Livestream bán hàng có phải đóng thuế không? Hiểu đúng ở mức chung
Về nguyên tắc, thu nhập từ bán hàng qua livestream thuộc diện phải kê khai và nộp thuế. Phần còn lại là tách đúng từng dòng tiền, giữ chứng từ và hỏi đúng nơi.
Có. Về nguyên tắc, thu nhập từ kinh doanh, kể cả bán qua livestream, thuộc diện phải kê khai và nộp thuế theo quy định; đổi kênh bán không làm nghĩa vụ đó biến mất.
Vì vậy câu hỏi livestream bán hàng có phải đóng thuế không nên được đổi thành ba câu cụ thể hơn: khoản thu nào của bạn thuộc loại nào, ai đang kê khai khoản đó, và mức hiện hành áp cho trường hợp của bạn là bao nhiêu. Hai câu đầu bạn tự trả lời được bằng sổ sách; câu thứ ba phải tra tại cơ quan thuế quản lý hoặc hỏi kế toán, vì mức và ngưỡng thay đổi theo thời kỳ.
Vì sao câu trả lời ở mức nguyên tắc là có
Buổi live chỉ là một cách gặp khách. Người mua chuyển tiền, bạn giao hàng, phần chênh lệch là thu nhập từ kinh doanh, giống hệt một quầy hàng ngoài chợ hay một gian hàng trên sàn. Cơ quan thuế quan tâm tới việc có phát sinh doanh thu và thu nhập hay không, không quan tâm bạn rao hàng bằng loa hay bằng camera. Đó là lý do đừng trông vào câu “bán trên mạng thì khác”.
Điều chắc chắn dừng ở đó. Những thứ còn lại thuộc nhóm phải kiểm theo thời điểm: mức thuế, mức doanh thu bắt đầu phát sinh nghĩa vụ nộp, kỳ kê khai, ai là người nộp thay khi tiền đi qua sàn. Các điểm này được điều chỉnh nhiều lần trong mấy năm gần đây, và một con số bạn nghe trong nhóm bán hàng có thể đã cũ. Mọi con số bạn định dựa vào để ra quyết định đều nên được xác nhận lại tại cơ quan thuế, không lấy từ bài viết hay video chia sẻ.
Còn một nhóm thứ ba là điều bạn chưa biết về chính mình: tổng thu cả năm từ mọi kênh là bao nhiêu, bao nhiêu phần đã được ai đó kê khai thay. Người làm live một mình thường không trả lời được hai câu này, và đó mới là chỗ rủi ro thật.
Ba dòng tiền của người làm live có thể được xử lý khác nhau
Một người làm live hiếm khi chỉ có một nguồn thu. Mỗi dòng tiền đi qua một đường khác nhau, có người trả khác nhau, nên có thể được kê khai và tính theo cách khác nhau. Tách riêng từng dòng ngay trong sổ là việc đầu tiên:
| Dòng tiền | Ai trả cho bạn | Chứng từ nên giữ | Câu nên mang đi hỏi |
|---|---|---|---|
| Bán hàng của chính mình | Người mua, qua sàn hoặc chuyển khoản thẳng | Đơn hàng, sao kê, bảng đối soát của sàn, hoá đơn nhập hàng | Khoản này kê khai theo hình thức nào, phần qua sàn đã được ai kê khai chưa |
| Hoa hồng tiếp thị liên kết | Sàn hoặc nhãn hàng trả theo đơn thành công | Bảng hoa hồng từng kỳ, hợp đồng hoặc điều khoản chương trình, sao kê tiền về | Bên trả đã khấu trừ gì trước khi chuyển, bạn còn phải tự kê khai phần nào |
| Quà tặng ảo, tiền thưởng từ nền tảng | Nền tảng quy đổi rồi chi trả | Lịch sử rút tiền trong ứng dụng, sao kê, thư xác nhận chi trả | Khoản này được xếp vào loại thu nhập nào đối với trường hợp của bạn |
| Tiền nhận quảng cáo, nhận dẫn phiên thuê | Nhãn hàng, công ty quản lý hoặc chủ shop | Hợp đồng, biên bản nghiệm thu, chứng từ thanh toán | Bên trả có khấu trừ tại nguồn không, bạn nhận chứng từ gì để chứng minh |
Bảng trên không nói dòng nào chịu mức nào. Nó chỉ cho thấy vì sao gộp tất cả vào một con số “thu nhập từ live” là cách làm khiến buổi hỏi kế toán kéo dài gấp ba: người tư vấn phải bóc ngược từng khoản. Nếu bạn nhận quà tặng trên một ứng dụng giải trí, cơ chế quy đổi được giải thích ở bài quà tặng ảo quy đổi thế nào.
Bốn cách hiểu sai khiến người bán chủ quan
Bốn câu dưới đây được nói rất nhiều trong các nhóm bán hàng. Không câu nào là căn cứ để yên tâm:
“Bán nhỏ thì không ai để ý.” Quy mô nhỏ có thể dẫn tới cách xử lý khác với quy mô lớn, nhưng “nhỏ” theo cảm giác của bạn và “nhỏ” theo quy định là hai thứ khác nhau. Chỉ có tổng doanh thu cả năm, cộng từ mọi kênh, mới cho biết bạn đang ở đâu. Chưa cộng thì chưa biết.
“Sàn trừ rồi là xong.” Phần sàn xử lý, nếu có, chỉ gắn với giao dịch thanh toán qua sàn. Đơn chốt qua tin nhắn, khách chuyển khoản thẳng, tiền mặt khi giao tận tay đều nằm ngoài phần đó.
“Tiền vào tài khoản cá nhân thì là tiền riêng.” Tên tài khoản không quyết định bản chất khoản thu. Điều tài khoản quyết định là bạn có tách được tiền bán hàng khỏi tiền tiêu dùng hay không. Trộn chung thì sau này chính bạn không chứng minh nổi khoản nào là gì.
“Chưa lãi thì chưa liên quan.” Việc phải kê khai và việc phải nộp bao nhiêu là hai câu hỏi tách rời. Căn cứ tính dựa vào doanh thu hay vào phần còn lại sau chi phí tuỳ hình thức kinh doanh của bạn; đây là câu phải hỏi trực tiếp, không nên tự suy.
Điểm chung của cả bốn: người nói đang đoán thay vì đếm. Sổ sách rõ ràng biến một nỗi lo mơ hồ thành một câu hỏi có số liệu, và câu hỏi có số liệu thì cơ quan thuế hay kế toán trả lời được trong một buổi.
Sổ sách nên có từ phiên live đầu tiên
Không cần phần mềm kế toán. Một bảng tính và một thư mục lưu tệp là đủ, miễn làm đều tay ngay sau mỗi phiên:
- Mở một tài khoản ngân hàng chỉ dùng cho việc bán hàng. Mọi tiền khách chuyển, tiền sàn đối soát, tiền nhập hàng đi qua đúng tài khoản này.
- Sau mỗi phiên, ghi một dòng vào bảng: ngày, kênh phát, số đơn, doanh thu theo từng kênh thanh toán (qua sàn, chuyển khoản, tiền mặt khi giao).
- Ghi riêng các khoản bị trừ trước khi tiền về: phí sàn, phí thanh toán, phí vận chuyển, mã giảm giá do shop chịu.
- Mỗi lần nhập hàng, chụp hoặc lưu hoá đơn, phiếu giao, sao kê chuyển tiền cho nhà cung cấp vào thư mục theo tháng.
- Cuối tháng tải báo cáo doanh thu và bảng đối soát từ từng sàn về máy. Nhiều sàn chỉ cho tải dữ liệu trong một khoảng thời gian nhất định, để lâu là mất.
- Cuối tháng cộng ba con số: tổng thu từng kênh, tổng đã bị trừ, tổng tiền nhập hàng. So với sao kê ngân hàng, lệch thì dò ngay khi còn nhớ.
Đơn hoàn, đơn huỷ là chỗ sổ hay sai nhất: doanh thu đã ghi hôm trước, tuần sau khách trả hàng. Thêm một cột “hoàn, huỷ” và ghi âm số vào đúng ngày tiền hoàn lại, đừng sửa ngược dòng cũ.
Dấu hiệu nên đi hỏi sớm, đừng chờ cuối năm
Hỏi sớm rẻ hơn sửa muộn. Nếu bạn gặp một trong các tình huống sau, hãy đặt lịch với cơ quan thuế quản lý hoặc một kế toán trong tháng này:
- Live đã thành việc đều đặn hằng tuần chứ không còn là thanh lý vài món đồ cũ.
- Bạn bắt đầu nhập hàng về để bán, có kho, có người phụ đóng gói hoặc trực bình luận được trả công.
- Tiền về từ hai kênh trở lên: một phần qua sàn, một phần chuyển khoản thẳng.
- Nhãn hàng đề nghị ký hợp đồng quảng cáo hoặc yêu cầu bạn xuất hoá đơn.
- Khách là công ty, trường học, cơ quan hỏi mua số lượng lớn và cần chứng từ.
- Bạn nhận được thông báo từ sàn hoặc từ cơ quan thuế về việc cung cấp thông tin, cập nhật mã số thuế.
- Bạn định vay vốn, thuê mặt bằng, mở thêm gian hàng và cần chứng minh thu nhập.
Trường hợp nhận được thông báo chính thức, đừng im lặng và cũng đừng trả lời theo mẫu chép trên mạng. Mang nguyên thông báo đó cùng sổ sách tới gặp người có chuyên môn.
Hỏi ai và mang theo gì
Có ba nơi hỏi được. Cơ quan thuế quản lý nơi bạn cư trú hoặc kinh doanh là nơi có câu trả lời chính thức, thường có bộ phận hướng dẫn người nộp thuế và các kênh hỗ trợ điện tử. Kế toán dịch vụ hoặc đại lý thuế hợp với người muốn có ai đó làm thay phần kê khai định kỳ. Luật sư cần khi bạn đã có tranh chấp, hợp đồng lớn hoặc đang cân nhắc lập doanh nghiệp.
Dù hỏi ai, hãy mang số liệu chứ đừng mang câu chuyện. Một trang tóm tắt gồm doanh thu từng kênh trong mười hai tháng gần nhất, danh sách các nền tảng đang bán, cách khách thanh toán và tình trạng đăng ký kinh doanh hiện tại sẽ giúp buổi hỏi ngắn lại rất nhiều. Bài chuẩn bị gì trước khi đi hỏi về kê khai thuế có danh sách đầy đủ và các câu hỏi mẫu.
Nếu phần lớn đơn của bạn đi qua sàn, đọc thêm bài sàn khấu trừ thuế thay người bán nên hiểu thế nào để biết phần nào có thể đã được xử lý và phần nào vẫn thuộc về bạn.
Giới hạn của bài và cách dùng cho đúng
Những gì viết ở trên là thông tin chung để bạn định hướng, không phải tư vấn thuế cho trường hợp của riêng ai và không thay cho ý kiến của cơ quan thuế, kế toán hay luật sư. Bài cố ý không nêu mức thuế, mức doanh thu, biểu mẫu hay tên văn bản, vì các chi tiết đó thay đổi theo thời kỳ và một con số sai còn hại hơn không có số.
Cách dùng bài cho đúng là lấy ba thứ mang về: thói quen tách tài khoản và ghi sổ sau mỗi phiên, bảng bốn dòng tiền để tự phân loại nguồn thu, và danh sách dấu hiệu để biết lúc nào phải đặt lịch hỏi. Khi đã có câu trả lời chính thức, hãy xin ghi lại bằng văn bản hoặc tự ghi chú ngày hỏi, người trả lời, nội dung trả lời. Một năm sau, khi quy định được cập nhật, bạn sẽ biết mình cần hỏi lại điểm nào thay vì bắt đầu từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Bán vài món qua livestream cho vui có phải kê khai thuế không?
Nguyên tắc chung là thu nhập từ kinh doanh thuộc diện kê khai, còn một hoạt động được xem là kinh doanh hay chỉ là bán lại đồ dùng cá nhân thì tuỳ tính chất và mức độ thường xuyên. Bài viết không kết luận thay được cho trường hợp cụ thể. Nếu việc bán đã lặp lại đều đặn và bạn có nhập hàng về để bán, hãy hỏi cơ quan thuế quản lý.
Tiền quà tặng nhận khi livestream có bị tính thuế không?
Khoản chi trả từ nền tảng là một dòng thu nhập riêng và có thể được xử lý khác với tiền bán hàng. Cách xếp loại và việc nền tảng đã khấu trừ gì trước khi chi trả phụ thuộc quy định hiện hành và điều khoản của từng nền tảng. Bạn nên lưu lịch sử rút tiền, sao kê và mang đi hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế.
Mức doanh thu bao nhiêu thì người bán hàng qua livestream phải nộp thuế?
Có quy định về mức doanh thu làm căn cứ phát sinh nghĩa vụ nộp, nhưng con số này được điều chỉnh theo thời kỳ nên bài không nêu. Hãy tra mức hiện hành tại cơ quan thuế hoặc trên cổng thông tin chính thức của ngành thuế. Trước khi tra, bạn cần biết tổng doanh thu cả năm của mình cộng từ mọi kênh.
Nhận hoa hồng tiếp thị liên kết khi live thì ai kê khai thuế?
Tuỳ chương trình và quy định hiện hành, bên chi trả hoa hồng có thể đã khấu trừ một phần trước khi chuyển tiền, hoặc bạn phải tự kê khai. Cách chắc nhất là đọc điều khoản chương trình, xem bảng hoa hồng từng kỳ có dòng khấu trừ hay không, rồi hỏi kế toán xem phần còn lại bạn cần làm gì.
Chưa đăng ký kinh doanh mà đã bán qua livestream một thời gian thì nên làm gì?
Việc đầu tiên là gom lại số liệu thật: doanh thu theo tháng, theo kênh, kèm sao kê và báo cáo của sàn. Sau đó mang số liệu tới cơ quan thuế quản lý hoặc một kế toán để được hướng dẫn hình thức đăng ký và cách xử lý giai đoạn đã qua. Chủ động hỏi sớm luôn dễ xử lý hơn chờ tới khi có thông báo.
Hỏi về thuế bán hàng qua livestream ở đâu cho chính xác?
Nơi có câu trả lời chính thức là cơ quan thuế quản lý nơi bạn cư trú hoặc kinh doanh, qua bộ phận hướng dẫn người nộp thuế hoặc các kênh hỗ trợ điện tử của ngành thuế. Kế toán dịch vụ và đại lý thuế giúp bạn làm phần kê khai định kỳ. Thông tin trong các nhóm bán hàng chỉ nên dùng để biết cần hỏi gì.
Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.
