Livestream bán hàng tuyển dụng: việc gì, lương tính ra sao?
Tin tuyển người live bán hàng thường gọn vài dòng, phần quan trọng nằm ở chỗ không viết ra. Bài chỉ cách đọc mô tả công việc, cách tính lương thưởng và những câu nên hỏi lại.
Các tin livestream bán hàng tuyển dụng thường tìm bốn vị trí: người dẫn, trợ lý, vận hành kỹ thuật và quản lý phiên. Lương phổ biến nhất được tính bằng một khoản cứng theo ca hoặc theo tháng, cộng thưởng theo doanh số của phiên.
Mức cụ thể tuỳ ngành hàng, thành phố và kinh nghiệm nên không có con số chung. Thứ cần hỏi kỹ hơn con số là cách tính: ca dài mấy giờ, ai chuẩn bị kịch bản, và thưởng tính trên đơn đặt hay đơn giao thành công.
Ai đang đăng tin tuyển và họ thật sự cần gì
Có ba kiểu nơi tuyển, và cùng một chức danh ở ba nơi là ba công việc khác nhau. Kiểu thứ nhất là shop hoặc nhãn hàng tự làm: bạn bán hàng của chính nơi trả lương, làm cố định một ngành, thường kiêm thêm việc lặt vặt như chụp ảnh, trả lời tin nhắn. Kiểu thứ hai là công ty dịch vụ nhận live thuê cho nhiều nhãn: hôm nay bán mỹ phẩm, mai bán đồ gia dụng, lịch dày, học nghề nhanh nhưng áp lực số cao. Kiểu thứ ba là công ty quản lý người phát nội dung giải trí, kiếm tiền từ quà tặng; đây là nghề khác hẳn dù tin đăng cũng ghi “tuyển livestream”.
Đọc tin, việc đầu tiên là xác định mình đang nhìn kiểu nào. Dấu hiệu: tin của shop nêu tên sản phẩm cụ thể; tin của công ty dịch vụ nêu “đa ngành hàng” và số ca mỗi tuần; tin của công ty quản lý nói về ngoại hình, giờ phát buổi tối và “thu nhập không giới hạn” mà không nhắc tới sản phẩm nào.
Thứ nhà tuyển dụng nghiêm túc cần không phải gương mặt đẹp mà là người đi hết ca mà không hụt hơi, nhớ được thông tin sản phẩm, và đến đúng giờ. Phòng live sợ nhất là người dẫn báo nghỉ trước giờ lên sóng ba mươi phút.
Bốn vị trí hay tuyển và yêu cầu thật của từng vị trí
Tên gọi mỗi nơi một khác, nhưng công việc quy về bốn vai dưới đây. Cột cuối là phần tin tuyển dụng ít khi viết ra.
| Vị trí | Việc chính | Yêu cầu thật | Điều tin đăng ít nói |
|---|---|---|---|
| Người dẫn | Đứng trước máy, giới thiệu, trả lời, kêu gọi đặt hàng | Nói rõ, đều hơi suốt ca; nhớ thông số, giá, ưu đãi; giữ bình tĩnh khi vắng hoặc bị chê | Phải tự học sản phẩm ngoài giờ; giọng và chân là thứ mỏi trước tiên |
| Trợ lý | Xếp hàng mẫu, ghim sản phẩm, lọc bình luận, đưa hàng, ghi đơn | Nhanh tay, cẩn thận với con số, hiểu ý người dẫn không cần nói | Thường kiêm đóng gói và đối soát sau phiên |
| Vận hành kỹ thuật | Dựng đèn, máy quay, micro, phần mềm phát; trực suốt phiên | Biết dò lỗi tiếng, hình, mạng; thạo ứng dụng nền tảng và OBS | Có mặt sớm nhất, về muộn nhất; lỗi kỹ thuật nào cũng bị gọi tên |
| Quản lý phiên | Lên lịch, chọn hàng, đặt ưu đãi, chia người, đọc số liệu | Hiểu gian hàng trên sàn, biết đọc chỉ số, từng tự dẫn hoặc tự vận hành | Chịu trách nhiệm doanh số; thường không tuyển người chưa có kinh nghiệm |
Shop nhỏ gộp hai ba vai vào một người. Tin ghi “tuyển nhân viên livestream” mà mô tả gồm cả dẫn, đóng hàng, trả lời tin nhắn và chạy quảng cáo thì bạn đang nhìn một công việc gộp; không xấu, nhưng lương phải tương xứng và cần hỏi rõ phần nào là chính.
Riêng vai trợ lý có nhiều việc không tên hơn người ngoài tưởng; bài trợ lý làm những việc gì trong một phiên kể theo dòng thời gian trước, trong và sau khi lên sóng.
Lương tính ra sao: bốn cách trả đang phổ biến
Không có bảng lương chung cho nghề này. Mức trả tuỳ ngành hàng, thành phố, kinh nghiệm và quy mô nơi tuyển, chênh nhau nhiều lần giữa một shop nhỏ ở tỉnh và một phòng live lớn ở thành phố. Thứ so sánh được giữa các lời mời là cách tính:
Lương cứng theo ca hoặc theo giờ. Trả một khoản cố định cho mỗi ca phát, bất kể bán được bao nhiêu. Hay gặp với người dẫn cộng tác và ở công ty dịch vụ. Ưu điểm là biết trước thu nhập; nhược điểm là ca bị cắt thì mất thu nhập, và giờ chuẩn bị thường không được tính.
Lương tháng cộng thưởng doanh số. Cách phổ biến nhất với nhân viên chính thức: một khoản cứng theo tháng kèm số ca tối thiểu, cộng thưởng tính theo doanh số phiên hoặc doanh số tháng. Phần thưởng có thể chia cho cả ê-kíp theo tỉ lệ quy định trước.
Thuần hoa hồng. Không có khoản cứng, chỉ hưởng theo đơn. Rủi ro dồn hết về người làm: phiên vắng do hàng kém, giá cao hay giờ xấu, bạn vẫn là người không có thu nhập. Chỉ nên nhận khi bạn đã có kinh nghiệm và được quyền tham gia chọn hàng, chọn giờ.
Thưởng theo mốc. Đạt mốc doanh số hoặc mốc số đơn thì nhận một khoản. Hỏi kỹ mốc đặt dựa trên số liệu nào; mốc cao hơn hẳn mức phiên từng đạt thì khoản thưởng ấy chỉ có trên giấy.
Con số ghi trong tin, kiểu “thu nhập lên tới…”, gần như luôn là trường hợp tốt nhất của người giỏi nhất trong tháng tốt nhất. Hãy hỏi mức mà một người mới ở vị trí đó nhận trong ba tháng đầu, và xin nói chuyện với một người đang làm nếu được.
Thưởng tính trên đơn đặt hay đơn giao thành công
Đây là chi tiết làm lệch thu nhập nhiều nhất và ít được hỏi nhất. Số đơn chốt trong phiên luôn lớn hơn số đơn giao thành công, vì có đơn huỷ, đơn không nhận, đơn trả về. Khoảng lệch khác nhau theo ngành và theo cách bán; phiên nào dùng ưu đãi sốc để kéo đơn thì thường lệch nhiều hơn.
Lấy một ví dụ giả định để thấy khác biệt: phiên chốt 100 đơn, sau hai tuần còn 70 đơn giao thành công. Nếu thưởng tính trên đơn đặt, bạn hưởng theo 100. Nếu tính trên đơn thành công, bạn hưởng theo 70, và phải đợi qua thời hạn đổi trả mới được chốt số. Cùng một tỉ lệ thưởng ghi trong tin, thu nhập thật lệch nhau gần một phần ba.
Tính trên đơn thành công là hợp lý với người trả lương, vì đó mới là tiền thật. Vấn đề chỉ nảy sinh khi hai bên không nói rõ từ đầu. Bạn cần biết ba điều: căn cứ là số liệu nào và ai là người xuất số liệu đó; thưởng được chốt vào ngày nào của tháng sau; và đơn huỷ vì lỗi kho, lỗi vận chuyển có bị trừ vào phần của bạn hay không.
Người dẫn có kinh nghiệm còn hỏi thêm: doanh số tính cho ai khi một đơn được đặt sau phiên qua phần xem lại, và khi hai người dẫn chung một ca thì chia thế nào.
Câu cần hỏi khi phỏng vấn
Chép danh sách này vào điện thoại. Nơi làm ăn đàng hoàng trả lời được gần hết trong năm phút; nơi lảng tránh nhiều câu thì bạn đã có câu trả lời.
- Một ca dài mấy giờ, tính từ lúc có mặt hay từ lúc lên sóng? Mỗi tuần bao nhiêu ca, có ca đêm hoặc ca ngày sale lớn không?
- Giữa ca có nghỉ không, có người đổi ca không? Một người dẫn liên tục tối đa bao lâu?
- Ai chuẩn bị kịch bản và thông tin sản phẩm? Tài liệu được gửi trước bao lâu?
- Thưởng tính trên đơn đặt hay đơn giao thành công? Số liệu lấy từ đâu, chốt ngày nào?
- Khoản cứng trả theo ca hay theo tháng? Ca bị huỷ phút chót thì có được trả không?
- Trang phục, trang điểm, đi lại ai lo? Có phải dùng tài khoản cá nhân của mình để phát không?
- Thử việc bao lâu, lương thử việc bao nhiêu, ký hợp đồng loại gì sau thử việc?
- Nếu nghỉ việc, có điều khoản nào hạn chế làm cho nơi khác cùng ngành không?
Câu về tài khoản cá nhân cần được chú ý riêng. Phát bằng kênh của bạn để bán hàng cho người khác nghĩa là mọi vi phạm chính sách, mọi khiếu nại về hàng đều gắn vào tài khoản của bạn. Nếu được yêu cầu như vậy, quyền lợi và trách nhiệm phải được viết ra.
Buổi thử trước máy: chuẩn bị thế nào
Hầu hết nơi tuyển người dẫn đều cho thử trước máy quay mười tới mười lăm phút với một sản phẩm họ đưa. Thứ được chấm không phải nói hay mà là nói được liền mạch và có cấu trúc.
- Xin tên sản phẩm trước một ngày nếu được. Không được thì mang theo một món của chính bạn để tập khung nói.
- Thuộc một khung năm ý: món này dành cho ai, giải quyết việc gì, dùng thế nào, khác gì món tương tự, đặt mua ra sao.
- Tập nói khung đó ba lần trước gương hoặc tự quay bằng điện thoại, mỗi lần ba phút, không dừng khi vấp.
- Chuẩn bị hai câu xử lý tình huống: khi không ai bình luận, và khi có người chê đắt.
- Lúc thử, cầm sản phẩm lên ngang ngực, đưa gần máy quay khi nói tới chi tiết, nhìn vào ống kính chứ không nhìn màn hình.
- Kết thúc bằng lời nhắc cách đặt hàng và lời hẹn, dù không ai yêu cầu. Người chấm để ý chi tiết này.
Ứng tuyển vị trí kỹ thuật thì buổi thử thường là dựng một góc phát và xử lý một lỗi cố ý, ví dụ mất tiếng hoặc ngược hình. Hãy nói to cách bạn dò từng bước; người tuyển muốn nghe cách nghĩ hơn là xem bạn đoán trúng.
Dấu hiệu của một tin tuyển dụng đáng ngờ
Nghề có nhu cầu thật nên cũng có nhiều tin giả đi kèm. Gặp một trong các dấu hiệu sau thì dừng lại kiểm tra, gặp hai thì bỏ qua:
- Yêu cầu đóng tiền trước dưới bất kỳ tên gọi nào: phí đào tạo, phí hồ sơ, tiền cọc thiết bị, tiền đồng phục.
- Hứa thu nhập rất cao, không cần kinh nghiệm, làm tại nhà, giờ tuỳ ý, mà không nêu sản phẩm hay tên nơi tuyển.
- Chỉ trao đổi qua tài khoản nhắn tin cá nhân, không có địa chỉ để tới gặp, từ chối gọi video.
- Yêu cầu gửi ảnh, video riêng tư hoặc ảnh giấy tờ tuỳ thân trước khi có bất kỳ buổi gặp nào.
- Yêu cầu giao mật khẩu, mã xác nhận tài khoản mạng xã hội hay tài khoản ngân hàng để “liên kết nhận lương”.
- Mô tả công việc đổi dần sau mỗi lần trao đổi, từ bán hàng sang trò chuyện riêng với khách.
- Hẹn phỏng vấn ở nơi không phải văn phòng hay phòng live, vào giờ muộn.
Cách kiểm nhanh: tìm xem nơi tuyển có kênh đang phát thật không, xem vài phiên gần đây của họ, và tới tận nơi vào giờ làm việc. Một phòng live thật có đèn, có hàng mẫu, có người đang làm; điều đó nhìn là thấy.
Những điều cần có bằng văn bản trước khi nhận việc
Thoả thuận miệng là nguồn của gần hết các vụ cãi nhau về lương trong nghề. Trước ca đầu tiên, bạn nên cầm trong tay một văn bản, dù chỉ là tin nhắn xác nhận, ghi đủ: vị trí và việc phải làm, số ca và độ dài ca, khoản cứng, cách tính thưởng kèm căn cứ số liệu, ngày trả, thời gian thử việc.
Với việc làm dài hạn, hỏi rõ bạn được ký loại hợp đồng nào và các chế độ đi kèm. Mỗi loại hợp đồng kéo theo quyền lợi và nghĩa vụ khác nhau; nếu chưa rõ, hãy hỏi người có chuyên môn về lao động thay vì ký rồi mới tìm hiểu.
Đọc kỹ ba nhóm điều khoản hay bị lướt qua: phạt khi nghỉ đột xuất hoặc không đạt số ca, quyền với hình ảnh và video có mặt bạn sau khi nghỉ, và cam kết không làm cho bên khác. Khi nơi tuyển là công ty quản lý chứ không phải shop, các ràng buộc này nặng hơn nhiều; bài ký với công ty quản lý streamer đi vào từng điều khoản.
Sau tháng đầu, tự đối chiếu: số ca thực tế, số giờ thực tế gồm cả chuẩn bị, tổng tiền nhận. Chia ra thu nhập trên mỗi giờ. Con số này cho bạn biết lời mời ban đầu đúng tới đâu, và là căn cứ để thương lượng lại.
Câu hỏi thường gặp
Chưa có kinh nghiệm có xin được việc livestream bán hàng không?
Có, nhất là vị trí trợ lý và người dẫn tập sự ở shop nhỏ hoặc công ty dịch vụ đang cần người chạy ca. Nơi tuyển thường cho thử trước máy và đào tạo sản phẩm vài buổi. Thứ họ nhìn là nói liền mạch, đúng giờ và chịu học, chứ chưa đòi kỹ năng bán hàng thuần thục.
Lương người dẫn live bán hàng khoảng bao nhiêu?
Không có mức chung vì phụ thuộc ngành hàng, thành phố, kinh nghiệm và cách trả. Phổ biến là khoản cứng theo ca hoặc theo tháng cộng thưởng doanh số. Khi so các lời mời, hãy quy về thu nhập trên mỗi giờ làm thật, gồm cả giờ chuẩn bị, và hỏi mức người mới nhận trong ba tháng đầu.
Một ca live thường dài mấy giờ?
Tuỳ nơi, hay gặp là ca từ hai tới bốn giờ lên sóng, chưa kể thời gian có mặt trước để trang điểm, học sản phẩm và thử máy. Ngày sale lớn ca có thể kéo dài hơn và có ca đêm. Nên hỏi rõ ca tính từ lúc nào, có nghỉ giữa ca và có người đổi ca hay không.
Thưởng doanh số tính trên đơn đặt hay đơn thành công thì lợi hơn?
Tính trên đơn đặt cho con số lớn hơn và nhận sớm hơn, nhưng nhiều nơi tính trên đơn giao thành công vì đó mới là doanh thu thật. Cách nào cũng chấp nhận được nếu nói rõ từ đầu: số liệu lấy ở đâu, chốt ngày nào, đơn huỷ do lỗi kho hoặc vận chuyển có bị trừ hay không.
Tuyển người dẫn live có yêu cầu ngoại hình không?
Một số ngành như thời trang, mỹ phẩm ưu tiên người hợp với sản phẩm khi lên hình, nhưng phần lớn nơi tuyển coi trọng giọng nói rõ, sự tự nhiên và hiểu hàng hơn. Tin chỉ nhấn vào ngoại hình mà không nhắc tới sản phẩm, kèm giờ phát đêm, thường là việc phát giải trí nhận quà chứ không phải bán hàng.
Có nên dùng tài khoản cá nhân để live bán hàng cho công ty không?
Nên cân nhắc kỹ. Phát trên tài khoản của bạn thì vi phạm chính sách, khiếu nại về hàng và ảnh hưởng tới kênh đều do bạn gánh. Nếu vẫn nhận, cần thoả thuận bằng văn bản về quyền lợi, trách nhiệm khi có khiếu nại và việc dùng lại video sau khi bạn nghỉ.
Điều kiện, giới hạn và chính sách của các nền tảng nêu trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Thấy chỗ cần đính chính? Báo cho ban biên tập.
