Bỏ qua menu
LivestreamVietNam.comTạp chí nghề livestream
Nghề livestream và thu nhập

Xây thương hiệu cá nhân qua livestream khi chưa ai biết đến

Thương hiệu cá nhân trên sóng trực tiếp đến từ sự lặp lại: một chủ đề hẹp, một khung giờ, một cách nói. Bài hướng dẫn viết câu định vị và cách đo ba tháng đầu bằng số người quay lại.

Ban biên tập Livestream Việt NamĐăng 13 phút đọc

Để xây thương hiệu cá nhân qua livestream khi chưa ai biết đến, bạn chọn một chủ đề hẹp, một khung giờ, một cách nói, rồi lặp lại đủ lâu để người xem gọi được tên bạn kèm một điều cụ thể.

Bắt đầu bằng một câu định vị trả lời ba ý: nói với ai, về điều gì, khác ở đâu. Sau đó giữ nguyên các dấu hiệu nhận diện như câu chào, góc máy, khung giờ. Trong ba tháng đầu, thước đo là số người quay lại chứ không phải số người xem cao nhất của một buổi.

Thương hiệu cá nhân là câu người xem dùng để kể về bạn

Bỏ qua mọi định nghĩa dài. Thương hiệu cá nhân của một người phát là câu mà người xem nói khi giới thiệu bạn cho người khác: “anh thợ điện tối thứ năm hay live chữa lỗi quạt”, “chị bán vải giải thích chất liệu rất kỹ”. Nếu người xem không nói được một câu như vậy, bạn chưa có thương hiệu, dù kênh có bao nhiêu người theo dõi.

Câu đó có ba phần: bạn là ai, bạn làm gì cho họ, và một chi tiết khiến họ nhớ. Điều đáng chú ý là người xem chỉ nhớ nổi một thứ về mỗi người. Bạn vừa nấu ăn, vừa dạy tiếng Anh, vừa bán mỹ phẩm thì trong đầu họ bạn không là gì cả.

Sóng trực tiếp có lợi thế riêng so với video dựng sẵn trong việc này. Người xem thấy bạn lúc vấp, lúc không biết, lúc bị hỏi khó. Sự tin cậy đến từ cách bạn xử lý những lúc đó, và nó không dựng giả được qua hàng chục buổi. Mặt trái: tính cách thật sẽ lộ ra, nên cái bạn xây phải là cái bạn thật sự có.

Viết câu định vị: nói với ai, về điều gì, khác ở đâu

Câu định vị là việc đầu tiên, làm trước cả việc mua micro. Nó không phải khẩu hiệu để đăng lên; nó là câu bạn tự đọc trước mỗi buổi để biết hôm nay nói gì và không nói gì.

Khuôn: “Mình giúp [ai] [làm được điều gì] bằng cách [điểm khác].”

Nói với ai

Càng cụ thể càng tốt. “Phụ nữ” là quá rộng. “Mẹ có con dưới ba tuổi tự nấu ăn dặm” là một người bạn hình dung được, biết họ rảnh lúc mấy giờ và đang lo điều gì.

Về điều gì

Một việc người ấy đang cần làm được. Không phải “chia sẻ về ẩm thực” mà là “nấu bữa ăn dặm trong hai mươi phút từ đồ có sẵn ở chợ”.

Khác ở đâu

Không cần độc nhất. Chỉ cần một điểm thật mà bạn giữ được lâu: nghề của bạn, hoàn cảnh của bạn, cách bạn làm. “Mình là điều dưỡng nhi”, “mình nấu trong bếp trọ mười mét vuông”, “mình luôn cân đo trước máy quay”.

Ba ví dụ ghép lại:

  • Mình giúp người mới nuôi cá cảnh giữ hồ không chết cá trong tháng đầu, bằng kinh nghiệm mười năm bán cá ở chợ.
  • Mình giúp chủ tiệm tạp hoá tự sửa lỗi thường gặp trên máy tính tiền, chỉ dùng điện thoại và nói bằng tiếng dễ hiểu.
  • Mình giúp người đi làm văn phòng chọn vải may áo dài lần đầu, bằng cách đưa từng tấm vải ra ánh sáng thật.

Cách tự kiểm: đọc câu của bạn cho một người ngoài ngành. Nếu họ nói ngay được tên một người quen “cần xem cái này”, câu đã đủ hẹp. Nếu họ chỉ gật gù, viết lại.

Vì sao chủ đề hẹp thắng khi chưa ai biết đến bạn

Người mới sợ chủ đề hẹp vì nghĩ ít người xem. Thực tế ngược lại: kênh chưa tên tuổi chỉ có một cách được nhớ, đó là thành người đầu tiên người ta nghĩ tới cho một việc nhỏ.

Chủ đề rộngChủ đề hẹp
Ví dụLàm đẹpChăm da dầu mụn cho nam sinh viên
Bạn đứng cạnh aiHàng nghìn kênh lớn đã có sẵnMột vài kênh, có khi chưa có ai
Người xem lần đầu nghĩ gìKênh này giống các kênh khácKênh này nói đúng chuyện của mình
Lý do quay lạiKhông rõBuổi sau nói tiếp vấn đề của họ
Tiêu đề buổi phátChung chung, khó đặtTự viết ra từ câu hỏi của người xem
Khi muốn mở rộngKhông biết mở theo hướng nàoMở sang chủ đề kề bên, mang theo người xem cũ

Hẹp không có nghĩa là mãi mãi hẹp. Kênh chăm da cho nam sinh viên sau một năm mở sang cạo râu, tóc, trang phục đi phỏng vấn. Nhưng thứ tự là hẹp trước, rộng sau; làm ngược lại thì không ai nhớ điểm bắt đầu.

Một phép thử cho chủ đề: bạn có viết ra được ba mươi tiêu đề buổi phát mà không lặp ý không. Dưới mười lăm thì quá hẹp hoặc bạn chưa đủ hiểu. Viết ra dễ dàng cả trăm thì có lẽ còn quá rộng.

Dấu hiệu nhận diện: những thứ phải giống nhau ở mọi buổi

Người xem nhận ra một kênh bằng tai và mắt trước khi bằng lý trí. Năm thứ sau nên giữ nguyên qua ít nhất ba tháng:

Câu chào. Một câu mở đầu cố định trong mười giây, nói tên bạn và việc của buổi: “Chào cả nhà, Tùng cá cảnh đây, tối nay mình xử lý hồ bị đục.” Lặp nguyên văn mỗi buổi. Người vào muộn, người xem lại đoạn cắt đều nghe thấy cùng một câu và ghép được tên với việc.

Góc máy và khung hình. Cùng một chỗ ngồi, cùng phông phía sau, cùng cỡ hình. Người lướt qua nhận ra bạn trước khi nghe tiếng. Phông không cần đẹp, cần đúng với việc bạn làm: kệ hồ cá, bàn cắt vải, góc bếp thật.

Khung giờ. Cùng ngày, cùng giờ mỗi tuần. Đây là dấu hiệu nhận diện mạnh nhất và ít được coi là nhận diện nhất. “Tối thứ năm tám giờ” là một phần tên của bạn.

Một vật hoặc một thói quen. Cái tạp dề xanh, cái ca tráng men, cách bạn gõ nhẹ lên bàn trước khi trả lời câu hỏi khó. Một thứ thôi, và phải là thứ tự nhiên với bạn.

Câu kết. Kết thúc bằng cùng một lời hẹn có ngày giờ và chủ đề buổi sau. Người xem biết khi nào quay lại và quay lại vì điều gì.

Thứ được phép thay đổi là nội dung từng buổi. Thứ không nên đổi là cái khung chứa nó. Người mới thường làm ngược: nội dung thì lặp, còn phông, giờ, cách chào thì mỗi tuần một kiểu vì thấy chán. Bạn chán sau mười buổi, nhưng người xem mới gặp bạn lần thứ hai. Lời hẹn cuối buổi làm thế nào cho có tác dụng được bàn trong bài kết thúc buổi livestream để người xem quay lại.

Một cách nói, và phải là cách của bạn

Cách nói gồm tốc độ, từ ngữ, mức độ đùa, cách xưng hô, cách phản ứng khi không biết. Chọn cách gần nhất với lúc bạn nói chuyện với khách quen hoặc bạn bè, vì đó là cách duy nhất giữ được qua trăm buổi. Giọng mượn từ một người nổi tiếng nào đó sẽ rơi ra ở buổi thứ năm, lúc bạn mệt.

Một cách tìm ra cách nói của mình: ghi âm lúc bạn giải thích một việc trong nghề cho người thân, nghe lại, ghi ra ba từ hay cụm từ bạn dùng tự nhiên và giữ chúng. Rồi ghi ra một thói quen làm người nghe khó chịu, như ậm ừ kéo dài hay nói quá nhanh ở cuối câu, và sửa đúng thứ đó.

Quy ước xưng hô nên cố định: bạn xưng gì, gọi người xem là gì. Đổi qua lại giữa nhiều kiểu trong cùng một buổi khiến người nghe không biết mình đang ở quan hệ nào với bạn.

Quyết định trước cả những điều bạn không làm: không chê người khác trong ngành, không bàn chuyện ngoài chủ đề, không trả lời điều mình không chắc mà nói “câu này mình chưa rõ, buổi sau mình trả lời”. Câu cuối cùng ấy, nói thật và giữ lời, xây lòng tin nhanh hơn mọi màn thể hiện hiểu biết.

Ba tháng đầu: đếm người quay lại, không đếm đỉnh

Số người xem cao nhất của một buổi phụ thuộc nhiều vào may rủi: được đề xuất, trúng giờ, có người chia sẻ. Số người quay lại phụ thuộc vào bạn. Kênh mới nên đo thứ mình điều khiển được. Cách làm không cần công cụ nào:

  1. Sau mỗi buổi, mở phần bình luận và ghi tên những người đã lên tiếng vào một bảng tính, mỗi buổi một cột.
  2. Đánh dấu những tên đã xuất hiện ở buổi trước. Đó là số người quay lại có tiếng nói.
  3. Ghi thêm số người xem trung bình và thời gian xem trung bình nếu nền tảng có cho xem.
  4. Mỗi tuần đếm: bao nhiêu tên xuất hiện từ hai buổi trở lên trong bốn buổi gần nhất.
  5. Gọi tên những người ấy khi họ vào, nhớ câu hỏi lần trước của họ. Đây vừa là phép đo vừa là cách làm con số tăng.
  6. Cuối mỗi tháng hỏi thẳng người xem quen: buổi nào có ích nhất, muốn nghe gì tiếp. Chủ đề của tháng sau lấy từ đây.

Mốc để tự đánh giá, mang tính tham khảo: sau tháng đầu có vài tên quen là đang đúng hướng; sau ba tháng có một nhóm mươi, mười lăm người gần như buổi nào cũng có mặt là đã có nền. Con số nhỏ, nhưng đó là những người sẽ giới thiệu bạn bằng đúng cái câu bạn muốn.

Nếu sau sáu tới tám buổi không có tên nào lặp lại, đừng vội đổi chủ đề. Kiểm theo thứ tự: giờ phát có cố định không, có báo trước không, tiêu đề có nói rõ buổi này giải quyết việc gì không. Cách báo trước có trong bài báo trước buổi live để có người chờ sẵn.

Năm cách tự phá thương hiệu của mình

Xây thì chậm, phá thì nhanh. Những việc sau làm hỏng nhận diện ngay cả khi mọi thứ khác đang đúng:

Đổi chủ đề sau vài buổi vắng. Bốn buổi chưa đủ để biết gì. Mỗi lần đổi là một lần bắt đầu lại từ không, và vài người đã bắt đầu nhớ bạn cũng mất theo.

Bắt chước kênh lớn. Sao chép cách nói, cách đùa, cả câu chào. Người xem đã có bản gốc; bản sao không có lý do tồn tại.

Mua mắt xem, mua người theo dõi. Con số đẹp lên nhưng không ai bình luận, không ai quay lại, và phép đo duy nhất có ý nghĩa của bạn bị làm bẩn. Nền tảng cũng có chính sách xử lý tương tác giả.

Nói về mình thay vì nói cho người xem. Kể thành tích, kể chuyện riêng dài dòng. Người xem ở lại vì việc của họ được giải quyết. Chuyện của bạn chỉ nên xuất hiện khi nó giúp giải thích điều đang nói.

Nhận quảng cáo trái với điều mình nói. Kênh dạy chăm da tối giản mà tuần nào cũng giới thiệu mười món. Một hợp đồng như vậy có thể xoá công sức của nhiều tháng.

Điểm chung của cả năm là sốt ruột. Thương hiệu cá nhân là kết quả phụ của việc có ích một cách đều đặn; không có đường tắt nào bền.

Mười hai tuần đầu làm gì

Một lịch tối giản cho người bắt đầu từ con số không, hai tới ba buổi mỗi tuần:

  • Tuần 1: viết câu định vị, viết ba mươi tiêu đề, chọn ngày giờ cố định, dựng một góc phát và phát thử riêng tư.
  • Tuần 2 tới 4: phát đúng lịch, giữ nguyên câu chào, góc máy, câu kết. Chưa đo gì ngoài việc có phát đủ buổi hay không.
  • Tuần 5 tới 8: bắt đầu bảng tên người quay lại. Mỗi buổi giải quyết đúng một câu hỏi lấy từ bình luận của buổi trước.
  • Tuần 9 tới 12: cắt mỗi buổi thành một hai đoạn ngắn có câu chào và một ý trọn vẹn để người chưa biết bạn gặp bạn ở nơi khác. Hỏi người xem quen về chủ đề tháng tới.
  • Hết tuần 12: đọc lại câu định vị. Sửa nếu người xem thật khác với người bạn hình dung, nhưng chỉ sửa một trong ba vế.

Việc cắt buổi phát thành đoạn ngắn là cách chính để người lạ tìm thấy một kênh chưa có tên; quy trình có trong bài cắt buổi live thành video ngắn.

Chưa cần trong mười hai tuần này: logo, bộ nhận diện màu sắc, nhạc hiệu, áo đồng phục, trang web riêng. Những thứ đó trang trí cho một thương hiệu đã có; chúng không tạo ra nó. Thứ tạo ra nó là ba mươi buổi phát đúng giờ, cùng một câu chào, mỗi buổi giúp được một người một việc.

Câu hỏi thường gặp

Xây thương hiệu cá nhân qua livestream mất bao lâu?

Không có mốc chung, nhưng nên tính bằng quý chứ không bằng tuần. Với lịch hai ba buổi cố định mỗi tuần, ba tháng đầu thường đủ để có một nhóm nhỏ người xem quay lại và gọi được tên kênh kèm một việc cụ thể. Để người ngoài nhóm đó biết tới thì cần lâu hơn và cần thêm video ngắn cắt từ buổi phát.

Chưa có người theo dõi thì nên livestream về chủ đề gì?

Chọn một chủ đề hẹp nằm ở chỗ giao giữa việc bạn làm được thật và việc một nhóm người cụ thể đang cần. Thử bằng cách viết ba mươi tiêu đề buổi phát; viết được mà không lặp ý thì chủ đề đủ rộng để đi lâu và đủ hẹp để người xem nhớ bạn vì một điều.

Có cần logo, nhạc hiệu và phông nền riêng để tạo nhận diện không?

Chưa cần ở giai đoạn đầu. Nhận diện của một kênh phát trực tiếp đến trước hết từ câu chào cố định, góc máy quen, khung giờ không đổi và cách nói nhất quán. Logo và nhạc hiệu chỉ có tác dụng khi người xem đã có điều gì đó để gắn vào chúng.

Vì sao nên đo số người quay lại thay vì số người xem cao nhất?

Số người xem cao nhất phụ thuộc nhiều vào việc buổi phát có được đề xuất hay không, lên xuống thất thường và ít nói lên chất lượng. Số người quay lại cho biết nội dung có đáng để người ta dành thêm một buổi tối hay không, và đó là nền của mọi nguồn thu về sau.

Người hướng nội, ngại nói có xây được thương hiệu cá nhân bằng livestream không?

Được. Người xem không cần bạn sôi nổi, họ cần bạn có ích và nhất quán. Nhiều kênh được tin vì người phát nói chậm, ít lời và chỉ nói điều mình chắc. Hãy chọn dạng buổi phát hợp với mình, ví dụ vừa làm vừa giải thích, thay vì cố trò chuyện liên tục.

Có nên dùng tên thật hay nghệ danh khi livestream?

Cả hai đều được, miễn là ngắn, dễ đọc, dễ gõ tìm và gắn được với việc bạn làm, kiểu tên kèm nghề. Điều quan trọng là dùng một tên thống nhất ở mọi nơi và không đổi. Nếu ký với công ty quản lý, cần làm rõ trong hợp đồng nghệ danh thuộc về ai.

câu chào livestreamchọn chủ đề hẹpđịnh vị kênh livestreamkênh mới bắt đầukhung giờ cố địnhngười xem quay lạinhận diện kênh livethương hiệu cá nhân livestreamxây kênh từ con số khôngxây thương hiệu cá nhân

Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.

Đọc tiếp

Cùng chuyên mục

Từ đội làm tạp chí này

VietnamStream: phát trực tiếp một lần, lên mọi nền tảng

Phòng phát ngay trên trình duyệt, mời khách bằng một đường link, phát cùng lúc lên Facebook, YouTube, TikTok. Tải video lên để hẹn giờ hoặc phát lặp 24/7. Có gói miễn phí.