Thiết bị livestream cần những gì? Danh sách theo ba mức đầu tư
Mua theo thứ tự tiếng, ánh sáng, mạng rồi mới tới hình. Ba mức đầu tư, mỗi mức gồm gì, tốn khoảng bao nhiêu và những món người mới chưa cần đụng tới.
Thiết bị livestream tối thiểu chỉ gồm bốn thứ: một máy có camera (điện thoại đang dùng là đủ), một micro đặt gần miệng, một nguồn sáng chiếu vào mặt và một đường mạng tải lên ổn định.
Khi bỏ tiền, thứ tự ưu tiên là tiếng, rồi ánh sáng, rồi mạng, sau cùng mới tới hình. Ba mức đầu tư bên dưới đi đúng thứ tự đó: khởi đầu bằng điện thoại, bán chuyên với máy tính và máy quay rời, chuyên nghiệp với nhiều máy quay và người vận hành.
Vì sao thứ tự ưu tiên là tiếng, ánh sáng, mạng rồi mới tới hình
Người xem tha thứ cho hình hơi mờ, nhưng tiếng rè, tiếng vang hay tiếng nhỏ thì họ lướt đi sau vài giây. Lý do rất đời: nhiều người để buổi live chạy trong lúc nấu cơm, lái xe, làm việc, mắt rời màn hình nhưng tai vẫn nghe. Với buổi bán hàng, giá, kích cỡ, cách đặt đều đi qua lời nói. Vì vậy đồng đầu tiên nên bỏ vào micro, và nhớ một điều rẻ hơn mọi món đồ: micro bình dân đặt cách miệng một gang tay luôn thắng micro đắt tiền đặt cách hai mét.
Ánh sáng xếp thứ hai vì nó quyết định chất lượng hình nhiều hơn chính camera. Cảm biến nào thiếu sáng cũng phải tự đẩy độ nhạy lên, hình nổi hạt, da bệt màu. Bộ mã hoá lại phải tốn dữ liệu để nén đám hạt nhiễu nhấp nháy ấy, nên hình tới người xem vỡ thêm một lần nữa. Một chiếc đèn vài trăm nghìn đặt đúng chỗ làm điện thoại tầm trung cho hình sạch hơn máy đắt tiền quay trong phòng tối.
Mạng đứng thứ ba. Hình đẹp, tiếng hay mà đường tải lên chập chờn thì người xem chỉ thấy vòng tròn xoay. Quy tắc nghề: bitrate (lượng dữ liệu gửi đi mỗi giây) không vượt quá khoảng một nửa tốc độ tải lên bạn đo được vào đúng giờ sẽ phát. Phần lớn trường hợp, mạng không đòi mua thêm gì: chỉ cần đo, đứng gần bộ phát Wi-Fi hoặc cắm dây nếu phát từ máy tính, và để sẵn gói dữ liệu di động làm đường dự phòng.
Hình xếp cuối không phải vì hình không đáng gì. Camera của điện thoại vài năm gần đây đã dư sức cho một buổi phát 720p hay 1080p; nâng camera khi ba thứ đứng trước chưa ổn là tiêu tiền vào chỗ người xem không nhận ra.
Ba mức đầu tư: mỗi mức gồm gì, tốn khoảng bao nhiêu
Bảng dưới gom ba mức theo con đường người làm nghề thường đi. Khoảng chi là số tham khảo, chưa tính điện thoại hay máy tính bạn đã có, và thay đổi theo thời điểm, theo hãng, theo nơi bán.
| Mức | Gồm những gì | Khoảng chi tham khảo | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Khởi đầu bằng điện thoại | Điện thoại đang dùng, chân máy vững, micro cài áo, một đèn, sạc và cáp dài | Khoảng 500 nghìn tới 3 triệu đồng | Người mới, shop một người, buổi trò chuyện |
| Bán chuyên | Máy tính chạy phần mềm phát luồng, webcam tốt hoặc máy ảnh kèm thiết bị ghi hình, micro để bàn hoặc không dây, hai đèn, mạng dây | Khoảng 10 tới 40 triệu đồng, chưa kể máy tính | Người phát đều hằng tuần, lớp học, shop đã có đơn ổn định |
| Chuyên nghiệp | Hai ba máy quay, bàn trộn hình, bàn trộn tiếng, dàn đèn, máy tính mã hoá riêng, người vận hành | Từ khoảng 80 triệu tới vài trăm triệu đồng | Studio, sự kiện, thương hiệu phát nhiều giờ mỗi ngày |
Đừng đọc bảng như ba bậc thang phải leo cho đủ. Rất nhiều kênh bán hàng chạy tốt nhiều năm ở mức đầu, và không ít bộ đồ chuyên nghiệp nằm phủ bụi vì chủ không có người vận hành. Mức đúng là mức thấp nhất mà ở đó giới hạn của buổi live không còn nằm ở thiết bị.
Mức khởi đầu: điện thoại và bốn món phụ
Ở mức này bạn không mua máy mới. Bốn món phụ chữa đúng ba điểm yếu của điện thoại khi lên sóng: hình rung, mặt tối, tiếng xa.
- Chân máy vững. Cầm tay mười phút là mỏi, dựa máy vào chồng sách thì góc nhìn lên cằm. Chân máy cho bạn hai thứ miễn phí: khung hình đứng yên và ống kính ngang tầm mắt.
- Micro cài áo. Loại có dây cắm thẳng vào điện thoại là món rẻ nhất mà hiệu quả rõ nhất trong cả danh sách. Kiểm cổng cắm của máy trước khi mua: máy không có lỗ tai nghe thì cần loại đầu USB-C hoặc Lightning, hoặc một đầu chuyển đúng chuẩn.
- Một đèn. Đèn vòng hoặc đèn bảng LED chỉnh được độ sáng, đặt chếch trước mặt, cao hơn mắt một chút. Ban ngày ngồi quay mặt ra cửa sổ thì chưa cần cả đèn.
- Sạc và cáp dài. Phát trực tiếp ngốn pin nhanh hơn mọi việc khác trên điện thoại. Cáp dài hai mét cho phép cắm sạc mà không kéo lệch chân máy.
Cả bộ mua được trong một buổi chiều và bỏ vừa một túi vải. Tiêu chí chọn từng món, cách dùng camera sau và cách chống nóng máy nằm ở bài bộ đồ gọn để live bằng điện thoại.
Mức bán chuyên: thêm máy tính và máy quay rời
Bạn bước sang mức này khi buổi phát cần những thứ điện thoại không làm được: hai góc máy, chia sẻ màn hình máy tính, chèn logo và băng chữ, hoặc ngồi phát ba bốn giờ liền mà máy không nóng. Trung tâm của bộ đồ lúc này là một máy tính chạy OBS (phần mềm dựng hình và phát luồng miễn phí) hoặc một phần mềm cùng loại.
Về hình, người ngồi bàn nói chuyện, dạy học thường chỉ cần một webcam tốt: cắm là chạy, phát nhiều giờ không nóng. Muốn nền mờ, màu da đẹp thì dùng máy ảnh rời nối qua thiết bị ghi hình (capture card), một hộp nhỏ biến tín hiệu HDMI thành nguồn hình mà máy tính nhận như webcam. Về tiếng, micro để bàn cắm USB là đường gọn nhất; micro không dây hợp với người đứng bán hàng, đi lại. Thêm đèn thứ hai để xoá bóng một bên mặt, và kéo một sợi dây mạng tới máy tính thay cho Wi-Fi.
Cái giá của mức bán chuyên không chỉ là tiền. Bạn nhận về mình những việc ứng dụng trên điện thoại vẫn âm thầm làm hộ: chọn độ phân giải, bitrate, canh máy có quá tải không. Hãy phát thử ở chế độ riêng tư ít nhất mười phút, xem bằng một thiết bị khác, trước khi dùng bộ đồ mới cho buổi thật.
Nếu thứ bạn cần chỉ là logo, băng chữ, chia sẻ màn hình hay mời một khách lên hình, chưa chắc phải mua máy tính mạnh. Một lựa chọn là phòng phát chạy ngay trên trình duyệt như của VietnamStream, phần ghép hình và đẩy luồng tới nền tảng do máy chủ lo; xem cách hoạt động ở trang phòng phát trực tiếp trên trình duyệt.
Mức chuyên nghiệp: nhiều máy quay và một ê-kíp
Mức ba không phải là mức hai mua thêm đồ đắt hơn. Nó là một hệ thống: hai ba máy quay cho góc toàn, góc cận người dẫn và góc sản phẩm; một bàn trộn hình để chuyển cảnh bằng nút bấm; một bàn trộn tiếng gom nhiều micro; dàn đèn cố định; một máy tính chỉ lo mã hoá và đẩy luồng. Mọi mắt xích đều có phương án dự phòng, vì buổi phát lúc này gắn với doanh thu thật hoặc với một sự kiện không diễn lại được.
Hệ thống đó cần người. Người dẫn không thể vừa nói vừa chuyển cảnh, vừa canh tiếng, vừa trả lời bình luận. Tối thiểu là thêm một người ngồi bàn điều khiển; buổi lớn cần riêng người lo tiếng và người lo bình luận, đơn hàng. Chưa có người thì chưa nên mua.
Dấu hiệu nên lên mức này: doanh thu từ live đã đều qua nhiều tháng, và khi xem lại bản ghi, thứ làm buổi phát kém đi là giới hạn của máy móc chứ không phải kịch bản hay người dẫn. Danh sách thành phần và thứ tự nâng cấp nằm ở bài bộ đồ live chuyên nghiệp gồm những gì.
Những thứ chưa cần mua ở mức đầu
Danh sách dài không làm buổi live hay hơn. Sáu món dưới đây hay bị mua sớm nhất và nằm trong tủ lâu nhất:
Máy ảnh rời và thiết bị ghi hình. Hình đẹp hơn thật, nhưng kéo theo máy tính, cáp, nguồn cho máy ảnh chạy lâu và cả một buổi tối học cách nối. Khi tiếng và đèn chưa ổn, người xem không nhận ra khác biệt của ống kính.
Bàn trộn tiếng nhiều kênh. Một người nói một micro thì không có gì để trộn. Bàn trộn chỉ có việc khi bạn có từ hai micro trở lên, có nhạc cụ, hoặc hát có nhạc nền.
Phông xanh. Tách nền đẹp cần đèn chiếu đều riêng cho phông và khoảng cách giữa người với phông. Trong phòng nhỏ, một bức tường gọn và một kệ hàng sắp ngay ngắn trông thật hơn nền ảo viền răng cưa.
Tay cầm chống rung. Chỉ cần khi vừa đi vừa phát. Ngồi hoặc đứng một chỗ thì chân máy làm việc đó tốt hơn và không hết pin.
Đèn màu trang trí. Đẹp trên ảnh chụp góc làm việc, nhưng không giúp gì cho khuôn mặt. Mua sau cùng, khi đèn chính đã đúng.
Điện thoại mới. Trừ khi máy hiện tại tự tắt vì nóng hoặc không cài nổi ứng dụng, tiền đổi máy mua được trọn bộ bốn món phụ và còn thừa.
Thứ tự mua khi mỗi lần chỉ đủ tiền cho một món
Lấy ví dụ một shop mỹ phẩm một người, đang cầm điện thoại bằng tay và nói vào micro của máy. Thứ tự hợp lý:
- Chân máy. Rẻ nhất, và nó giải phóng hai tay để cầm sản phẩm ngay từ buổi sau.
- Micro cài áo có dây. Nghe lại bản ghi trước và sau khi mua, khác biệt rõ tới mức không cần ai thuyết phục.
- Một đèn chỉnh được độ sáng. Nếu chỉ live ban ngày cạnh cửa sổ, lùi món này xuống sau.
- Sạc, cáp dài, và một điện thoại cũ mượn của người nhà để đọc bình luận.
- Đèn thứ hai hoặc tấm hắt sáng, khi thấy một bên mặt hay sản phẩm còn bóng đổ.
- Tới đây mới cân nhắc máy tính, webcam, micro không dây, tuỳ việc buổi phát đang thiếu gì.
Mỗi lần mua xong một món, phát thử và xem lại bản ghi bằng tai nghe trước khi mua món tiếp. Cách này tránh được lỗi phổ biến nhất: mua cả bộ trong một ngày, không biết món nào tạo ra khác biệt, và không biết món nào đang gây ra tiếng rè.
Tự kiểm: giới hạn đang nằm ở thiết bị hay ở chỗ khác
Trước khi mở ví cho món tiếp theo, làm một phép thử mất mười lăm phút. Phát một buổi ở chế độ chỉ mình bạn thấy, nói và làm đúng như buổi thật, đi lại đúng những chỗ sẽ đi. Sau đó mở bản ghi trên một thiết bị khác, đeo tai nghe, và trả lời bốn câu: có nghe rõ từng chữ khi nhắm mắt không; mặt có sáng đều, sản phẩm có đúng màu không; hình có đứng lại hay vỡ ô vuông lúc nào không; có chi tiết nào trong khung làm mắt bị kéo khỏi người dẫn không.
Câu nào trả lời "chưa" thì đó là món cần chữa, theo đúng thứ tự tiếng, sáng, mạng, hình. Nếu cả bốn câu đều ổn mà buổi live vẫn vắng, vấn đề không nằm trong túi đồ nghề: nó nằm ở giờ phát, ở mười giây mở đầu, ở cách nói về sản phẩm. Mua thêm máy lúc đó chỉ làm bạn bận tay hơn.
Riêng về tiếng, lựa chọn giữa các loại micro phụ thuộc vào việc bạn ngồi, đứng hay di chuyển; bài chọn micro cài áo, để bàn hay không dây đi kỹ từng trường hợp.
Câu hỏi thường gặp
Livestream cần những thiết bị gì là tối thiểu?
Tối thiểu là một điện thoại có camera, một micro đặt gần miệng, một nguồn sáng chiếu vào mặt và mạng tải lên ổn định. Điện thoại và mạng thường có sẵn, nên phần phải mua chỉ là chân máy, micro cài áo và một chiếc đèn. Bấy nhiêu đủ cho buổi trò chuyện và bán hàng một người.
Mới bắt đầu livestream nên mua gì trước tiên?
Mua chân máy và micro cài áo trước, sau đó tới đèn. Chân máy giữ khung hình đứng yên và giải phóng hai tay; micro cài áo đưa tiếng nói tới gần, thứ người xem nhạy cảm nhất. Camera và máy tính để sau, khi tiếng và ánh sáng đã ổn.
Bộ thiết bị livestream cho người mới tốn khoảng bao nhiêu tiền?
Nếu đã có điện thoại, bộ phụ kiện khởi đầu gồm chân máy, micro cài áo, đèn, sạc và cáp dài thường nằm trong khoảng 500 nghìn tới 3 triệu đồng. Đây là con số tham khảo, thay đổi theo hãng và thời điểm. Mức bán chuyên với máy tính và máy quay rời tốn gấp nhiều lần.
Có cần mua máy ảnh để livestream không?
Phần lớn người mới không cần. Máy ảnh cho hình đẹp nhất nhưng đòi thêm thiết bị ghi hình, máy tính và nguồn điện chạy lâu. Điện thoại hoặc webcam tốt, cộng ánh sáng đúng, đã đủ cho hầu hết buổi phát. Chỉ nên tính tới máy ảnh khi tiếng, đèn và mạng đều ổn mà bạn vẫn muốn hình nổi bật hơn.
Livestream bằng điện thoại hay máy tính thì tốt hơn?
Điện thoại nhanh, gọn, hợp với người mới và buổi phát đơn giản. Máy tính hợp khi cần nhiều nguồn hình, chia sẻ màn hình, chèn chữ, hoặc phát nhiều giờ liền. Không có loại nào tốt hơn tuyệt đối; nên bắt đầu bằng điện thoại và chỉ chuyển khi gặp việc điện thoại không làm được.
Mạng bao nhiêu thì đủ để livestream?
Điều cần nhìn là tốc độ tải lên, không phải tải về. Đo vào đúng giờ sẽ phát, rồi đặt bitrate không quá khoảng một nửa con số đo được. Ví dụ tải lên 10 Mbps thì phát quanh 4.000 kbps là an toàn. Ứng dụng trên điện thoại tự chọn mức này, nhưng mạng yếu thì hình vẫn giật.
Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.
