từ nhập hàng và giấy tờ cá nhân. Thêm nửa trang mô tả cách bạn bán: mặt hàng, nền tảng, hình thức thanh toán. Càng đủ số liệu, câu trả lời càng sát trường hợp của bạn.
Không có hoá đơn nhập hàng thì có đi hỏi kê khai thuế được không?
Vẫn nên đi. Mang theo những gì bạn có: sao kê chuyển tiền cho nhà cung cấp, tin nhắn đặt hàng, phiếu giao. Việc thiếu hoá đơn đầu vào ảnh hưởng thế nào tới bạn tuỳ hình thức kinh doanh và mặt hàng, và đó chính là một câu cần hỏi thẳng. Từ các lần nhập sau, hãy yêu cầu nhà cung cấp cấp chứng từ.
Nên hỏi cơ quan thuế hay thuê kế toán dịch vụ?
Hai nơi phục vụ hai việc khác nhau. Cơ quan thuế quản lý cho câu trả lời chính thức về nghĩa vụ của bạn và không thu phí hướng dẫn. Kế toán dịch vụ hoặc đại lý thuế nhận làm thay phần kê khai định kỳ và sắp xếp sổ sách. Nhiều người bán hỏi cơ quan thuế trước để hiểu khung, rồi mới quyết định có thuê người làm hay không.
Doanh thu bán hàng tính theo số tiền thực nhận hay giá trị đơn hàng?
Bạn nên ghi cả hai con số, tách riêng: giá trị đơn hàng và số tiền thực về sau khi sàn trừ phí. Con số nào được dùng làm căn cứ kê khai phụ thuộc quy định hiện hành và hình thức kinh doanh, nên cần người có chuyên môn xác nhận. Chỉ ghi số thực nhận là lỗi phổ biến khiến hồ sơ không khớp với dữ liệu của sàn.
Bán trên nhiều nền tảng thì gom doanh thu thế nào cho khỏi sót?
Lập danh sách mọi nơi có thể phát sinh tiền: từng sàn, từng trang mạng xã hội, tin nhắn, bán tại nhà. Với mỗi nơi, tải báo cáo theo tháng hoặc tự cộng từ sổ đơn. Sau đó đối chiếu với sao kê của mọi tài khoản và ví có nhận tiền. Khoản nào có trong sao kê mà không có trong sổ là khoản đang bị sót.
Bao lâu nên hỏi lại về nghĩa vụ kê khai thuế một lần?
Nên rà lại ít nhất mỗi năm một lần, và ngay khi có thay đổi lớn: mở thêm kênh bán, doanh thu tăng mạnh, bắt đầu thuê người, ký hợp đồng với nhãn hàng, hoặc sàn thông báo chính sách mới liên quan tới thuế. Quy định cho người bán trên mạng được cập nhật khá thường xuyên, nên câu trả lời của năm trước chưa chắc còn đúng.
Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.
